BoDyGuArD

KIZILCAHAMAM'I TANITMA PROJESI -Alkan Biraderler

Beseriyetin hafizasi ve insanligin tecrubesi olan tarih suurda yasadikca milletlerin sahsiyetlerini gelistirmeye kultur ve ulkulerini guclendirmeye hizmet eder. Tarihini bilmeyen ve suurunu tasimayan milletler hafiza ve idraklerini kaybetmis saskin kimselere benzer.



Beseriyetin hafizasini canli ve diri tutacak unsur ise belgelerdir. Buna karsi Yabanabad’ in gecmisi hakkinda yeterli kazi ve arastirma yapilamamis olmasi yuzunden bugune kadar bolge ile ilgili yazili eserlerde Ankara ile beraber ele alinma zarureti hasil olagelmistir.



Ankara-Diskapi’da bulunan Roma Hamami ve Haci Bayram Camii yanindaki Ogust Tapinagi harabeleri Arkeoloji Muzesinde sergilenen buluntular yaninda ilcemiz sinirlari icinde bulunan Baskoy Kalesi Mahkeme Agacin kilise magaralari Akdogan Koyu kazilari Saray koyu Roma harabesi Seyhamami’ ndaki eski kilise genel olarak Ankara ve munhasiran Yabanabad tarihinin ilkcaglara kadar uzandigini o devirlerde onemli bir yerlesim yeri oldugu konusunda bir fikir veriyor.



Ankara ve Yabanabad bolgesinin sulari tabii guzelligi ve insanin temel ihtiyaclarini karsilayabilecek zira calismalara imkan veren topragi ile sadece yerlesim yeri olarak kalmayip Ilkcagda Ortadogu’ nun en onemli stratejik unsuru olan Kral Yolu’nun uzerinde bulunmasindan dolayi onemli bir konaklama merkezi oldugu da bir gercekdir. Asya-Avrupa arasi goc ve seferler sirasinda da cok onemli bir ugrak merkezi olan Yabanabad’ dan Kargasekmez ve Azaphane gecitleri ile kuzeye Ozboyu (Kirmir vadisi) ile de batiya ulasmak mumkun olmustur. (Bugun uluslararasi iki karayolu da ve E-89-Kizilcahamam’dan gecerek bolgenin hala onemli bir gecit ve ugrak yeri oldugunu adeta tasdik eder.)



Genel olarak 20. Asrin baslarinda Ankara civarinda eski medeniyet izlerinin nisbeten yer uzerinde bulundugu; Cubuk Maltepe Uregil Ataturk Orman Ciftligi Ergazi Baglum Karaoglan Gudul Ahlatlibel ve Eti Yokusu gibi mevkilerde yapilan kazilarda ortaya cikarilan yapi arac-gerec ve yazili belgelerden Ankara ve cevresinde Kalkolotik ve Bakir Cagi’na ait iskan izleri goruluyor.



Sehrin bazi yerlerinde Paleolotik devir tas aletlerI ve kalenin eteginde Neolitik devIr el baltasi bulunmasi buranin o donemde iskan edildigini gosteriyor. Cikarilan belgelerin okunmasindan cevrede koyler kuruldugu hayvanlarin evcillestirildigi tarim ve kismen dokumacilikla ugrasildigi anlasilmaktadir.



Ayrica yapilan arastirmalarda ilcemiz Cestepe koyunun Paleolotik devirde yerlesim yeri oldugu goruluyor.



M.O. 2. Bin yil baslarinda once Asurlular’in Orta Anadolu’da ticari koloniler kurdugu ardindan Hitit’lerin gelip Hatusas (Bogazkoy) merkez olmak uzere Ankara ve cevresine hakim olduklari gorulur. Akdogan koyu ve dolaylarinda Prof. Dr. Muzaffer Senyurek’in yaptigi arastirma ve kazi bulgularindan Hititlerin bolgede ve Kirmir vadisi tabaninda yasamis olduklari tesbit edilmistir. Fakat bu arastirmaci ilim adaminin tesbitleri yayinlanmadan bir ucak kazasinda vefat ettigi icin bolgemizin tarihi hakkinda daha fazla bilgi edinebilmek su an icin mumkun olamamistir.



