1 den 6´e kadar. Toplam 6 Sayfa bulundu

Konu: Osmanli Devletİ İle İlgİlİ HerŞey....

  1. #1

    Standart Osmanli Devletİ İle İlgİlİ HerŞey....




    OSMANLI DEVLETİ KURULDUĞU SIRADA

    1)- ANADOLU:
    Anadolu Selçuklu Devleti 1243 Kösedağ savaşı yenilgisinden sonra yıkılma dönemine girmiş, Moğol
    İlhanlılara bağlı duruma gelmişti. Anadolu Selçuklu Sultanları İlhanlıların atadığı birer vali
    durumundaydı. Bu siyasi boşluk ortamında Anadolu da çok sayıda Türk Beyliği kuruldu.
    2)- ANADOLU TÜRK BEYLİKLERİ:
    Karamanoğulları, Germiyan oğulları, Karesioğulları, Aydınoğulları, Menteşe
    oğulları,Saruhanoğulları,Candaroğulları, Hamit oğulları ve Osmanlı beyliği kurulmuştu. Bu
    beylikler de başlangıçta İlhanlılara bağlıydılar. Anadolu Selçuklu Devletinin yıklımasıyla bu
    beylikler arasında Anadolu hakimiyeti konusunda mücadele başladı.
    3)- BİZANS:
    13. yüzyıla girildiğinde sınırları küçülmüş, eski askeri ve ekonomik gücü kalmamıştı. Taht
    kavgalarının yarattığı istikrarsız bir dönemi yaşıyordu. Halk TEKFUR(Vali)ların ağır vergileri
    altında eziliyordu.
    4)- TRABZON RUM İMPARATORLUĞU:
    IV. Haçlı seferi sonunda Haçlıların istanbul'u işgal etmeleri üzerine Bizans'tan kaçanlar
    tarafından Trabzon ve çevresinde kurulmuştu. 13. yüzyılda İlhanlı baskısı altındaydı.
    5)- İLHANLI DEVLETİ:
    Cengiz İmparatorluğunun parçalanmasıyla İran'da kurulan TÜRK-MOĞOL devletidir. Dönemin en güçlü
    devletlerindendir.
    6)- ALTINORDA DEVLETİ:
    Cengiz İmparatorluğu'nun parçalanmasıyla Karadeniz'in kuzeyinde kurulan Türk devletidir.
    7)- BALKANLARIN DURUMU:
    Balkanlarda güçlü bir devlet yoktu. 13. yüzyılda Balkanlarda başlıca şu devlet ve beylikler
    vardı: Sırp,Bulgar, Macar devletleriyle; Arnavutluk, Bosna-Hersek, Eflak-Boğdan, Erdel beyliği
    8)- VENEDİK VE CENEVİZLİLER:
    Denizci olan bu İtalyan devletlerinin Ege, Akdeniz ve Karadeniz'de ticaret kolonileri vardı.

    OSMANLI DEVLETİ'NİN KISA ZAMANDA BÜYÜMESİNİN SEBEPLERİ
    1)- Merkeziyetçi bir devlet anlayışına sahip olması (Ülke diğer Türk devletlerinden farklı olarak
    hanedan üyeleri arasında bölünmemiştir.)
    2)- Bir UC BEYLİĞİ olması (Gaza sebebiyle diğer beyliklerden destek görmüştür, beylikler arasındaki
    mücadeleye başlangıçta katılmamıştır.)
    3)- Bizansın, Balkanların ve Anadolunun karışıklık içinde bulunması
    4)- Sürekli doğudan gelen Türkmen göçleriyle nüfusunun ve askeri gücünün artması
    5)- Osmanlı Devlet adamlarının yetenekli olması

    OSMANLI SİYASİ TARİHİNİN DÖNEMLERE AYRILMASI
    1-KURULUŞ DÖNEMİ1299-1453)
    2-YÜKSELME DÖNEMİ(1453-1579)
    3-DURAKLAMA DÖNEMİ1579-1683)
    4-GERİLEME DÖNEMİ1699-1792)
    5-DAĞILMA VE YIKILIŞ DÖNEMİ1792-1918)

    OSMANLI KÜLTÜR TARİHİNİN DÖNEMLERE AYRILMASI
    1)- Klasik Dönem 2)- Tanzimat Dönemi 3)- I. ve II. Meşrutiyet dönemleri


    KURULUŞ DEVRİ(1299-1453)
    KURULUŞ DEVRİ HÜKÜMDARLARI:
    I.Osman, Orhan Bey, I.Murat, I.Bayezid(Yıldırım), I.Mehmet(Çelebi), II.Murat, II.Mehmet(Fatih) in ilk iki yılı
    KAYI BOYU:
    Osmanlılar oğuzların Bozok kolunun Kayı boyuna mensuptular. Kayılar Malazgirt Zaferi'nin ardından
    Anadolu'ya gelmişler, Anadolu Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat tarafından kendilerine yurtluk olarakverilen Ankara yakınlarındaki KARACADAĞ yöresine yerleşmişlerdir. Burada bir süre kalan KayılarErtuğrul Gazi yönetiminde Söğüt ve Domaniç yöresine yerleşmişlerdir.

    OSMAN BEY DÖNEMİ (1281-1324)

    ÖNEMLİ OLAYLAR:
    1)- Karacahisarı Bizanstan almış, uc beyliğine atanmıştır.
    2)- Bilecik, inegöl, Yarhisar ve Yenişehri alarak, İzmite yaklaştı.
    3)- Bizans Tekfurlarını KOYUNHİSAR savaşında yendi.
    Koyunhisar savaşının sebebi: Osmanlıların İzmit'e yaklaşmalarından
    korkuya kapılan Bizans Tekfurlarını anlaşarak Osmanlılar üzerine yürümesi.
    Sonuçları ve Önemi: Bu savaşı Osmanlılar kazandı.Böylece Bursa'nın kuzeyi
    hariç üç tarafıOsmanlı topraklarıyla çevrildi.
    4)- Mudanya fethedilmiş, Bursa kuşatılmıştır.


    OSMAN BEY HAKKINDA: Ertuğrul Gazi'nin ölümünden sonra beyliğin başına geçmiş,
    1320 den itibaren rahatsızlığı sebebiyle askeri harekatın başına oğlu Orhan Beyi geçirmişti. Şeyh
    Edebalinin kızıyla evlenmiş, ahilerin desteğini kazanmıştır. Türbesi Bursa'da GÜMÜŞLÜ KÜMBET'dedir.

    ORHAN BEY DÖNEMİ(1324-1362)

    ÖNEMLİ OLAYLAR:
    1)- Bursa'nın alındı(1326)
    2)- Maltepe (Palekanon) Savaşı (1329) yapıldı.
    3)- İznik ve Kocaeli fethedildi.
    4)- Karesioğulları Beyliği Osmanlılara katıldı.
    5)- Rumeli'ye geçildi



    1)- Bursa'nın fethi: Osman Gazi döneminde başlayan kuşatma, tekfurun şehri teslimiyle son buldu.(1326)
    2)- Maltepe (Palekanon) Savaşı (1329):
    Sebep: Osmanlıların Kocaeli Yarımadasındaki fetihleri ve İznik'i kuşatmaları
    Savaş: Bizans imparatoru III.Andreanikos ile Osmanlı hükümdarı Orhan Bey arasında yapıldı (1329)
    Sonuçları ve Önemi: Savaş Osmanlıların zaferiyle sonuçlandı. O güne kadar dikkat çekmeyen
    Osmanlılar ön plana çıktı.
    3)- İznik ve Kocaeli'nin Fethi: Maltepe savaşından sonra İznik fethedildi, Kocaeli yarımadasının fethi
    büyük ölçüde tamamlandı.
    4)- Karesioğulları Beyliğinin Alınması: Karesi Bey'in ölümüyle, oğulları arasındaki taht kavgasından
    yararlanan Orhan Bey bu beyliği Osmanlı sınırlarına kattı.
    Önemi:
    1)- Osmanlılar karesi topraklarına sahip olarak, Marmara kıyılarına ve Çanakkale boğazına
    ulaştılar.
    2)- Osmanlılar Karesi Donanmasına sahip oldular.
    3)- Hacı İlbey, Evrenus Bey, Ece Halil gibi değerli Karesi komutanları Osmanlı hizmetine
    girdiler.
    4)- Osmanlılar Rumeli'ye geçmeyi düşünmeye başladılar.

