Ogurlar :

Ogurlar M.Ö. 3 . yy.da Oğuzlardan ayrılıp Ural Dağlarının doğusuna göç etmeleriyle dillerinde değişmeler olmuş ve Ogur Türkçesi R li Türkçeye dönüşmüştür. . Aslında Oğuz olan Ogurların adlarındaki fark buradaki R li Türkçe özelliğidir. Oğuz-Ogur

481 yılına kadar burada boylar halinde yaşayan Ogurlar, Sabarlar tarafından yerlerinden sökülerek Karadeniz düzlüklerine gelmişlerdir. Ogurlar kürk ticareti ile tanınmış Türk boyudur.

Avrupa Hunlarının zayıflayıp Attila ‘ nın 2. oğlu Dengizik ‘in 469 ‘da ölümüyle beraber son oğlu İrnek kendisine bağlı Hun kitleleri ile Karadeniz ‘ in kuzeyine çekilmiş ve bu Hun kitleleri ile oradaki Ogurların karışımından Bulgarlar oluşmuştur. Türkçe bir sözcük olan Bulgar da Bulgamak~karışmak tan gelmesi de bu olaya bir işarettir.



Büyük Bulgarya


630 yılında Göktürklerin fetret dönemine girmeleriyle beraber bağımsızlıklarını kazanan Bulgarlar Büyük Bulgarya’yı kurmuşlardır. Devletin kurucusu başbuğ Kurt’tur. Başbuğ Kurt dağınık Ogur boylarını hakimiyeti altına alarak siyasi bir teşekkül kurmuştu. Ancak devlet başbuğu Kurt ‘un ölümüyle ve batısındaki Hazarların baskılarıyla 665 ‘te yıkılmıştır. Büyük Bulgarya ‘nın yıkılmasıyla Ogur boylarından Otuz –ogurlar kuzeye Orta İtil havzasına göçmüşlerdir. Ve burada İtil Bulgarlarını oluşturmuşlardır.




Büyük Bulgarya



Kurt’un oğullarından Bat-bayan Hazarlara bağlılığı kabul etti ve Macarların ve On-ogurların başında Kafkasya ‘daki yurtta kaldı . Küçük kardeşi Asparuh ise kalabalık Bulgar kitleleriyle Tuna ‘ya doğru yöneldi .668 ‘te Balkanlara geçti ve elverişli toprakları zabt ederek Tuna Bulgar Devleti ‘ ni kurdu. Yıllık vergiye bağlanan Tuna Bulgarlarını 681 ‘da Bizans resmi olarak tanıyacaktır.

Tuna Bulgar Devleti

Yukarıda bahsettiğimiz gibi Asparuh idaresinde Bulgarlar Tuna ‘ya gelicektir. Asparuh ‘un ölmesiyle beraber yerine Tervel (702-718) geçmiştir. Bizans İmparatoru II. Justiniaos Tervel ‘in sayesinde 2. defa tahta çıkmıştır.




Asparuh Döneminde Sınırlar



Asparuh Han



Bulgar Devleti 716 ‘da Bizans ile bir ticaret anlaşması yaptı. Bu anlaşmaya göre, 717-718 yıllarında İstanbul ‘un Araplar tarafından kuşatılmasında başkent ortaklaşa savunuldu . Bu işbirliği Bulgar Devletine iktisadi imkanlar ve huzur sağladı .





Tervel Han



Tervel’den sonra Bulgar tahtına sırasıyla Tıvirem, Sevar, Kormisaş geçmiştir. VIII.yy. ortalarında Hakanlıktaki iç mücadeleleri ve Hanlardan bazılarının öldürülmesini fırsat bilen Bizans, Bulgarlara seferler düzenlemiştir. Ancak sonraları Bulgar tarihinin en önemli başbuğlarından olan Krum Han (803-814) hükümdar olacaktır. Krum Han iyi bir teşkilatçı ve iyi bir asker idi . Güney Macaristan ‘ı ve Transilvanya ‘yı hakanlık sınırları içine kattı. Bu süratli gelişmeden ürken Bizans İmparatoru I. Nikopheros erken davranarak Krum Han ‘ı baskı altına almaya çalıştı. Ancak Krum Han onu bozguna uğrattı ve ordusunu yok etti. Bizans kralı da bu savaşta ölmüştür.