Hititlerden sonra M.O. IX. Asirda Frigyalilar merkez Gordiyon (Polatli yakinlarinda ) olmak uzere Manisa Afyon Ankara ve Konya’yi icine alan ve Malatya’ya kadar uzanan bir bolgede hakimiyet kurarlar. Ankara bu donemde (M.O.VII-VII asir) muhtemelen kale ve etrafina kurulmustur.



Arkeolojik buluntulara gore Ankara tarihi Friglerle baslar. Haci Bayram Tepesi zirve olmak uzere hal civarindan Cankirikapi ve Diskapi’ya kadar olan kisim bir Frig hoyugu olup Anitkabir Bahcelievler ve Ciftlik tumulusleri (Yigma tepe) asillerin istasyon civari ise halkin mezarligidir. Gerek mezar tumuluslerinin buyuklugu gerekse icindeki esyanin zenginligi Ankara’nin onemli bir Prenslik oldugunu ortaya koyar.



Bu tablo Ankara ve cevresinin Frigler tarafindan iskan edildigini gostermis olmasina karsi Yabanabad’ da iskani gosteren fazla bir ize rastlanmiyor. Bunun icin ozellikle Kizilcahamam’da iskanin olabilecegi kanaatinde oldugumuz Ozboyu’nun (Kirmir Vadisi) Gudul’e kadar arastirilmasi gerekmektedir. Cunku 1463 tarihli tahrir defterine gore Gudul’e bagli Kesanuz (Yesiloz) ve Erkeksu koylerinde Rum halkin bulundugu gorulmektedir.



Ankara’ya cesitli donemlerde “Ankaraya Angora Enguru” gibi isimlerin ne zaman ve kimler tarafindan kondugu bilinmiyor. Bizans kaynaklarinda Galatlar’in Misirlilara kazandigi bir deniz zaferi serefine bu sehri kurduklarini ve zaferin nesi olarak Misirlilardan ele gecirdikleri bir gemi capasindan dolayi ismini Ankaraya koyduklari belirtiliyor. (Ank-Grekce-=Cengel ve kivrimli. Gemi capasinin da cengelli ve kivrimli olmasi bu gorusu kuvvetlendiriyor)

BoDyGuArD

M.O. VII asrin ortalarinda Dogu Anadolu’ya gelen Iskitler buradaki Urartu’ larin karsi koymalari ile Orta Anadolu’ya yonelirler. Gordiyon’u tahrip ederek Frigya Devleti’ni yikarlar ve VII asrin ilk ceyreginden itibaren Ankara ve cevresinde belli bir sure devam edecek bir hakimiyet kurarlar.



Iskitler’den sonra Ankara ve cevresi M.O. 547’den itibaren Lidya hakimiyeti altina girer. Fakat Iran’dan gelen Pers’lerin saldirmasi sonucu baskentleri Sard’ (Manisa’nin ilcesi Sardmahmud) a kadar cekilirler ve yenilirler. Ozellikle bu donemde kullanilan Kral Yolu’un Ankara’dan gectigini yukarida belirtmistik.



Pers hakimiyeti Makedonyali Buyuk Iskender’in Dogu Seferi icin Anadolu’ya gelisine kadar devam eder. Kral Yolu ile Gordion’a ugrayan Buyuk Iskender burada bir kis gecirerek M.O. 333 yili baharinda Ankara’ya gelip yaza kadar Pers ordusunu bekler. Daha sonra da Dogu seferine devam etmek uzere ayni yol ile guneye inerek Toroslari asar.

