Macun bir tür şuruplu meyve reçelin adı olup kaşık veya küçük bir çatalla servis yapılır. Kıbrıs Türkiye Yunanistan ve Balkanlar bölgesinde ferahlama gereksinimi olan yeni uğramış bir konuk ya da gezginciye yapılan standart bir ikramdır. Patience Gray (1986) macun ikramıyla ilgili tipik şu manzarayı ortaya koyar:
Macun sıklıkla dağlar arasında yürüyerek yapılan zorlu bir yolculuktan sonra köy çeşmesinden buzlu suyla ikram edilen ve bazen bir duble rakının öncesinde gezginciyi selamlar.
Macun küçük düz bir tabakta bir kaşıkla sunulur ve bir avluda bir incir ağacı altında tüketilir. Evin hanımı aceleyle size oturmanız için bir adet oturmanız bir adet de bacaklarınızı dinlendirmeniz için sandalye temin eder. Siz macununuzu afiyetle yerken hanım avlu zeminine bir fesleğen dalı bir bardak pınar suyu serper.
Kıbrıs’ta macun yapmakta kullanılan meyvelerden bazıları; elma kiraz erik turunç veya kabuğu küçük patlıcanlar karpuz kabuğu ve hepsinin en iyisi yeşil cevizdir. Benzeri ama kakuleyle tatlandırılmış bir reçel de İran’da yapılır ve buna Morabaye Gerdu denir. Gliko (Yunanca) sladko (Makedonca Sırp-Hırvatça) aynı tür reçelleri anlatır.
Geçmişte ev kadınları konuklarına Türk kahvesi ve konuklar erkekse çoğunlukla bir nargileyle macun ikram etmekten gurur duyarlardı. Bu zevki tatma fırsatını yakalayanlardan birisi de adayı 1827’de ziyaret eden Kaptan Charles C. Flankland’dır:
“Her zaman olduğu gibi nargileler ve kahveyle bir güzel ağırlandık; bundan sonra her birimize küçük ufak gümüş fincanlarda (üst tarafı kapakla örtülü) daha sonra bunu nakışlı peçeteli mükemmel bir şerbet izledi; ve daha sonra bize gül suyu serpildi ve küçük gümüş buhurdanlıklarda tütsü parfümü sunuldu.”
Bu öyküden macun servisi yapmada fazlasıyla kafa patlatıldığı ve sanat konuşulduğu açıktır. Kıbrıs Türk Mutfağı adlı eserin yazarı Aytan Suphi’nin de dediği gibi:
“Güzel nakışlı ve zahmetli bir şekilde işlenmiş ve tepsileri süsleyen tepsi örtüleri hemen hemen her zaman ev kadınlarınca elde bizzat yapılırdı. Bilhassa macun servisi yapmakta kullanılan küçük gümüş işi çatal ve kaşıklar kızın çeyizinin bir parçasıydı.”
Ceviz Macunu
Malzemeler
- 2 kilo yeşil ceviz takriben 50 adet
- 4 sofra kaşığı sönmüş kireç
- 6 bardak toz şeker
- 1.5 bardak su
- 1 adet limonun ince soyulmuş kabuğu
- Büyük tarçın kabuğu
- 50 adet karanfil tanesi
- 2 sofra kaşığı limon suyu
- 2 sofra kaşığı bal
- 50 adet ağartılmış badem

(Holiday Times dergisinin 5/2001 sayısından alınmıştır)