    5)- Rumeli'ye Geçiş:
    Rumeli'ye Geçişi Kolaylaştıran Sebepler:
    1)- Osmanlıların Karesi topraklarına ve Donanmasına sahip olması.
    2)- Osmanlıların Hırıstiyanlara ait topraklara sahip olma ideali (Gaza).
    3)- Türkmenlere Yurt bulma ihtiyacı.
    4)- Bizans'ın Balkan milletlerine karşı Orhan Beyden yardım istemesi.
    OLAY: Bizans İmparatoru Kantakuzen Edirne'yi kuşatan Sırp ve Bulgarlara karşı Orhan Bey'den
    yardım istedi. Orhan Bey bunun üzerine oğlu Süleyman Paşa'yı yardıma gönderdi. Edirne'yi
    kuşatan Sırp ve Bulgarları yenen Süleyman Paşa'nın yardımlarına karşılık Bizans Gelibolu
    Yarımadası'ndaki ÇİMPE kalesini Osmanlılara verdi.(1353)

    NOT: Çimpe kalesi Osmanlıların Balkanlardaki fetihleri için önemli bir üs olmuştur.

    ORHAN BEY DÖNEMİNDE RUMELİ'DEKİ FETİHLER:
    Orhan bey'in oğlu Süleyman Paşa Gelibolu'yu ele geçirerek Keşan, Malkara, Tekirdağ, Çorlu ve
    Lüleburgaz'ı fethetmiştir.

    ORHAN BEY DEVRİNDE DEVLET TEŞKİLATINDAKİ GELİŞMELER:
    1)- Geçici divan teşkilatı kuruldu.
    2)- YAYA ve MÜSELLEM adıyla ilk düzenli ordular oluşturuldu.
    3)- İznik'de ilk Osmanlı Medresesi kuruldu.

    OSMANLILARIN RUMELİ'DEKİ İSKAN SİYASETİNİN ÖZELLİKLERİ:
    1)- Yeni fethedilen yerlere öncelikle göçebe Türkler yerleştirilir, böylece bunların yerleşik hayata
    geçmeleri sağlanırdı.
    2)- Fethedilen yerdeki yerli halktan ayaklanma çıkarma ihtimali olanlar başka yerlere iskan
    edilirlerdi.
    3)- Göçmenler iskan yerine yakın yerden alınırlardı. Böylece halkın yeni yere uyumu daha kolay
    olurdu.
    4)- İskan edilenlere ihtiyacı olan malzeme verilir ve bir süre vergi alınmazdı.


    I. MURAT DÖNEMİ (1362-1389)

    Orhan Bey'in ölümüyle yerine oğlu I.Murat (Hüdavendigar) geçti.

    I. MURAT DÖNEMİNDE ANADOLUDA GELİŞMELER:
    1)- Ankara Karamanoğullarından geri alındı.
    2)- Oğlu Yıldırım Bayezıd'ı Germiyan Beyi'nin kızıyla evlendirerek onlardan Kütahya, Tavşanlı, Simav
    ve dolayları çehiz olarak alındı.
    3)- Hamitoğullarından Eğridir ve çevresi satın alındı.
    4)- Karaman Beyi Alaaddin Ali Beyle kızını evlendirerek dostluk kurmaya çalıştı. Ancak
    Karamanoğullarının düşmanca tavırlarını sürdürmeleri üzerine harekete geçerek, Karamanoğullarını
    yendi. Alaaddin Ali Bey'i affederek barış yaptı.
    I. MURAT DÖNEMİNDE BALKANLARDA GELİŞMELER:
    1)- Edirne(1362) ve Filibe'nin Fethi,
    2)- Sırpsındığı Savaşı (1364)
    3)- Çirmen Savaşı (1371) Sırplarla yapılan bu savaşı Osmanlılar kazandı.)
    4)- I. Kosova Savaşı (1389)
    EDİRNE VE FİLİBE'NİN FETHİ: I. Murat'ın ilk hedefi Edirne olmuştur. Lala Şahin Paşa komutasındaki Osmanlı Ordusu 1362 yılında Edirne'yi fethetmiştir. Ardından Filibe alınmıştır.


    NOT: Edirne'nin Fethinin Önemi: Sırp ve Bulgarların Bizansla bağlantısı kesildi.

    SIRPSINDIĞI SAVAŞI (1364):
    Sebep: Edirne ve Filibe'nin Osmanlıların eline geçmesi Sırp ve Bulgarları rahatsız etmiş, bunların
    papaya başvurmaları üzerine Balkan Devletlerinden oluşan (Sırp, Bulgar, MAcar, Eflak-Boğdan ve
    Bosnalılar) bir Haçlı ordusu kurulmuştur.
    Savaş: Haçlı Ordusunu HACI İLBEY komutasındaki bir akıncı birliği ani bir baskın sonucu yok etmiştir.
    Önemi: a)- Bu zaferle Balkan Devletleri üzerindeki Macarların etkisi kırılmış, Türklerin Balkanlardaki
    ilerlemeleri hız kazanmıştır.
    b)- Zaferden sonra Edirne başkent yapılmıştır.
    I. KOSOVA SAVAŞI (1389):
    Sebep: Osmanlıların Balkanlarda ilerleyişini durdurmak için Sırp Kralı LAZAR'ın öncülüğünde Haçlı
    Ordusunun kurulması.
    Sonuç: I. Murat komutasındaki Osmanlı Ordusunun zaferiyle sonuçlandı. I. Murat şehit oldu, yerin
    oğlu Yıldırım Bayezıd geçti.

    I. MURAT DÖNEMİNDE DEVLET TEŞKİLATINDAKİ GELİŞMELER:
    1)- Divan teşkilatı sistemli ve sürekli hale getirildi.
    2)- Kapıkulu Ocakları kuruldu.


    YILDIRIM BAYEZIT DÖNEMİ (1389-1402)

    ÖNEMLİ OLAYLAR:
    1)- Niğbolu Savaşı(1396),
    2)- Anadolu'da Türk Birliğinin Sağlanması,
    3)- İstanbul Kuşatmaları,
    4)- Ankara Savaşı (1402)

    1)-NİĞBOLU SAVAŞI (1396):

    Sebepleri: a)- Kuşatma altında bulunan Bizans'ın Avrupa'dan yardım istemesi,
    b)- Macarlar'ın Osmanlıların Balkanlar'daki ilerleyişi karşısında papadan yardım istemesi.
    Savaş : Avrupa Devletlerinin ordularından oluşan (Macar, Fransız, Alman, İngiliz,Polonya,
    Venedik ve diğerleri)Haçlı ordusunun Niğbolu kalesini kuşatması üzerine, Yıldırım Bayezid
    İstanbul kuşatmasını kaldırarak, Niğbolu önlerinde Haçlı ordusunu yendi.
    Önemi : a)- Bu zaferden sonra bulgaristan tamamen Türk topraklarına katıldı.
    b)- Bu zafer Anadolu Türk Birliğinin sağlanmasında da etkili oldu.
    c)- Mısır'daki halife Yıldırım'a "Rum Diyarının Sultanı" ünvanını verdi.