BoDyGuArD

Buyuk Iskender’in hakimiyetinin ardindan M.O 281 yilindan itibaren bu sefer de yagmaci ve capulcu bir Avrupa kavmi olan Galatlar Balkanlar’ dan Anadolu bozkirlarina gelerek cobanlik yaptiklari Fransa ve Guney Almanya gibi kendi memleketlerine benzettikleri Ankara ve cevresini uygun bulup bu cevrede Galatya adiyla bir devlet kurarlar. Fakat Anadolu’nun yerlesik halki bu barbar kavmi Romalilar’a sikayet edince M.O. 188 de Roma Konsulu Manliyus Vulsa Galatlari yener ve bir daha yagmacilik yapmamalari sarti ile baris yapilir. Bu sekilde II.Asrin baslarindan itibaren bu bolgede siyaset birligi yeniden kuran Romalilar Ankara ve cevresinin cografi onemi ve ticari yollar uzerinde bulunmasi sebebiyle Galatya’yi bir Roma eyaleti haline getirirler ve Ankara’yi da bu eyaletin baskenti yaparlar. (M.O. 25) Galatya bu sekilde kurulduktan sonra Yabanabad kuzeyde merkezi Gangra (Cankiri) olan Paflagonya Eyaleti sinirlari icinde yer alir.



Ankara M.S.(188) II.Asirdan itibaren Roma ile kurulan sIki iliskilerin de sonucu yavas yavas buyuyup gelisir ve en parlak donemini yasar.



M.O. 391 de Roma uzerine yuklenerek bir koldan Antakya’ya baska bir koldan da Galatya’ya kadar dayanip (M.O.395-398) Ankara civarina gelen Hunlar’in Yabanabad’a gelip gelmedikleri konusunda bir bilgi yok.



M.S. 515/516 yillarinda Sabar (Sibir) Turkleri Anadolu’ya girerek Kayseri Konya ve Ankara civarlarina akinlar yaparak pek cok ganimet alirlar.



M.O. 395 de Roma Imparatorlugu’nun ikiye ayrilmasi ile Dogu Roma (Bizans) hakimiyet sahasi icinde kalan Ankara (ve Yabanabad) VII. Asir baslarinda Sasniler’in Anadolu’ya duzenledikleri seferler sonucu 620 yilinda hukumdar II.Husrev tarafindan ele gecirilirse de kisa bir sure sonra (627) Bizans Hukumdari Heraklius tarafindan geri alinir.

BoDyGuArD

Bu yillardan itibaren Arap Devletleri Istanbul’u almak icin Anadolu’ya sayisiz sefer duzenlediler. Bu amacin gerceklesmesi icinonemli bir gecit uzerinde bulunan Ankara ve Yabanabad’dan gecmek gerektiginden bolge Malazgirt Zaferi’ne kadar Bizans ve Araplar arasinda surekli el degistirir. Ankara bu donemde Musluman Araplar tarafindan Enguru veya diye anilir. Halkin Ankrya sozunu Farsca uzum demek olan “Enguru”ye benzetmesi sonucu bu ismi verdigi anlasilmaktadir.



Sehir Araplar tarafindan ilk olarak 654 de isgal edilirse de bir sure sonra Bizans tarafindan geri alinir. VIII. asir sonlarina kadar Bizans hakimiyetinde kalan ve devamli akinlarla oldukca zayiflayan Ankara 838 de Halife El-Mu’tasim tarafindan zapdedilerek bastanbasa yikilip yagma edilir. Bundan sonra Islam ordularinin Istanbul’a ulasmak icin Yabanabad (Kargasekmez Azaphane ve Kirmir vadisi) gecitlerini kullanmis olduklarini soyleyebiliriz.

BoDyGuArD

2-SELCUKLULAR DONEMI:



Ustunlugun artik bariz bir sekilde doguya gecmeye basladigi XI.Asir baslarinda Anadolu’nun dogu sinirlarinda tarihin seyrini degistirebilecek kabiliyette dogum sancisi seklinde heyecanli bir kipirdanma aaahur etmektedir.



Bu devir tarih kimligimizin meydana gelip kemale ermesi bakimindan oldugu gibi asirlar sonrasi bazi onemli olaylara zemin teskil etmesi bakimindan da cok onemli ve ilginc bir takim olaylarla dolu olup bizler icin derinlemesine incelenmesi gerekmektedir.



a-Turklerin Islamiyeti kabul etmeleri:



Araplarin Cinlilerle yaptigi Talas savasinda ezeli dusmanlarina karsi Araplarin yaninda yer alan Turklerbu suretle ilk olarak Islamla tanisma firsati buldularsa da asil toplu olarak bu dini kabul etmeleri Karahanlilar zamanina rastlar.



