Mikroskop ve kısımları


Bir mikroskop üç kısımdan oluşur: Mekanik kısım, aydınlatma kısmı ve optik kısmı. Mikroskobun mekanik kısmında ayak, kol, tabla, maşa, tüp ve ayar vidaları bulunur. Aydınlatma kısmında ayna, diyafram ve kondansatör vardır. Optik kısımda ise objektifler ve okülerler yer alır.


l Mikroskobun Mekanik Kısımları
Mikroskop Ayağı
Mikroskobun en alt kısmındaki ağır madensel kısımdır. Mikroskobun devrilmemesini sağlar.
Mikroskop Kolu
Rahat çalışabilmek için mikroskopun istenilen eğikliğe getirilmesine yarayan kısımdır.
Mikroskop Tablası
Mikroskop koluna eklenmiştir. İncelenecek preparatın konulmasına yarar. Ortasında ışığın geçmesini sağlayan bir delik vardır. Yandaki vidalar ile ileri geri ve sağa sola hareket ettirilebilir. Hareketi takip edebilmek için özel bir taksimat vardır.
Mikroskop Maşaları
Tablanın üzerinde, preparatı tespit amacı ile, lamı sıkıştırmaya yarayan iki maşa vardır. Özellikle mikroskop eğik durduğu zaman kullanılır.
Mikroskop Tüpü
Mikroskop kolunun üst kısmındadır. Optik kısımları taşıyan 160-180mm uzunluğunda bir borudur. Üst kısmında oküler, alt kısmında ise objektiflerin vidalandığı döner levha bulunur.
Ayar Vidaları
Mikroskop kolunun yan tarafında, dişli kızak üzerinde iki ayar vidası vardır. Büyük-kaba ayarları sağlayan vidalara “makro vida” denir. Bu vidalar gözle görülebilen bir hareket sağlar. İnce ayar vidalarına “mikro vida” denir. Bunlar mikron düzeyine, küçük, göz ile görülemeyen bir hareket sağlar.
l Mikroskopun Aydınlatma Kısmı
Ayna
Mikroskop tablasının altında sağa, sola, öne ve arkaya rahat hareket edebilecek şekilde yerleştirilmiş olan bir ayna bulunur. Ayna, ışığı tablanın ortasındaki delikten yukarı doğru yansıtır. Bir tarafı düz, diğer tarafı çukurdur. Düz ayna gelen ışığı mikroskobun optik eksenine paralel olarak yansıtır. Çukur ayna ise, ışığın optik eksen üzerinde bir noktada toplanmasını sağlar. Aydınlatma sistemini bünyesinde bulunduran mikroskoplarda ayna bulunmaz.
Diyafram
Aynadan yansıyan ışık diyaframdan geçer. Diyafram bir kol ile açılıp kapatılabilir. Böylece ışık miktarı azaltılıp çoğaltılabilir.
Kondansör
Mercek sisteminden oluşur. Diyaframın üzerindedir. Aşağı yukarı hareket edebilir. Aynadan gelen ışığı preparat üzerine toplamaya yarar.
l Mikroskopun Optik Kısmı
Mikroskopta görüntü oluşumunu sağlar. Mikroskop tüpünün alt ve üst ucundaki mercekler sisteminden oluşur. İncelenecek cisime yakın olana objektif denir. Göze yakın olana da oküler denir.
Objektif
Mikroskopta ilk görüntü oluşturulur. Görüntünün netliğinden sorumludur. 2-9 mercekten meydana gelmiştir. Büyütme gücü, mercek sisteminin odak mesafesine bağlıdır. Odak mesafesi ne kadar küçük ise büyütme gücü o kadar fazladır.
Oküler
Objektifin verdiği görüntüyü büyütürler. Mikroskop tüpünden kolayca çıkarılıp takılabilir ve döndürülebilir. Üzerinde büyütme gücü yazılıdır. Bir veya iki tane olabilir. Tek okülerli monoküler mikroskoplar kısa süreli incelemeler için uygundur. Çift okülerli binoküler mikroskoplarda iki göz ile bakılarak rahat çalışıldığından, araştırma çalışmalarında kullanılır.