    2)- ANADOLU'DA TÜRK BİRLİĞİNİN SAĞLANMASI:
    Hatırlanacağı gibi anadolu'da Türk birliğinin sağlama çabaları Orhan Bey zamanında başlatılmış, bu
    dönemde Karesi beyliği Osmanlılara bağlanmış, Ankara Ahilerden alınarak Osmanlı topraklarına
    katılmıştı.
    I. Murat devrinde beyliklerle akrabalık yoluyla dostluk kurulmaya çalışılmış, Germiyanoğullarından
    çehiz olarak bazı topraklar alınmış, Karaman Bey'i akrabalığa rağmen düşmanca davranışlarını
    sürdürünce üzerine sefer düzenlenmiş, yine Hamitoğullarından para karşılığı bazı topraklar satın
    alınmıştı.
    YILDIRIM BAYEZID Anadolu birliğini sağlamak için iki sefer düzenledi. Bu seferler sonucunda:
    a)- Batı Anadolu'daki beyliklerden Germiyan, Aydın,Saruhan, Menteşe ve Hamitoğullarına son verildi.
    b)- Candaroğullarına son verildi.
    c)- Kadı Burhanettin Beyliği (Eretna devleti) ile yapılan KIRKDİLİM savaşında Osmanlı kuvvetleri
    yenildi. Şehzade Ertuğrul şehit oldu. Kadı Burhaneddin'in Akkoyunlu Devletiyle yaptığı savaşta
    ölmesi üzerine bu beyliğin toprakları da Osmanlılara katıldı.
    d)- 1401 yılında Karamanoğullarına son verildi.
    e)- Dulkadir oğulları Beyliği Osmanlılara bağlandı.

    3)- İSTANBUL KUŞATMALARI:
    Yıldırım Bayezıd 1291-1400 yılları arasında İstanbul'u 4 kez kuşatmış, bu kuşatmalar sırasında
    Bizans'a Karadenizden gelecek yardımı engellemek için boğazın Anadolu yakasına Anadolu
    Hisarını(Güzelcehisar) yaptırdı.
    Bu kuşatmaların başarısız olma sebepleri:
    a)- Karamanoğullarının problem çıkarması
    b)- Haçlı Saldırıları (Niğbolu)
    c)- Timur tehlikesi

    OSMANLI-BİZANS ANTLAŞMASI: Yıldırım Timur tehlikesinin belirmesi üzerine Bizans ile anlaşma
    imzalayarak 4. kuşatmayı kaldırdı. Bu antlaşmaya göre:
    a)- İstanbul'da Türk mahallesi kurulacak ve bir cami yapılacak.
    b)- Türkler ticaret amacıyla serbestçe İstanbul'a girebilecek.
    c)- İstanbul'da Türklerin davalarına bakmak için kadı bulunacak.
    d)- Bizans Osmanlı Devletine vergi verecek.

    4)- ANKARA SAVAŞI (1402):
    15. yüzyıl başlarında Osmanlılar doğuda Memlük ve Timur Devletiyle komşu olmuşlardı. Timur Çağatay
    Hanlığına son vererek büyük bir devlet kurmuş, Altınorda devletinin parçalanmasına yol açmış, İran,Irak
    ve kuzey Hindistan'ı topraklarına katıp, 1400 yılından itibaren Osmanlı topraklarına saldırmaya
    başlamıştı.
    ANKARA SAVAŞININ SEBEPLERİ:
    a)- Yıldırım tarafından toprakları alınan Anadolu Beylerinin Timur'a sığınarak, onu kışkırtmaları.
    b)- Timur tarafından toprakları alınan Irak hükümdarı Celayiroğlu Ahmet ve Karakoyunlu hükümdarı
    Kara Yülük Osman'ın Yıldırım'a sığınmaları
    c)- Timur'un Çin'e yapacağı sefer öncesinde arkasında güçlü bir devlet bırakmak istemeyişi.
    d)-Timur'un Osmanlı'dan kabul edilemez istekleri.

    NOT: Timur Yıldırım Bayezıt'dan Anadolu Beylerinin topraklarını iade etmesini, Celayiroğlu Ahmet
    ve Kara Yülük Osman'ın kendisine teslim edilmesini, Osmanlı Devletinin kendisine
    bağlılığını bildirmesini istemişti.

    SAVAŞ: İki ordu arasında savaş, Ankara'da Çubuk ovasında yapıldı. KARATATARLAR'ın ve Anadolu
    beylikleri askerlerinin saf değiştirmesi Osmanlı ordusunun savaşı kaybetmesine ve Yıldırım
    Bayezıt'ın esir düşmesine neden oldu.
    SONUÇLARI:
    a)- İlk ve son kez bir Osmanlı padişahı savaşta esir düştü.
    b)- Osmanlı Devleti 11 yıl sürecek Fetret devrine girdi.
    c)- Anadolu Türk birliği yeniden bozuldu, beylikler yeniden kuruldu. (Karesi ve Kadı Burhaneddin
    beylikleri hariç)
    d)- Balkanlar'da Osmanlı ilerleyişi bir süre durdu, hatta bazı topraklar kaybedildi.
    e)- Bizans'ın alınması 50 yıl gecikti.

    FETRET DEVRİ (1402-1413)

    Timur'un asıl amacı kendisine rakip olabilecek büyük bir Osmanlı Devleti'nin oluşmasını
    engellemekti. Bu nedenle savaşı kazandıktan sonra Anadolu Beylerinin topraklarını geri vererek, Anadolu
    Türk birliğini parçaladı. Osmanlı ülkesini Yıldırım'ın oğullarına bıraktı.

    Timur'un Anadolu'dan çekilmesinden sonra Yıldırım Bayezid'in 4 oğlu arasında başlayan ve 11 yıl süren
    taht kavgası dönemine Osmanlı Tarihinde FETRET DEVRİ denir.


    I.MEHMET (ÇELEBİ MEHMET) DÖNEMİ (1413-1421)

    Kardeşleri Süleyman, İsa ve Musa Çelebiyle giriştiği taht kavgasından başarıyla çıktı. Devleti
    kardeşleriyle paylaşma fikrine katılmadı. Böylece Osmanlı Devletini parçalanma ve yıkılmakdan kurtardı. Bu nedenle Çelebi Mehmet devletin 2. KURUCUSU sayılır.


    ÇELEBİ MEHMET DEVRİ ÖNEMLİ OLAYLARI:
    1)- Eflak Osmanlılara yeniden bağlandı.
    2)- Venediklilerle İLK DENİZ SAVAŞI yapıldı.(1416) (Ancak bu savaşı Venedikliler kazandı.)
    3)- Anadolu Türk birliğini yeniden sağlamaya çalıştı. ( Aydın ve Saruhan beyliklerini ortadan
    kaldırdı. Candar ve Menteşe beylikleri Osmanlılara bağlandı. Karamanoğullarıyla savaştı.)
    4)- Şeyh Bedreddin ve Mustafa Çelebi isyanlarını bastırdı.

