Gümrük Birliği
Gümrük Birliği malların ülkeler arasında hiçbir gümrük vergisi ve eş etkili vergi uygulanmaksızın serbestçe alınıp satılması ve tarafların üçüncü ülkelerden gelen ithalat için aynı gümrük vergisini ve aynı ticaret politikasını uygulamaları demektir. Bu nedenle Gümrük Birliği’ne taraf olan ülkeler üçüncü ülkelerden yaptıkları ithalatta kendi ulusal gümrük tarifeleri yerine ortak gümrük tarifesini uygulamaktadırlar.
AB içinde gümrük birliği sanayi alanlarında 1968 tarım ürünleri alanında ise 1970 yılında gerçekleşmiştir. Bu sayede üye devletlerin gümrük alanları tek bir gümrük alanı haline gelmiştir. AB üye devletleri arasında gümrük vergileri ve eş etkili vergilerin kaldırılarak serbest dolaşımı söz konusu olmuştur. Üçüncü ülkelere Ortak Gümrük Tarifesi uygulanmaktadır. AB’ye sonradan üye olan ülkelerin gümrük birliğine uyum sağlamaları için bu ülkelere bir geçiş dönemi tanınmaktadır. Ayrıca Ortak Gümrük alanının korunması amacıyla damping uygulamalarına karşı koruyucu önlemler ve menşei kuralları saptanmış serbest bölgelerin işleyişi düzenlenmiş ve üçüncü ülkelerle ticaret müzakereleri AB kurumlarına bırakılmıştır.

Türkiye-AB Gümrük Birliği
1963 yılında yürürlüğe giren Ankara Anlaşması Türkiye ile AB arasında kurulacak olan Gümrük Birliği'nin üç aşamada gerçekleştirilmesini öngörmektedir. Bunlardan ilki olan 5 yıllık 'Hazırlık Dönemi'nin ertesinde Katma Protokol'ün 1 Ocak 1973 tarihinde yürürlüğe girmesiyle toplam 22 yıl sürecek olan 'Geçiş Dönemi' hukuken başlamıştır. AB geçiş döneminin hemen başında 1971 yılı itibariyle Türkiye menşeli sanayi ürünlerinin gümrük vergilerini sıfırlarken Türkiye'nin AB kaynaklı sanayi ürünlerinde gümrük vergilerini aşamalı olarak sıfırlaması öngörülmüş ve böylece Gümrük Birliği'nin fiilen yürürlüğe girmesi için 22 yıllık bir süre tanınmıştır.
Gümrük Birliği'nin tamamlanması ve sürdürülmesi için gerekli koşulları belirleyen 'Gümrük Birliği Kararı' Türkiye-AET Ortaklık Konseyi'nin 6 Mart 1995 tarihli toplantısında kabul edilmiştir. Böylece birkaç kez kesintiye uğrayan 22 yıllık Geçiş Dönemi 1.1.1996 tarihi itibariyle son bulmuş ve Ankara Anlaşmasında Son Dönem'e girilmiştir.
Türkiye-AB Gümrük Birliği tarafların birbirlerine uyguladıkları gümrük vergileri ile eş etkili vergilerle ikili ticaretin önündeki her türlü engeli kaldırmaları ve üçüncü ülkeler kaynaklı ürünlerde ortak bir gümrük vergisi tahsil etmelerini içermektedir. Bunun yanı sıra dünya ticaretinde GATT kuralları bazında gelişen yeni koşullar ve AB'nin 1992 yılında hayata geçirdiği Tek Pazar uygulamaları çerçevesinde Topluluğun Ortak Ticaret ve Ortak Rekabet Politikalarının temel unsurlarına uyumunu da kapsamaktadır. Yani; fikri sınai ve ticari hakların korunması rekabet devlet yardımları kamu ihaleleri vergilendirme alanlarında mevzuatın yakınlaştırılması ile yerleşme hakkı ve hizmetler konularında uyumu içermektedir.