Turklerin Islam’i kabul etmeleri basli basina bir olay olup anlatmaya sayfalar yetmez. Ancak simdilik Turkler’in kendi dinleri ile bir cok (Tevhid esasi Kurban Ahiret ve ruhun bekasi gogun katlari cihad Vb.) ortak noktalari oldugu icin ve kilic zoru ile degil goaaaau olarak topluca Musluman olduklarini belirtelim.



Gokturk Hakani Bilge Kagan’in Orhun kitabelerinde belirttigi tavsiyesine uyarak gocebe hayati birakip yerlesIk duzene gecen ve siyasi birligi saglayan Turkler Cihan hakimiyetine nereden baslayacaklari konusunda kararsiz durumda iken mi secmeleri ile bu dugum kendiliginden cozulur ve sebeplerini birazdan aciklayacagimiz sekilde Bati’ya yonelmeye baslarlar.



b-Dandanakan savasi:



Asya’da hukumranlik iddiasinda bulunan iki Musluman Turk devleti olan Selcuklular ile Gazneliler arasinda hukum suren cekisme nihayet Dandanakan savasinda Oguz soyunun temsilcisi olan Selcuklularin galibiyeti ile sonuclanir.



Gazneliler’e karsi kucuk Oguz ordusunun bu zaferi kimsenin hatir ve hayalinden gecemezdi. Oguzlarin partiyi kaybettikleri hic Horasan’a inmemis gibi bir istikballe Aral golu etrafindaki bozkirlara atilacagina herkes emindi. Yalniz Selcuklular bunun aksini dusunuyorlar ve bu dusuncelerine inaniyorlardi.



Dandanakan Turk tarihinin Istanbul’un fethi ve Malazgirt’ten sonra en muhim hadisesidir. Filhakika bin yil kapali kitalarda dolasan Turkler Dandanakan ile bir hamlede acik denizlere inmislerdir. Dandanakan Osmanli cihan devletinin kurulmasinin uzak sebeplerini hazirlamis bu inanilmaz mucizeyi mumkun kilmistir. Bu suretle tarihin dengesi altust olmus mecrasi degismistir.



c-Buyuk Turk muhacereti:



Turk milletinin Islam dunyasina hakimiyetleri Islamiyeti kabul etmeleri ile baslayan buyuk Turk muhaceretinin tabii bir neticesidir. Ozellikle Anadolu’nun Turklesmesine sebep olan bu buyuk muhaceret olayi olmasaydi ne Selcuklu devleti ne de Turk hakimiyeti soz konusu olurdu. Bu onemi dolayisiyla bu gocler hakkinda esasli bilgi edinmek bu tarih donum noktasinin ve halkimizin gercek kokenini ogrenmek bakimindan bir zaruriyet oldugu inancindayim.



10.Asir baslarinda Cin ve Mancurya’da kurulan Kitay Devleti 924 de Orhun vadisine saldirarak zaten yogunlasan nufuslari ve bollasan hayvanlari ile daralan yerlerinde sIkisan Turkleri yurtlarini birakip Bati’ya goc etmelerine mecbur etti. Bu hareket sirasinda Turk kavimleri arasindaki kaynasma sonunda Saman dinine mensup Baskirdlar Pecenekler Macarlar ve Bulgarlar 932 de Karadeniz uzerinden Avrupa ve Balkanlar’a goc ederler.



11.Asir baslarinda Kitaylar’in diger Dogu Turkleri ile beraber Kipcak Karluk ve Oguzlar’a baski yapmalari sonucu 2.bir goc dalgasina sebep oldu. Bu gocler Musluman Oguzlar’in (Turkmenler) Selcuklular idaresinde Islam dunyasina hakim olmalarina imkan verirken Saman (PecenekUz ve Kipcak) Turkler de Hazar ve Karadeniz’in kuzeyinden Avrupa ve Balkanlar’a gocuyorlardi.



Butun Avrupa’yi tedirgin eden Saman Turklerinin bu gocler sonunda Balkanlarda meydana getirdigi hakimiyet uzun surmez. Bizans bunlari (1123) ortadan kaldirip bir kismini Balkanlar ve Anadolu’da sinir boylarinda iskan eder.