    ŞEYH BEDREDDİN İSYANI(1418-1420)
    Osmanlı devletinde kazaskerliğe kadar yükselmiş olan Şeyh Bedreddin mülkiyetin ortak olduğu
    şeklinde fikirlerle ve İslam'a aykırı düşüncelerle etrafına çok sayıda mürid topladı. Fetret
    döneminin oluşturduğu siyasi ve ekonomik bozukluklardan yararlanarak ayaklandı, sonunda yakalanarak
    idam edildi.

    NOT: Şeyh Bedreddin İsyanı devletin gücünü sarsan, Anadolu Selçuklu Devleti döneminde meydana gelen
    BABA İSHAK isyanına benzer.

    MUSTAFA ÇELEBİ İSYANI (DÜZMECE MUSTAFA)
    Timur Ankara savaşından sonra Yıldırım Bayezıt'ın oğlu şehzade Mustafa Çelebiyi rehin alarak
    yanında Semerkant'a götürmüştü. Timur'un ölümüyle serbest kalarak Anadolu'ya gelen Mustafa'nın
    gerçek Mustafa olup olmadığı bilinmediğinden "Düzmece Mustafa" da denilmiştir. Mustafa Çelebi,
    kardeşi Mehmet Çelebi'ye karşı taht kavgasına girmiş, ancak yenilerek Bizans'a sığınmıştır.
    Çelebi Mehmet Mustafa'nın gözaltında tutularak kontrol edilmesi için Bizans'la anlaşmıştır.


    II.MURAT DÖNEMİ (1421-1451)

    II. Murat önce Bizans tarafından serbest bırakılan amcası Çelebi Mustafa( Düzmece Mustafa) isyanını bastırmış, Mustafa'yı ortadan kaldırdı. Sonra Mustafa'yı serbest bırakarak destekleyen Bizans'ı kuşattı. Ancak bu defa da Bizans ve Karamanoğullarının kışkırması sonucu ayaklanan Kardeşi Şehzade Mustafa ile uğraşmak zorunda kaldı.


    BALKANLAR'DAKİ ÖNEMLİ OLAYLAR:

    1)- EDİRNE-SEGEDİN ANTLAŞMASI(1444): Macar, Sırp, Bosna ve Eflak kuvvetlerinin oluşturduğu
    Haçlı ittifakına karşı Osmanlı kuvvetleri başarısız olunca, bu antlaşma imzalanmıştır. Osmanlıların bu
    antlaşmayı imzalamak zorunda kalışlarının bir nedeni de Karamanoğullarının problem çıkarmasıdır.
    Edirne-Segedin Antlaşmasına göre:
    a)- İki taraf 10 yıl savaşmayacak,
    b)- Tuna Nehri iki taraf arasında sınır olacaktı.

    NOT: Bu antlaşmadan sonra II.Murat yrini 12 yaşındaki oğlu II.Mehmet'e (Fatih) bıraktı.

    2)- VARNA SAVAŞI (1444):
    Sebep: II. Mehmet'in küçük yaşta tahta geçmelesini fırsat bilen Haçlıların Edirne-Segedin
    Antlaşmasını bozmaları.
    Sonuç: II. Murat tekrar tahta geçerek Haçlı ordusunu Varna'da yendi.

    3)- II. KOSOVA SAVAŞI (1448):
    Osmanlıları Avrupa topraklarından atmak için Macarlar'ın öncülüğünde hazırlanan Avrupa
    Devletlerinin kuvvetlerinden oluşan Haçlı ordusu ağır bir yenilgiye uğradı.
    Önemi:
    a)- Balkanlardaki Osmanlı egemenliği kesinlik kazandı.
    b)- Hırıstiyan Avrupa Türklere karşı bir daha Haçlı seferine girişemeyerek, savunmaya çekildi.
    c)- İstanbul'un fethi kolaylaştı. (Fatih'in kuşatmasında Bizans, Avrupadan beklediği yardımı
    bulamadı.)

  2. #2

    Standart

    OSMANLI DEVLETİNİN YÜKSELME DEVRİ
    (1453-1579)

    Yükselme Devri Padişahları:
    Fatih(II.Mehmet), II.Bayezıt, Yavuz Sultan Selim,Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim, III. Murat

    FATİH SULTAN MEHMET DÖNEMİ (1451-1481)

    İSTANBUL'UN FETHİ (29 MAYIS 1453):
    İSTANBUL'UN FETHİNİ GEREKTİREN SEBEPLER:
    1)- Bizans'ın Osmanlı şehzadelerini koruyarak ve kışkırtarak,
    taht kavgalarına neden olması,
    2)- Bizans'ın Osmanlı'ya karşı düzenlenen Haçlı seferlerini teşvik etmesi,
    3)- Osmanlı toprak bütünlüğünü bozan bir konumda olması
    ( Osmanlı topraklarıyla çevrili bir ada görünümündeydi. Osmanlı'nın
    Anadolu'dan Rumeli'ye, Rumeli'den Anadolu'ya geçişi zordu)
    4)- İstanbul'un boğaza hakim bir konumda olması ve bu yüzden
    Karadeniz Akdeniz su yolunun anahtarı konumunda olması.

    FATİH'İN FETHİ KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN ALDIĞI TEDBİRLER:
    1)- Bizans'a denizden gelebilecek yardımı önlemek amacıyla Anadolu Hisarı'nın karşısına Rumeli
    hisarını yaptırdı.
    2)- Bizans'a Balkanlardan gelebilecek muhtemel Haçlı yardımını önlemek için sınır boylarına akıncı
    birlikleri gönderdi.
    3)- Surlara karşılık, Şahi adı verilen büyük toplar döktürdü.
    4)- Haliçteki zincire karşılık gemileri karadan yürüterek Haliç'e soktu.

    İSTANBUL'UN FETHİNİ KOLAYLAŞTIRAN NEDENLER:
    1)- Bizans ordu ve donanmasının zayıf oluşu,
    2)- Kuşatma sırasında Avrupa'dan yardım alamaması.

    NOT: Bizans kuşatma sırasında sadece Venedik ve Cenevizlilerden yardım alabilmiştir.

    NOT: Cenevizliler kuşatma sırasında ticari kaygılarından dolayı hem Osmanlılara, hem de
    Bizans'a yardım etmişlerdir.

    İSTANBULUN FETHİNİN DÜNYA TARİHİ BAKIMINDAN SONUÇLARI:
    1)- Venedik ve Ceneviz ticareti olumsuz yönde etkilenmiştir.
    2)- Bin yıllık Bizans imparatorluğu tarihe karışmıştır.
    3)- Ortaçağ kapanmış, Yeniçağ başlamıştır.
    4)- İstanbul'dan kaçan Bizans'lı bilim adamları Avrupa'da Rönesans ve reform hareketlerinin
    başlamasında etkili olmuşlardır.
    5)- Feodalite(derebeylik) sistemi çözülmeye başlamıştır.
    İSTANBUL'UN FETHİNİN TÜRK TARİHİ BAKIMINDAN SONUÇLARI:
    1)- Osmanlı Devleti Yükselme dönemine girmiştir.
    2)- Başkent Edirne'den İstanbul'a taşınmıştır.
    3)- Osmanlı toprak bütünlüğü sağlanmıştır. Osmanlı'nın Anadolu-Rumeli geçişi kolaylaşmıştır.
    4)- Osmanlı toprakları arasında sürekli sorun çıkaran bir fitne yuvası ortadan kaldırılmıştır.
    5)- Karadeniz-Akdeniz deniz ticaret yolunun denetimi Osmanlılar'a geçmiştir.
    6)- Osmanlı Devleti İslam dünyasında haklı bir şöhret ve itibara kavuşmuştur.

