AB Türkiye'den adaylık perspektifini içeren bir mali işbirliği yapılanmasına gitmesini istemektedir.

AB tüm aday ülkeler için mali işbirliğinde, Merkezi Olmayan Yapılanmaya (Decentralised Implementation System) gidilmesini talep etmektedir. AB tarafından öngörülen bu yapılanmada mali işbirliğinin değişik evrelerinin farklı birimler ve kişilerce uygulanması ve denetlenmesi söz konusudur.
AB, Mali İşbirliği sürecinde, program hazırlama, izleme ve değerlendirme ile proje uygulama birimlerinin farklılaştırılmasını istemektedir.
2002 yılından başlayarak, mali işbirliğinin program bazında genel onayının kendileri tarafından verilmesini müteakip AB, her tür uygulama ve denetimin Türkiye tarafından yürütülmesini, sadece yılda iki kez kendilerine rapor sunulmasını istemektedir. Dolayısıyla, AB, yardımların verilmesi için bir ön koşul niteliğinde olan ve diğer tüm aday ülkelerce uygulanmakta olan bu yapılanmanın da bir an önce gerçekleştirilmesini talep etmektedir.
Bu çerçevede, Avrupa Birliği tarafından sağlanacak mali yardımların 'Katılım Ortaklığı Belgesi' ve 'Ulusal Program'da yer alan önceliklere uygun projeler kapsamında hayata geçirilebilmesi için yeni ve merkezi olmayan bir yapılanmaya gidilmesi zorunluluğu doğmuş ve bu düzenlemeyi yapmak üzere, 18 Temmuz 2001 tarih ve 2001/ 41 sayılı Başbakanlık Genelgesi yayımlanmıştır. Genelge ile Merkezi Olmayan Yapılanma içerisinde, 'Ulusal Mali Yardım Koordinatörü','Mali İşbirliği Komitesi', 'Ulusal Fon ve Ulusal Yetkilendirme Görevlisi' 'Ortak İzleme Komitesi' ve 'Merkezi Finans ve İhale Birimi' gibi birimler oluşturulmuştur.
Diğer aday ülkelerle aynı kurumsal yapılanmanın gerçekleştirilmesi, aynı terminolojinin kullanılması, üye devletlerin adaylarla işbirliğinin yanı sıra adayların da birbirleri ile ilişkisi ve yürütülecek ortak projelerin başarısı açısından önem kazanmaktadır. Ayrıca, bu yapılanma, üyelik döneminde Topluluk fonlarının kullanımı için aday ülkeleri hazırlamaktadır. Dolayısıyla, talep edilen yapılanmanın, kısa dönemli değil üyelik sonrasında da kullanılabilecek bir yapı olduğu unutulmamalıdır.
Merkezi Olmayan Yapılanmada Tanımlar ve Görevler:
Bu yapıda birimler arasında farklılaştırma ve birbirini kontrol ve denetim ön plana çıkmaktadır. Mali işbirliğinin programlama, uygulama, izleme ve denetim aşamalarının farklı birimler tarafından ancak sıkı bir koordinasyon içinde yürütülmesi esas alınmaktadır. Bu çerçevede yeni yapılanma içerisinde Genelge ile kurulan birimlerin görevleri şu şekildedir;
Ulusal Mali Yardım Koordinatörü
Katılım süreci ile Topluluk mali kaynakları arasında ilişkiyi sağlamak ve Topluluk kaynaklarının izleme ve değerlendirmesini yapmak Ulusal Mali Yardım Koordinatörünün sorumluluğu altındadır. Başbakanlık Genelgesi ile Avrupa Birliği ile ilişkilerden sorumlu Devlet Bakanı Ulusal Mali Yardım Koordinatörü olarak görevlendirilmiştir. Ulusal Mali Yardım Koordinatörünün başlıca görevleri şunlardır;

• Topluluk mali yardımının katılım süreci ile ilişkilendirilmesi ve fonların sadece bu amaç için kullanılmasını teminen gerekli koordinasyonu sağlamak
• Mali İşbirliği kapsamında değerlendirilecek projelerin Katılım Ortaklığı Belgesi ve Ulusal Programda yer alan öncelikler doğrultusunda yönlendirilmesini, seçilmesini, uygulanmasını ve izlenmesini sağlamak
• Yıllık Finansman Protokollerini, Ulusal Yetkilendirme Görevlisi ve ilgili Bakanlıklar ile bağlantılı olarak hazırlamak ve koordine etmek
• Programların izlenmesini ve değerlendirilmesini koordine etmek

Ulusal Mali Yardım Koordinatörünün sekraterya hizmetlerini Avrupa Birliğ Genel Sekreterliği yapmaktadır.