Saman dinine mensup olan bu Turk boylari zamanla Hiristiyanligi kabul ederek kimliklerini kaybetmislerdir. Ancak Rumeli’deki bu Turk nufusu daha sonra buraya gelen Turkmenler tarafindan Musluman edilmislerdir. Y.Ziya Yorukan Rumeli’ye gecen bu Turkmenlerin kamilen Yoruk adini almis olduklarini belirtiyor. Fakat Rumeli’deki kadim yerli Turkler’e bazi yerlerde Gacal Catak Aryan Pomak ve Bulgar gibi degisIk adlar verilmis



d-Anadolu’nun Musluman-Turk yurdu haline gelmesi:



Bu goclerin bizce asil onemlisi Hazar’in guneyinden Anadolu’ya akin eden Musluman Oguzlar’in gocleridir.



Burada enteresan bir nokta da Turkler’in Bati Milletlerine nazaran muayyen bir cografyada yerlesmekte gecikmis olmalaridir. Bu gecikme asirlarca Asya’da hayvanciliga ve akinciliga dayanan “Bozkir Medeniyeti” denilen bir hayat nizami icinde yasamis olmalarindan kaynaklanir. Fakat zamanla bu sistemin risklerini anlayarak VIII.asirdan itibaren Buyuk Gokturk Hakani Bilge Kagan’in vasiyetine de uyarak belirli bir mekanda yerlesip surekli devletler kurma amaci guttuler.



Dandanakan savasindan sonra onlerinde hicbir engel kalmayan Turk boylari hayvanlari ile Malazgirt savasina kadar Anadolu kapilarina gelip dayanirlar. 1018-1021 de Cagri Bey 1045 de Kutalmis Bey 1067 de Afsin Bey Anadolu iclerine sayisiz akinlar yapip buralarin bereketli yasamaya uygun guzel bir yer oldugunu ve Rumlarin da savasamayacak kadar zayif olduklari konusunda rapor verirler.



1071 Malazgirt Zaferi ile Bizans ordusu yenilince Anadolu kapilari ardina kadar heyecanla bekleyen Turk boylarina acilir. Hizla iceri dalan Turkler hic direnc gostermeyen Anadolu’da o hizla Ankara ve cevresine ulasirlar. 1073 yilinda Ankara Selcuklu Hakimiyetine girer.

BoDyGuArD

1040 Dandanakan zaferi ile baslayip 1071 Malazgirt zaferini takip eden yillarda Turkistan Horasan ve Maveraunnehir’den yapilan goclerle Anadolu’ nun etnik yapisi da hizla degisir. Artik bu gocler istila ve yagma seklinde degil bir yerlesme ve yurt tutma amaciyla yapilmistir. Boylece Anadolu’nun yerli (Rum Ermeni ve Gurcu) nufusu Turk nufusu karsisinda cok azinlikta kalmistir.



Bu gocebe Turkmenler hakkinda Rumlarin davranislari da kayda deger. Onceden Turkmen akinlarindan sikayet eden Rumlar Beylik kurulduktan sonra davranislarini derhal degistirip Bizans’in baskisi idaresi yerine bu Turkmenler’in hakimiyetini seciyor adalet ve guvene kavusacaklarini umuyorlardi.



Iste Mogollarla Turkler arasindaki esasli fark budur. Nitekim Selcuklu beylerinin ayri ayri Turkmen istilasi ilk zamanlarda mecburen bir takim akin ve yagmalara sebep olmus fakat devlet kurulunca hersey duzelmistir. Halbuki Mogol istilasi bir devlet idaresinde buyuk ordular vasitasi ile ve bir nufus hareketi olmaksizin toptan yagma kital ve tahripler esliginde yapilmisti.



Bu buyuk farka genellikle dikkat edilmezken yalniz Rus alimi W.Barthold Turklerin demokrat Mogollarin da aristokrat bir devlet idaresine sahip olduklarini Turk beylerinin mevki ve asaletlerine ragmen Mogollar gibi halka hakaretle bakmadiklarini bilakis devletin kurulus ve yukselisinde halka birinci derecede mevki verdiklerini belirtmistir.