    FATİH DÖNEMİ ÖNEMLİ OLAYLARI

    1)-BALKANLARDA FETİHLER 2)- ANADOLU'DA FETİHLER 3)-DENİZLERDE FETİHLER VE SEFERLER

    a)- Belgrat hariç bütün Sırbıstan a)- Cenevizlilerden Amasra alındı, a)- Bazı Ege adaları alındı.
    fethedildi. b)- Candaroğullarından Sinop alındı. (İmroz,Taşoz,Semadirek,Midilli
    b)- Arnavutluk fethedildi. c)- Karamanoğullarından Konya ve Eğriboz adaları alındı.Rodos
    c)- Bosna-Hersek fethedildi Karaman alındı. adası kuşatıldı, fakat
    d)- Eflak-Boğdan fethedildi. d)- Trabzon Rum İmparatorluğuna son alınamadı.)
    e)- Mora Yarımadası fethedildi. verildi.(1461) b)- Kırım Hanlığı Osmanlılara
    e)- Otlukbeli Savaşı yapıldı.(1473) bağlandı.
    (Akkoyunlu Devleti hükümdarı Uzun c)- Otranto (İtalya Seferi)
    Hasan ile Fatih Sultan Mehmet yapıldı.
    arasındaki bu savaşı Osmanlılar kazandı.)

    FATİH DÖNEMİNDE YAPILAN FETİHLERİN YORUMU:
    Fatih Sultan Mehmet fetihlerini rastgele değil, belirli amaçlar doğrultusunda yapmıştır. Bu amaçları
    şöyle sıralayabiliriz:
    1)- Karadeniz Ticaretine Egemen Olmak,
    2)- Anadolu Türk Birliğini sağlamak,
    3)- Anadolu'da Faaliyet Gösteren Devletleri Etkisiz Kılmak,
    4)- Ege ve Akdeniz Ticaretine Egemen Olmak,
    5)- Bizans'ın Yeniden Dirilmesini Önlemek,
    6)- Katolik Roma'yı Ele Geçirmek.
    1)-KARADENİZ TİCARETİNE SAHİP OLMAK İÇİN YAPILAN FETİHLER:
    Bosna-Hersek, Eflak-Boğdan, Cenevizlilerden Amasra'nın alınması, Trabzon Rum İmparatorluğu'nun fethi
    ve Kırım Hanlığının Osmanlılara bağlanması bu amaçla yapılan fetihlerdir.(Bu yerlerin hepsi Karadeniz
    kıyısındadır. Böylece Karadeniz bir Türk gölü haline gelmiştir.)
    KIRIM HANLIĞININ OSMANLILARA BAĞLANMASI:
    Hatırlanacağı gibi Altınorda Devletinin parçalanmasıyla kurulan Türk Hanlıklarından biri de
    Kırım Hanlığıdır. Fatih döneminde Kırım Hanının ölümü üzerine oğulları arasında taht kavgaları
    başlamış, Kırım Halkı Fatih'ten yardım istemiştir. Fatih Gedik Ahmet Paşa komutasındaki Osmanlı
    Donanmasını Kırım'a göndererek bu hanlığı Osmanlılar'a bağlamıştır. Böylelikle:
    1- Karadeniz bir Türk gölü haline gelmiştir.
    2- Kırım Ordusu Osmanlıların Avrupa'ya yaptığı seferlerde YARDIMCI KUVVET olarak büyük yararlar
    sağlamıştır.
    3- Osmanlı Devleti Kırım Hanlığı sayesinde Orta Asya Türkleriyle temas sağlamıştır.
    2)- ANADOLU TÜRK BİRLİĞİNİ SAĞLAMAK İÇİN NELER YAPMIŞTIR?
    Candaroğullarından Sinop'u alarak bu beyliğe son vermiştir. Ayrıca Karamanoğullarından Konya ve
    Karaman'ı alarak büyük ölçüde Anadolu Türk birliğini gerçekleştirmiştir.
    3)- ANADOLU'DA FAALİYET GÖSTEREN DEVLETLERİ ETKİSİZ KILMAK İÇİN NELER YAPMIŞTIR?
    IV. Haçlı Seferi sırasında 1204 yılında kurulan Trabzon Rum İmparatorluğunu ortadan kaldırdı. Doğu
    Anadolu'da hakimiyet kurmak isteyen AKKOYUNLU devletini 1473'te Otlukbeli Savaşında yendi.
    4)- EGE VE AKDENİZ TİCARETİNE EGEMEN OLMAK İÇİN NERELERİ ALDI?
    Venedikliler'in elinde bulunan Ege adalarını (İmroz, Taşoz, Limni,Bozcaada,Semadirek,Midilli,Eğriboz)
    aldı. Rodos adası kuşatıldı,ancak alınamadı.Akdeniz'deki Kefolonya,Zanta ve Ayamavra adalarını aldı.
    Böylece Karadeniz'de faaliyet gösteren Cenevizlilerden sonra, Akdenizde faaliyet gösteren Venedik
    ticaretine de büyük darbe vurdu.
    OSMANLI-VENEDİK DENİZ SAVAŞLARI
    Sebepleri: Osmanlıların; İstanbul'u fethetmeleri, Karadeniz ve Ege ticaretini denetimleri altına
    almalarının Venedik ticaretine darbe vurması.
    Sonuç : Venedik donanmasının Osmanlı donanmasından güçlü olmasından dolayı Venedikliler'e
    karşi bir üstünlük sağlanamamıştır.
    Fatih olası bir Haçlı ittifakını engellemek amacıyla 1479'da Venedikliler'e ticari
    ayrıcalıklar vermiştir.

    NOT: Osmanlı Devletinden ilk ELÇİ bulundurma hakkını ve ilk ticari ayrıcalıkları elde eden devlet Venedik'dir.

    5)- FATİH'İN HIRISTIYANLIK MÜCADELESİ NASILDI?
    Hırıstiyanlığın iki merkezi vardı. Biri KATOLİKLİĞİN merkezi ROMA(VATİKAN), diğeri de ORTODOKSLUĞUN
    merkezi İstanbul(FENER) idi.
    Fatih İstanbul'u alarak, buradaki Ortodoks cemaati dini inanç ve ibadetinde serbest bırakmış ve tüm
    Ortodoks Hırıstiyanların koruyuculuğunu üslenmiş, böylece hırıstiyan dünyasındaki MEZHEP BİRLİĞİNİ
    engellemiştir. (İstanbul'un Fethinden önce Katolik ve Ortodoks mezhepleri birleşmeye çalışıyorlardı.)
    Fatih Katoliklerin merkezi Vatikan'ı da(Roma) ele geçirmek istiyordu. Bu yüzden GEDİK AHMET PAŞA
    komutasındaki Osmanlı donanması İtalya'nın güneyine çıkarma yapmış ve buradaki OTRANTO kalesini ele
    geçirmiştir. Ancak Fatih'in ölümü İtalya Seferinin yarıda kalmasına sebep olmuştur.
    6)- BİZANS'IN YENİDEN DİRİLTİLMESİNİ ÖNLEMEK İÇİN NELER YAPTI?
    Bizans hanedan üyelerinin kaçtığı Trabzon Rum imparatorluğuna son verdi,yine Bizans hanedan üyelerinin
    kaçtığı MORA Yarımadası'nı fethetti.