Ulusal Fon
Ulusal Fon, Topluluk fonlarının, yardımın yapıldığı ülaaae aktarımını sağlayan, yardımların muhasebesini tutan merkezi hazine birimi olarak tanımlanmaktadır. AB'den sağlanacak mali yardımlar Hazine Müsteşarlığı tarafından açılacak ve yönetilecek bir Ulusal Fonda toplanacaktır.
Ulusal Yetkilendirme Görevlisi
Ulusal Fon'un bağlı bulunduğu bakan/müsteşar düzeyindeki sorumlu kişi bazı imza yetkilerine sahip olması nedeniyle ayrıca Ulusal Yetkilendirme Görevlisi olarak tanımlanmaktadır. AB, kurumlardan ziyade sorumlu kişilerle irtibatta olmayı tercih etmekte, dolayısıyla imza yetkisine haiz bu kişilerin ayrıca tanımlanmasını talep etmektedir. Genelge ile Ulusal Fonu yönetmek üzere Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı Ulusal Yetkilendirme Görevlisi olarak atanmıştır. Ulusal Yetkilendirme Görevlisinin başlıca görevleri şunlardır;

• Komisyon'dan mali kaynakların transferini talep etmek
• Finansman Protokolünde geçen ulusal ve diğer mali kaynakların akışını sağlamak
• AB mali yardımları için Avrupa Birliği tarafından kabul edilmiş bir mali raporlama sistemi oluşturmak
• Finansman Anlaşmasında belirtilen usule uygun olarak mali kaynakları Merkezi Finans ve İhale Birimine transfer etmek

Merkezi Finans ve İhale Birimi
Merkezi Finans ve İhale Birimi, Avrupa Komisyonu ve Türk Hükümeti arasında 14 Şubat 2002 tarihinde imzalanan Mutabakat Zaptı ile kurulmuştur. Birimin görevleri, proje kapsamında ihale açılması, ihalelerin sonuçlandırılması ve AB fonlarının proje bazında uygulayıcı kuruluşa aktarılmasını kapsayan 'Proje Uygulaması' dönemindeki tüm işlemleri kapsamaktadır. Genelge ile Başbakanlık Proje Uygulama Birimi Merkezi Finans ve İhale Birimi olarak görevlendirilmiştir. Bu birimin başkanı, Programlama Yetkilendirme Görevlisi olarak tanımlanmaktadır. Programlama Yetkilendirme Görevlisi Ulusal Yetkilendirme Görevlisi tarafından Ulusal Mali Yardım Koordinatörünün görüşü alınarak atanır. Şu an için bu görev Ercan Tortop tarafından yürütülmektedir. Merkezi Finans ve İhale Birimi için bkz Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın

Mali İşbirliği Komitesi
Mali İşbirliği ile ilgili olarak yürütülen çalışmalar arasında gerekli uyumu sağlamak üzere Mali İşbirliği Komitesi kurulmuştur.
Mali İşbirliği Komitesi; Dışişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı ve Avrupa Birliği Genel Sekreterliği temsilcilerinden oluşur. Komiteye, Ulusal Mali Yardım Koordinatörü veya görevlendireceği temsilcisi başkanlık eder. Komitenin sekreterya hizmetleri Avrupa Birliği Genel Sekreterliği tarafından yürütülür.
Mali İşbirliği komitesinin başlıca görevleri şunlardır;

• Mali İşbirliği ile ilgili olarak yürütülen çalışmalar arasında gerekli uyumu sağlamak
• Mali kaynakların kullanımında öncelikleri belirlemek
• Saptanacak öncelikler kapsamında yıllık programları hazırlamak
• Mali kaynakların öncelikler doğrultusunda dağıtımını gözetmek
• Mali İşbirliği uygulamasını izlemek ve değerlendirmek

Ortak İzleme Komitesi
Ortak İzleme Komitesi, Ulusal Yetkilendirme Görevlisi, Mali İşbirliği Komitesi ve Avrupa Birliği Komisyonu temsilcilerinden oluşur. Ortak İzleme komitesi yılda en az bir kez toplanarak programları gözden geçirir.

Ortak İzleme Komitesinin başlıca görevleri şunlardır:

• İzleme raporları kapsamında Finansman Protokollerinde yer alan hedeflerin gerçekleşmesini değerlendirmek
• Belirlenen hedeflere ulaşılabilmesi için önceliklerde değişiklik, programlar arasında kaynak aktarımı ve gerekli hallerde program bazında ilave mali kaynak önerisinde bulunmak

Avrupa Komisyonu tarafından talep edildiği üzere, bu kurumların kurulmasının ve gerekli denetim ve prosedürlerin oluşturulmasının ardından Türk Hükümeti 8 Ekim 2003 tarihinde Merkezi Olmayan Yapılanmayı uygulamaya sokmak için resmi akreditasyonu almıştır.
Bu bağlamda Avrupa Komisyonu, 2002 yılından başlayarak, Katılım Öncesi Mali Yardım Programının ve gelecek programların proje seçimi, ihale, sözleşme gibi sorumlulukları Ankara'da bulunan Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu aracılığıyla kendi denetimi çerçevesinde Türk Hükümetine aktarmıştır.
Ulusal Yardım Koordinatörü, Dışişleri Bakanı Abdullah Gül olup, Türkiye'deki AB mali yardımlarının programlama aşamasındaki gerekli koordinasyonu sağlamaktadır. AB fonlarının mali yönetimi Ulusal Fon'da olup, Hazine Müsteşarlığı'nda Ulusal Yetkilendirme Görevlisi Bakan Ali Babacan'ın sorumluluğu altındadır.