ABYSS

Sözlü Kültür Ürünleri

İnsanlar arasındaki ilişkilere değişik açılardan bakan dil ile kültür olaylarının kesiştikleri en verimli kavşak sözlü kültür ürünlerinin ortaya çıktığı alanlardır. Bu genellikle "halk edebiyatı" adını alır ve içinde çeşitli anlatı türlerini barındırır.

Folklorumuzun bir dalı olan halk edebiyatı içindeki ürünlerin genellikle yaratıcısı sahibi belli değildir. Bu ürün vaktiyle herhangi biri tarafından söylenmiş veya ilk kez uygulanmışsa da zamanla bu kişinin adı-sanı unutulmuştur. Halk bu ürünü dilden dile kulaktan kulağa yüzlerce yıl aktarmış aslına sadık kalarak atasındananasından dinlediği gibi kendi çocuklarına da bu mirası devretmiştir. Ata sözleri fıkralar hikâyeler masallar bilmeceler efsaneler düz yazı örnekleri olarak halk edebiyatında yer alırken; mâniler türküler destanlar manzum örnekler olarak kendilerini koruyagelmişlerdir.

Halk edebiyatının başka bir kolu da ilk söyleyeni belli olan edebî ürünlerdir. Genellikle "âşık" adı verilen kişiler tarafından dile getirildikleri için bunlarla ilgili dala "âşık edebiyatı" veya "halk şiiri" de denmektedir. Bu daldaki eserleri diğer türlerden ayırmak için diğerlerine de "anonim halk şiiri" adı verilmektedir.

Her iki dalda da ilk kez ortaya konup dile getirilen edebî ürün dilden dile geçerken birtakım yeni eklemelerle farklı motiflerle zenginleştirilir. Bazen de içindeki kelime yer ve kişi adları çıkarılır veya değiştirilir. Zamanla ve yöreye bağlı olarak bu tür değişiklikler o edebî ürünün değişik coğrafyalarda farklı anlatıları biçiminde karşımıza çıkar. Varyant adıyla bilinen dil ve kültür zenginliği o edebî ürüne kattığı renkleri de ortaya koymaktadır. Dolayısıyla bir edebî ürünü değişik bölgelerde farklı metinler olarak buluruz.

by tlo 58

saol aga