    II. BAYEZIT DÖNEMİ (1482-1512)
    ÖNEMLİ OLAYLAR:
    1)- Cem Sultan Olayı
    2)- Osmanlı-Venedik İlişkileri
    3)- Osmanlı-İran İlişkileri ve Şah Kulu İsyanı
    4)- Osmanlı-Memlük İlişkileri
    5)- Anadolu'da Türk Birliğini Sağlama Çabaları.


    1)- CEM SULTAN OLAYI: Fatih'in ölümüyle oğulları II. Bayezıt ve Cem Sultan arasında taht kavgası
    başlamış, Cem Sultan Bayezıt'a yenilmiş ve Mısır'daki Memlük Devletine sığınmıştır. Bir süre sonra
    yeniden Anadolu'ya gelen Cem Sultan tekrar taht mücadelesine girişmiş, ancak yine başarısız olarak,
    bu defa da Rodos adasına kaçarak, buradaki SAİNT JEAN ŞÖVALYELERİNE sığınmıştı. Şövalyeler Cem'i
    Papaya teslim etmişler, daha sonra Fransa'ya gönderilen Cem burada ölmüştür.
    II. BAYEZIT DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ:
    Cem Sultan'ın Hırıstiyan Avrupa'nın elinde olması, II. Bayezıt döneminde Avrupa'ya karşı
    Osmanlıların önemli bir sefer geliştirmesini önlemiştir. Bu yüzden II. Bayezıt Dönemi sönük bir
    devir olmuştur.
    CEM OLAYININ OSMANLI DEVLETİNE ETKİLERİ:
    1)- Cem'in hırıstiyanların eline geçmesi, batılı devletlerin Osmanlı Devleti'nin iç işlerine
    karışmasına neden olmuştur.
    2)- Osmanlılar'ın batıdaki fetihlerinin durmasına neden olmuştur.
    3)- Cem Sultan'ın Memlükler'e sığındığı dönemde bu devlet tarafından padişah gibi karşılanıp,
    himaye görmesi, Osmanlı-Memlük ilişkilerinin daha da bozulmasına sebep olmuştur.
    2)- OSMANLI-VENEDİK İLİŞKİLERİ:
    Bu dönemde de Venedikliler'le deniz savaşı yapılmış, Osmanlılar yenilmiştir.
    3)- OSMANLI-İRAN İLİŞKİLERİ:
    İran'da Akkoyunlu Devleti'nin yerine SAFEVİ DEVLETİ kurulmuştu. Safeviler:
    a)- Doğu Anadolu'yu ele geçirmek istiyorlardı.
    b)- Anadolu'ya gönderdikleri dervişlerle Şii mezhebini Anadolu'da yaymaya çalışıyorlardı.
    Safevilerin bu faaliyetleri sonucu 1511 yılında Anadolu'da ŞAH KULU İSYANI çıktı. O sırada Trabzon
    valisi olan Şehzade SELİM (Yavuz), babası II. Bayezıt'ın Safevi ve şii tehlikesine karşı yeterli önlem
    almaması üzerine Yeniçerilerin desteğiyle babasını tahttan indirerek padişah oldu.
    4)- II. BAYEZIT DÖNEMİNDE OSMANLI MEMLÜK İLİŞKİLERİ:
    Osmanlı Memlük ilişkilerinin bozulma sebepleri:
    a)- Fatih Döneminde Hicaz su yolları meselesi. (Fatih Memlük Sultanına Mekke yolunda gerekli
    önlemlerin alınarak hacıların rahatça seyahat etmelerinin sağlanmasını rica etmişti. Ancak
    Memlükler bu isteği iç işlerine karışma şeklinde yorumlamışlardı.)
    b)- Memlükler'in Cem Sultan'ı himaye etmeleri,
    c)- Osmanlı Devleti ile Memlük Devleti arasında yeralan Güneydoğu Anadolu'daki Dulkadiroğulları
    Beyliği yüzünden iki devletin çekişmesi.
    SONUÇ: Osmanlı Devleti ile Memlükler arasında 8 yıl süren savaş yaşandı. Bu savaş süresince iki
    taraf birbirlerine karşı üstünlük sağlayamadılar.
    5)- KARAMANOĞULLARI BEYLİĞİNE SON VERİLMESİ:
    II. Bayezıt döneminde Cem olayına karıştığı için bu beylik kesin olarak ortadan kaldırıldı.

    YAVUZ SULTAN SELiM DÖNEMİ(1512-1520)

    Babası II. Bayezıt'ın doğudaki Safevi tehlikesine karşı önlem almaması üzerine, Yavuz Sultan Selim
    yeniçerilerin desteğiyle babasını tahttan indirerek padişah oldu.

    NOT: Bu olay Yeniçerilerin bir şehzadenin tahta geçmesinde doğrudan rol oynadıkları ilk gelişmedir.
    YAVUZ DÖNEMİNİN ÖNEMLİ OLAYLARI:
    1)- Şehzadeler Sorunu
    2)- İran Seferi ve Çaldıran Savaşı(1514)
    3)- Turnadağ savaşı(1515)
    4)- Mısır Seferi(Memlük Seferi)
    1)- ŞEHZADELER SORUNU:
    Yavuz Sultan Selim babasının yerine tahta geçtikten sonra, ağabeyleri Ahmet ve Korkut'un tahtı ele geçirmelerini engellemek amacıyla Fatih Kanunnamesine dayanarak şehzadeleri etkisiz hale getirdi.


    NOT: Böylece Yavuz, Cem olayına benzer bir olayın yaşanması ve Avrupanın işe karışmasını engellemiş oldu.

    2)- İRAN SEFERİ VE ÇALDIRAN SAVAŞI(1514)
    Sebep: Safevilerin Doğu Anadolu'yu ele geçirmek istemeleri ve Şiilik propagandası yapmaları.
    Savaş: 1514 yılında Safevi Devleti hükümdarı ŞAH İSMAİL ile Osmanlı Hükümdarı YAVUZ arasında ÇALDIRAN
    ovasında yapıldı. Savaşı Osmanlılar kazandı.
    Önemi: Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da şiilik tehlikesi ortadan kalktı.
    3)- TURNADAĞ SAVAŞI(1515)
    Bu savaşla Anadolu Beyliklerinin(Dulkadir ve Ramazanoğulları) siyasi varlığı kesin olarak sona erdi.
    Böylece Anadolu Türk Birliği sağlandı.
    4)- MISIR SEFERİ(MEMLÜK SEFERİ)
    Sebepleri:
    a)- Fatih döneminde başlayan Hicaz su yolları meselesi
    b)- Memlüklerin Cem Sultan'ı himaye etmeleri
    c)- Osmanlılar ile Memlükler arasında Dulkadiroğulları yüzünden çekişme.
    d)- Memlüklerin Şah İsmail ile ittifak kurmaları.
    e)- Yavuz'un Memlük topraklarını ele geçirerek BAHARAT yolunu denetim altına almak istemesi.
    f)- Her iki devletinde Türk-İslam dünyasının lideri olma mücadelesi.
    Savaşlar: Yavuz Sultan Selim 1516' da MERCİDABIK Savaşında Memlük ordusunu yenerek Suriye ve
    Filistin topraklarına sahip oldu.1517'de RİDANİYE Savaşında Memlük ordusunu ikinci kez
    yenerek, bu devleti ortadan kaldırdı.Mısır toprakları Osmanlılara katıldı.
    MISIR SEFERİNİN SONUÇLARI:
    1)- Memlük Devletinin ortadan kalkmasıyla bu devletin toprakları Osmanlılara katıldı.( Suriye,
    Filistin, Hicaz,Mısır)
    2)- Baharat yolunun denetimi Osmanlı Devletine geçti.
    3)- Halifelik ve İslam'ın kutsal emanetleri Osmanlılara geçti. (Böylece Osmanlı Devleti İslam
    Dünyasının Lideri oldu.)
    4)- Venedikliler Kıbrıs Adası için Memlüklere verdikleri vergiyi Osmanlılara vermeye başladılar.