Krum Han Zamanındaki Seferler




Ölen Bizans İmparatorunun yerine geçen II. Mikhael yine Bulgarlar üzerine sefer düzenledi ancak yine mağlup olundu . Artık Bizans savunmasız ve çaresiz kalmıştı. Krum Han Edirne ‘ ye ulaştı ve sonra İstanbul kuşatmasına geçti. Ancak savaşın en kızgın zamanlarında ağzından , burnundan kan gelmesiyle ölmüştür. (13 Nisan 814)




Krum Han


Krum Han ‘ ın yerine geçen Omurtag Han ( 814-831 ) Bizans ile 30 yıllık ticaret anlaşması imzaladı. Tuna-Sava-Drava havzasını ele geçirdi. Toprakları içindeki tuzlaları yeniden faaliyete soktu ve bu devlete büyük gelir getirdi. Omurtag Han zamanı Tuna Bulgarlarının tarihindeki en parlak devirdir. Şahirler kuruldu, saraylar geniş ölçüde inşaat , su yolarlı , abideler yapıldı





Omurtag Han


Ancak Bulgarların yerel kitlelere nispeten nüfusları azdı. Yavaş yavaş Bizans kültürünün etkisi altındaki Slav çoğunluğun etnik baskısını hissetmeye başlamıştı . Teşkilatlandırılan Slavlar devlet hizmetine alınıyor, Türk unsurun yerlilerle evlenmeleri artıyor, kalabalık yerli halkın dili üst tabakaya yayılıyor ve Türkler Slavlaşıyordu. Bu durum Omurtag Han ‘dan sonra da devam etti. Malamir (831-836)Presiyan (836-852) dan sonra gelen Boris Han (852-889) 864 ‘de Ortodoksluğu resmen kabul etti , Hristiyan olduktan sonra Tuna Buylgar devleti , Türk devleti karakterini büsbütün kaybederek Slav-Bizans kültür çevresine girdi.




Asimile Olmuş Boris Han Ve Devlet Erkanı



İtil Bulgarları

Büyük Bulgarya devletinin 665 ‘te Hazar baskılarıyla yıkılmasıyla Otuz-ogurlar Orta İtili havzasına çekilmişler ve orada devlet kurmuşlardır. İtil Bulgarları tarım ve ticaretle uğraşmışlardır. İtil kıyısındaki başkent Bulgar şehri IX-XII yy.larda Doğu vrupanın en önemli ticaret merkezi idi .





İtil Bulgarlarının Bazı Yerleşkeleri


İtil Bulgarları güneylerindeki musevi Hazar Devletinin baskılarına karşılık Müslüman Abbasilerin desteğini kazanmak için Müslümanlığı seçmişlerdir. Böylece Bulgar Hanı Almış Han Abbasi Halifesinden dini iyi öğrenmek için dini bir heyet ve kale yapımı içinde para istemiştir. 922 yılında İtil Bulgarlarına giden İbn-i Faldan ‘ın yazdığı seyahatname dini , kültürel , siyasi açıdan genişçe bilgiler vermektedir.


İtil Bulgar Devleti 1223 ve 1236 yıllarında Moğol saldırılarına uğradı. Birinci saldırı püskürtüldüyse de ikinci saldırı da Bulgar şehri büyük ölçüde yıkıldı . Kılıç artığı Bulgarları da Timur 1361 ve 1391 yıllarında yendi . Böylece buralardan kaçan halk Kazan nehri boyuna göçtü. Kazan Hanlığının esas nüfusunu bu halk teşkil etmektedir. Ayrıca aynı bölgedeki Çuvaşların atalarının da Bulgarlar olduğu bilinmektedir.


Alıntıdır.