BoDyGuArD

Kesif Turk muhacereti Anadolu’yu11.Asrin son ceyreginde tamamen bir Turk ulkesi yapmistir. Islamiyet’in Orta Asya’da kuvvetlendigi 11. asirdan itibaren bilhassa Buhara ve Semerkant gibi ilim ve kultur merkezlerinden gelen ve “Horasan Erenleri” denen atesli propogandaci dervis gaziler imanlarini bu asiretlere asilayarak onlara kolayca hukmederler. Emirleri altina giren kitleye once “Cihad” ve “I’l-yi Kelimetullah” umdelerini asiliyor sonra bu umdelerin tahakkuku icin gerekli bilgi ve beceriyi veriyor yol gosteriyor teskilatlandirip sevk ve idare ediyorlardi. .”Alp” ve “Abdal” gibi unvanlar da tasiyan bu mursidler once harb ile Bizans topraklarini isgal ediyor sonra oralarin Turk-Islam topragi (Sulh) haline gelmesi icin muazzam bir faaliyete girisiyorlardi.



Tarihin en dikkate sayan hadiselerinden biri olan bu faaliyet buyuk bir enerji ve en musbet sekilde ve en kisa zamanda netice veriyordu. Hoca Ahmet Yesev Hazretlerinin talebeleri olduklarini bahsettigimiz ve aralarinda Mevlana Celaleddin Rum seyh Aliyyus Semerkand gibi onderlerin de bulundugu bu manevi mimarlar Anadolu’ya Turk-Islam muhrunun vurulmasinda bizce en etkin rolu oynamislardir.



Asirlar suren Turk-Arap akinlari zaten Anadolu’da Rum ve Ermeniler’in koy hayatini temelinden yikmisti. Rum ve Ermeni yerli halk Turk akinlari karsisinda once mustahkem kale ve sehirlere oradan da daha sonra sahillere cekilmisler boylece Orta Anadolu tamamen Turklesmistir.



Dogudan gelen Turk gocmenler ileri Bizans siniri uzerindeki vilayetlere iskan edilmislerdi. Bunlar proniyelik vazifesi gordukleri icin butun enerji kudretleri ile bu topraklara yerlesmisler saf Turk kulturunu temsil etmisler ve Bati Anadolu Turk beyliklerinin nuvesi olmuslardir.

BoDyGuArD

Mogol istilsi ile Kuzeybati Anadolu’ya yerlesen taptaze gocebe kuvvetler nisbeten hayatiyetini kaybetmis yerlesIk Turklerden daha canli ve atesle hududu muhafaza ediyorlardi. Bunlarin anayurtlarini mustevliye birakmanin kompleksi icinde cihada sarildiklari muhakkaktir.



Bu yillarda Kuzeybati Anadolu’da dunya capinda gelisme istidadi gosteren bir herc u merc mevcut idi. Bu konuda fazla bir bilgi olmamasina karsi bu bolgede tesekkul eden dini tarikatlerin sosyal kitleyi sevk ettikleri muhakkakti.



Oguzlarin Bozok gurubuna mensup 12 boy Kuzey Anadolu Ucok gurubuna mensup 12 boy da Guney Anadolu’nun cesitli bolgelerine yerlesmislerdir. Turkiye’ ye yerlesen en kalabalik boy Selcuklularin basinda bulundugu Kinik boyudur. Asalette birinci telafi edilen ve Osmanogullarinin basinda bulundugu Kayilar daha sonra Afsar ve Bayindirlar da yogun olarak geldiler. Kiniklar ozellikle Kizilirmak cevresini isgal etmislerdir.



Oguz asiretleri uygun yerlesim yerlerinde iskan edildikten sonra buralara genellikle kendi soylari ile ilgili isimler vermeye basladilar. Cevredeki koylerden Kinik Igmir Igdir biraz daha ilerlerde Kizik Camlidere’de Pecenek Bayindir Cubuk’da Cavundur Ayas’da Bayat gibi koyler Oguz boyu isimlerini tasimaktadir. Bunun yaninda koyun kurucusu oldugu bilinen Dervislerin isimlerini alan kendi koyumuz oldugu gibi Tasli Seyhler Ali Dede Seyhler Yuva Seyh Otaci Seyh koylerini sayabiliriz. Ayrica icindeki turbeden veya Alperenlik literaturunden isim alan Erenkoy Tekke gibi koyler de var.