    NOT: Osmanlı Devleti Baharat yolundan beklenen ticari kazancı elde edemedi. Çünkü Avrupalıların Ümit
    Burnu'nu bulmalarıyla Coğrafi yollar değişmiştir.

    NOT: Yavuz'un İran ve Mısır seferleri sonucunda burada bulunan kültürel eserler ile bilim adamları ve
    sanatçılar İstanbul'a getirilmiş, böylece Osmanlı Kültüründe doğunun etkisi artmıştır.

    YAVUZ SULTAN SELİM'İN DOĞU SİYASETİ:
    Yavuz Sultan Selim'in amacı bütün Türkleri ve müslümanları tek bayrak altına toplayarak Türk-İslam
    birliğini sağlamaktı.
    KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN DÖNEMİ (1520-1566)
    Yavuz Sultan Selim'in Şark Çıbanı hastalığından ölmesi üzerine oğlu I. Süleyman
    herhangi bir tahtkavgasına girmeden padişah olmuştur. Çünkü Yavuz'un
    hayattaki tek oğluydu.


    DÖNEMİN OLAYLARI VE ÖZELLİKLERİ
    A)- İÇ İSYANLAR:
    1)- CANBERDİ GAZALİ İSYANI: Yavuz tarafından Suriye Valiliğine atanan eski Memlük komutanlarından
    Canberdi Gazali, Yavuz'un ölümünü fırsat bilerek ayaklanmış ve ortadan kaldırılmıştır.
    2)- AHMET PAŞA İSYANI: Kanuni tarafından Mısır'a vali olarak gönderilen Ahmet Paşa ayaklanmış ve
    ortadan kaldırılmıştır.
    NOT: Bu iki isyan Memlük Devletini yeniden kurmak amacıyla ortaya çıkmıştır.
    3)- BABA ZÜNNUN İSYANI: Yozgat'da arazi meselesinden çıkmış gibi gösterilen bir Şii ayaklanmasıdır
    . 4)- KALENDEROĞLU İSYANI: Konya'da Hacı Bektaş-ı Veli soyundan geldiğini ileri süren Kalenderoğlu
    tarafından çıkarılmış bir şii ayaklanmasıdır.
    B)- AVRUPA İLE İLİŞKİLER (MACAR,AVUSTURYA,ALMANYA)
    1)- BELGRAT'IN ALINMASI(1521): Macarlar'dan Belgrat'ın alınmasıyla Orta Avrupa'nın kapıları
    Osmanlılar'a açıldı.
    2)- RODOS ADASININ FETHİ(1522): Rodos Sain Jean Şövalyelerinin elinde buluyordu. Şövalyeler
    Akdeniz'deki Türk ticaret gemilerine büyük zararlar veriyorlardı. Bu adanın alınmasıyla bu tehdit
    ortadan kalktı.
    3)- MOHAÇ MEYDAN SAVAŞI(1526):
    AÇIKLAMA: Bu sırada Avrupa'da Kutsal Roma Germen İmparatorluğu(Alman İmp.) ve başında da ŞARLKEN
    bulunmaktaydı. Şarlken Avrupa birliğini sağlamak amacıyla İspanya'yı ele geçirmiş,
    Fransa Kralı Fransuva'yı esir almıştı. Fransuva'nın annesinin isteği üzerine, Kanuni
    Fransa'ya destek olmak için II. Macaristan seferine çıktı ve Macarları Mohaç ovasında
    yendi.
    Mohaç Meydan Savaşı: Macar ordusuyla yapılan savaşı Osmanlı Devleti kazandı. (1526)
    Önemi: Bu zaferle Macaristan Osmanlı devletine bağlandı.

    NOT: Kanuni Macaristan'ı Osmanlı topraklarına katmamış, himaye altına almıştır. Bunun nedeni Osmanlıların
    Kutsal Roma Germen İmparatorluğu ile Osmanlı Devleti arasında bir tampon bölge oluşturmak istemesidir.

    4)- I. VİYANA KUŞATMASI(1529):
    Bu sırada Avusturya'nın başında Şarlken'in kardeşi FERDİNAND bulunmaktaydı. Ferdinand Osmanlı
    himayesindeki Macaristan'a saldırınca Kanuni Sultan Süleyman harekete geçerek Viyana'yı kuşattı.
    Ancak;
    a)- Kış mevsiminin yaklaşması,
    b)- Ağır topların getirilmeyişi,
    c)- Erzağın yetersiz oluşu... gibi sebeplerle kuşatmayı kaldırarak İstanbul'a geri döndü.
    5)- ALMANYA SEFERİ(1532)
    Sebebi: Avusturya Kralı Ferdinand'ın Kanuni'nin İstanbul'a geri dönmesinden sonra tekrar
    Macaristan'a saldırması.
    Sefer: Kanuni Ferdinand ve Şarlkenle bir meydan savaşı yapmak umuduyla Almanya içlerine kadar
    ilerledi. Ancak Şarlken ve Ferdinand karşısına çıkma cesareti gösteremeyince İstanbul'a
    döndü.
    İSTANBUL ANTLAŞMASI(1533):
    Ferdinand'ın barış isteği üzerine İLK Osmanlı-Avusturya Antlaşması İstanbul'da imzalandı(1533).
    Maddeleri:
    1- Avusturya kralı protokol bakımından Osmanlı sadrazamına denk olacak.
    2- Avusturya elinde tuttuğu Macar toprakları için Osmanlılar'a vergi verecek.
    Önemi: Bu antlaşma Osmanlı Devleti'nin Orta Avrupa'daki üstünlüğünün bir kanıtıdır.

    NOT: Bu üstünlük 1606 yılında yine Osmanlı Devleti ve Avusturya arasunda imzalanacak olan ZİTVATOROK
    antlaşmasıyla sona erecektir.

