KURTULUŞ SAVAŞI
Mondros Ateşkesinden sonra ülke topraklarının büyük bölümünün itilaf devletleri tarafından işgaline direnen Türk ulusunun başlattığı Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla sonuçlanan savaşa verilen ad. Mondros Mütakeresi’nden sonra Fransızların Adana, Pozantı, Maraş, Antep ve Urfa’yı, İngilizler Merzifon, Samsun, Erzurum, Trabzon, Eskişehir ve İzmit’i İtalyanların Söke, Antalya ve Konya’yı işgal etmeleri üzere Yunanlarında 15 Mayıs 1919’da İzmer’e asker çıkartmalarına karşı Anadolu’nun Çeşitli kesimlerinde Müdafa’i Hukuk ve Reddi İlhak cemiyetleri kurulmasının ardından Mustafa Kemalin 19 Mayıs 1919’da Samsuna ayak bastığı gün başladığı kabul edilen kurtuluş savaşı ilk olarak Erzurum’daki 15. kolordu Ankara’daki 20. kolordu Sivas’daki 3. kolordu çevresinde odaklandı. Amasya genelgesi 22 Haziran 1919 Erzurum Kongresi 5 Ağustos 1919 Sivas kongresiyle 11 Eylül 1919 siyasal hazırlıkları tamamlayan Mustafa Kemal Batı Anadolu’da Yunanlılara karşı kurulmuş direnme cephesinin sürekliliğini gerçekleştirirken Güney Anadolu’da Fransızlara karşı harekete geçen yerler kuvvetlerin desteklenmesini Urca, Malaş, Saimbeyli, Kozanın düşmen işgalinden kurtarmamsını Urca, Malaş, Toros geçitlerinin ele geçirilmesini sağladı.
İtilaf Devletlerinin Osmanlı Hükümetine Sevr Ant. İmzalatabilmek için baskıya girmede bulunmuşlardı ve itilaf devletleri kuvvetlerini 16 Mart 1920’de İstanbul’u İşgal etmelerinin ardından İstanbul Hükümetinin Anadolu’daki ulusal kuvvetleri ortadan kaldırmak için harekete geçmesini, Atatürk ile arkadaşlarını ölüm cezasına çarptıran fetvalar çıkartarak Anadolu’ya silahlı kuvvetler gönderilmesine ve Anadolu’nun çeşitli yerlerinde ayaklandırmalara yol açan kışkırtıcı propagandasını, 23 Nisan 1920’de Ankara’da yeni bir hükümet kurularak başkanlığına Mustafa Kemalin getirilmesine izlendi. Ankara hükümeti bir yandan iç ayaklanmayı bastırırken, bir yandan da çeteler aracılıyla yürütülen ulusal direniş eylemine örgütlemeye ve düzenli bir ordu birimleri kurulmasını gerçekleştirmeye koyuldu. Osmanlı Hükümetine zorla kabul ettirilen Sevr antlaşmasını (19 Ağustos 1920) tanımadığını açıklayan Ankara hükümeti, bu arada askeri başarılarından ilkini gerçekleştirerek, Doğu Anadolulu ele geçirmek için harekete geçmiş olan Ermenistan ordularını yenilgiye uğrattığı ve Gümrü anlaşmasını imzalayarak Batum, Kars, Ardahan’ı geri aldı. O sırada Trakya, Bursa ve Balıkesir yönleri ile Ege Bölgesini büyük bir kesimini ele geçirmiş olan Yunan birliklerinin ilerleyişi 1. İnönü ve 2. İnönü savaşlarıyla Albay İsmet Bey komutasındaki Türk birlikleri tarafından durduruldu. Ankara’nın ve halkın güveni önemli ölçüde arttıran bu başarılar, Avrupa Ülkeleri’nin Ankara’ya karşı tutumlarını da etkiledi ve Anadolu’daki hareket batı ülkeleri tarafından Türkiye’nin gelecekteki rejimini belirtecek bir hareket olarak değerlendirmeye başladı. Bu arada genel seferberlik ilan edilen Yunan hükümeti, büyük bir ordu kurarak, kesin sonuç almak amacıyla 5 tümenle cepheden, 6 tümenle de güney kanattan Ankara’ya doğru bir saldırı başlattı.