BoDyGuArD

Bozkir kavmi oldugu icin onceleri duzluk yerlere yerlesen Oguzlar nufuslari cok artinca daglara da yayilmaya baslamislardir.



Selahattin Kocyigit’ e gore Orta Asya’dan en son Kipcak Turkleri’nin bir kolu olan Citaklar ilcemize yerlesmis. Yazar sadece ilcemizde degil Anadolu’nun pek cok yerinde Citak olarak bilinen aile ve yer ismi var oldugunu belirtiyor. Turkmenistan’da gorev yapan hemsehrimiz Yusuf Akgul ise Orta Asya’da Citak sozunun “Cotak” haliyle hal kullanildigindan bahsediyor.



Burada Anadolu’nun Musluman Turk kimligi kazanmasinda manevi mimar olarak rol oynayan Dervis Gaziler hakkinda genis bir sayfa acmak istiyorum.



Horasan’da Yesev tarikatinin kurucusu Pir Turkistan Haci Ahmet Yesev ve cevresindekiler Islam inanciyla Turk geleneklerini kaynastirarak bir senaaa meydana getirmisler ve Islam’i samimiyetle kabul etmislerdi.



Islam Turk kulturunun mimari sayilan bu gurup kulturumuzun temel taslari olan unsurlari Islam gibi saglam bir harcla ormusler sonsuza dek yikilmayacak dayanikli bir yapi meydana getirmislerdi. Senaaaci yani iki farkli unsuru tek butun haline getiren rolleri ile tarihte isimlendirilirken de bu rollerini aksettirirler.



Alperen ismi bu ozelliklerin hepsini en iyi sekilde ifadelendiren bir sifattir. Alp; yigit mert savasci demektir. Eren ise Allah yolunda belli bir mertebeye erismis kendini Allah yoluna adamis kisi anlamindadir. Ilk bakista cok farkli duran bu iki kelimenin bazi insanlarin sahislarinda somutlastigini goruruz.

BoDyGuArD

Alplik Islam oncesi Turklerde bir unvan veya savasciligi ifade eden bir sifat olarak kullaniliyordu. Turkler’in Islam’i kabulu ile Anadolu’da eli kilicli bazi din adamlarinin tasavvuf erbabinin faaliyete gectigi gorulur. Bu insanlar Islam’in yayilmasi icin ellerinden gelen gayreti gosteriyor kimi sozle kimi zaman kilicla mucadele ediyorlardi. Soz gibi soyut bir kavrami kilic gibi somut bir varlikla birlestiren bu insanlaraherhalde “Alperen” den daha guzel bir sifat verilemezdi.



AsIk Pasazade’nin “Gaziyan-i Rum”diger kaynaklarin Alpler-Alperenler gibi unvanlarla zikrettikleri bu zumre yalniz Anadolu Selcuklularinin cokme devrinde degil daha ilk Anadolu futuhati esnasinda da mevcut bir sosyal kurum idi.



Islam’dan once Turklerde “kahraman cengaver” anlamina gelen ve prenslere de verilen Alp unvani Islam’dan sonra hatta Musluman Turk devletlerinin resmi unvanlarinda bile devam etmisti. Fakat Islam’i kabul ettikten sonra yalnizca “Gazi” lakabi kullanilmis.



AsIk Pasazade ayrica Alperen olmak icin kuvvetli yurek pazu kuvveti gayret iyi bir at ozel bir elbise yay iyi bir kilic sungu ve iyi bir arkadas olmak uzere dokuz sartin arandigini da kaydediyor.



Kirmizi Ebe’nin de icinde bulundugunu var saydigimiz “Baciyan-i Rum” zumresi tarihcilerden sadece AsIk Pasazade’nin kayitlarinda geciyor. Bu kadinlar uc beyliklerindeki Turkmen kabilelerin silahli ve cengaverleri olarak anlatiliyor.