    6)- OSMANLI-FRANSIZ İLİŞKİLERİ VE KAPİTÜLASYONLAR (1535)
    İlk Osmanlı-Fransız ilişkisi Fransa kralı I. Fransuva'nın Almanya İmparatoru (Kutsal Roma Germen)
    Şarlken ile yaptığı savaşta esir düşmesiyle başlamıştı. Bunun üzerine Fransuva'nın annesi dönemin
    en güçlü devleti Osmanlı Devletinden yardım istemişti(1525). Bunun üzerine Kanuni Macaristan
    seferine çıkarak Mohaç'da Macarları yenmiş, sonrada Avusturya ve Almanya seferlerine çıkmıştı.
    Kapitülasyonlar: Ticaret,hukuk, gümrük gibi alanlarda devletlerin birbirlerine tanıdıkları
    imtiyazlardır.
    Kanuni Sultan Süleyman 1535'de Fransızlar'la KAPİTÜLASYON antlaşması imzalamıştır.
    KAPİTÜLASYONLARLA İLGİLİ ÖNEMLİ NOTLAR:
    1)- İlk ticari ayrıcalıklar Fatih döneminde Venediklilere verilmiştir.
    2)- Kanuni'nin Fransızlarla kapitülasyon antlaşması yapmasının nedeni, Şarlken'e karşı Fransa'yı
    güçlü kılarak, Avrupa hırıstiyan birliğinin oluşmasını önlemekti.
    3)- Bu antlaşma süresiz değildi. İki hükümdarın yaşadığı dönemde geçerli olacaktı. Ancak
    Kanuni'nin ölümünden sonra Fransızlar'ın isteğiyle 5 kez yenilenmiş ve I. Mahmut döneminde
    1740'da sürekli hale getirilmiştir.
    4)- Devletin gücünü koruduğu dönemlerde önemli bir sorun yaratmayan kapitülasyonlar, devletin
    gücünün azalmasına paralel olarak ve Avrupa'da sanayinin gelişmesiyle önemli bir sorun
    olmuştur.
    5)- Başlangıçta sadece Fransızlar'a verilen bu haklar genişletilerek, diğer Avrupa devletlerine
    de verilmiştir.
    6)- 1923 Lozan Antlaşmasıyla Kapitülasyonlar tamamen kaldırılmıştır.
    C)- DENİZLERDE GELİŞMELER:
    1)- RODOS ADASININ FETHİ(1522): Rodos Sain Jean Şövalyelerinin elinde buluyordu. Şövalyeler
    Akdeniz'deki Türk ticaret gemilerine büyük zararlar veriyorlardı. Bu adanın alınmasıyla bu tehdit
    ortadan kalktı.
    2)- BARBAROS HAYRETTİN PAŞA'NIN OSMANLI HİZMETİNE GİRMESİ :
    Barbaros Akdeniz'de faaliyet gösteren bir Türk korsanı idi. Kuzey Afrika'da başarılar kazanmış
    ve Osmanlılardan aldığı destek kuvvetlerle CEZAYİR'e sahip olmuştu. Osmanlı Donanması, kara ordusu
    kadar güçlü değildi. Bu yüzden Kanuni Sultan Süleyman Barbaros'u Osmanlı Hizmetine girmeye çağırdı.
    Barbaros'un bu teklifi kabul etmesiyle Osmanlı donanması güçlenirken, Cezayir de Osmanlı
    topraklarına katılmış oldu.
    3)- PREVEZE DENİZ SAVAŞI(1538):
    Barbaros Hayrettin Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasıyla, Andrea Dorya komutasındaki Haçlı
    donanması arasında yapılan bu deniz savaşını Osmanlı Devleti kazandı.
    Önemi: Preveze deniz zaferiyle Akdenizdeki Osmanlı Egemenliği kesinlik kazanmış, Akdeniz bir Türk
    gölü haline gelmiştir.
    4)- NİCE(NİS) KUŞATMASI: Bu arada Fransa ile Şarlken arasında savaşlar devam ediyordu. Barbaros
    Fransa'ya yardım amacıyla Fransız donanmasıyla birleşerek Nis'i kuşattı ve kaleyi ele geçirdi.
    5)- TRABLUSGARP'IN ALINMASI(1551): Sinan Paşa ve Turgut Reis 1551 yılında Malta Şövalyelerinin elindeki
    Trablusgarp'ı aldı.
    6)- CERBE DENİZ SAVAŞI (1559): Andrea Dorya komutasındaki Haçlı Donanması ile Turgut Reis ve Piyale
    Paşa'nın komutalarındaki Osmanlı kuvvetleri arasındaki bu deniz savaşını Osmanlılar kazandı.
    Önemi: Bu zaferle Akdenizdeki Osmanlı Egemenliği pekişti.
    7)- HİNT DENİZ SEFERLERİ (1538-1553)
    Sebepleri:
    a)- Coğrafi keşifler sonucu baharat yolu önemini yitirmiş, Avrupalılar Ümit Burnu yoluyla ticaret
    yapmaya başlamışlardı. Portekizliler Hint Okyanusu'nda egemenlik kurmuşlardı.
    b)-Hindistandaki GÜCERAT İSLAM DEVLETİ'nin Portekizliler'e karşı Osmanlılardan yardım istemesi.
    Seferler: Osmanlı Devleti 1538-1553 yılları arasında bu bölgeye seferler düzenledi.
    Portekizlilerle savaştı. Ancak kesin bir üstünlük sağlayamadı. Yemen, Aden, Sudan ve
    Habeşistan'ın bazı kısımları bu seferler sırasında Osmanlı topraklarına katıldı.
    Hint Seferlerinin Başarısız Olma Sebepleri:
    a)- Osmanlı Devlet adamlarının hint yoluna gereken önemi vermemeleri,
    b)- Osmanlı gemilerinin Okyanus şartlarına dayanıklı olmaması,
    c)- Gücerat Sultanlığının Osmanlı Devleti'ne gereken yardımı yapmaması.

    NOT: Osmanlı Padişahlarının halife olarak ilk yardım ettikleri müslüman ülke Gücerat'dır.

    D)- OSMANLI-İRAN (SAFEVİ) İLİŞKİLERİ(1534-1555)
    Kanuni Sultan Süleyman Döneminde İran üzerine 1534-1555 yılları arasında üç sefer yapılmış, İran
    Şahının barış istemesi üzerine savaşlar sona ermiştir. Sonuçta İki Devlet arasında AMASYA ANTLAŞMASI
    imzalanmıştır(1555).
    AMASYA ANTLAŞMASI(1555): Bu antlaşmayla Tebriz, Azerbeycan'ın büyük kısmı, Doğu Anadolu ve Irak
    Osmanlılar'a bırakılmıştır.

    NOT: Amasya Antlaşması ilk Osmanlı-İran Antlaşmasıdır.

    KANUNİ'NİN SON SEFERİ VE ÖLÜMÜ: Kanuni Sultan Süleyman Zigetvar seferini düzenlemiş ve Zigetvar
    kalesini kuşatma sırasında ölmüştür. (1566).

    II.SELİM DÖNEMİNİN SİYASİ OLAYLARI
    (1566-1574)
    SOKULLU MEHMET PAŞA :
    AÇIKLAMA: Kanuni'nin son iki yılında sadrazam olan Sokollu Mehmet Paşa, bu görevine II.Selim ve III.
    Murat zamanlarında da devam ettiğinden, 1564-1579 yılları arasındaki döneme "Sokullu Mehmet Paşa Devri"
    denir. Sokollu'nun 1579'da ölümüyle Osmanlı Devleti'nin Yükselme Devri sona ermiş sayılır.
    1)- SAKIZ ADASININ FETHİ(1566): Batı Anadolu kıyısında bulunan bu ada Cenevizlilerin elinde bulunuyordu.
    Kaptan-ı Derya Piyale Paşa komutasındaki donanma 1566 yılında Sakız Adasını fethetti.
    Önemi: Batı anadolu kıyılarının güvenliği sağlandı ve Cenevizli korsanlara darbe indirilmiş oldu.
    2)- KIBRIS'IN FETHİ(1571):
    Sebebi: Venediklilerin elinde bulunan bu ada Mısır-Suriye-Anadolu deniz yolu üzerine bulunuyordu.
    Osmanlıların Doğu Akdeniz'e tam hakim olabilmeleri ve Nısır-Suriye deniz yolunu güven altına
    almaları için bu adayı fethetmeleri gerekiyordu.
    Fetih: Piyale Paşa komutasındaki Osmanlı donanması ve vezir Lala Mustafa paşa komutasındaki Osmanlı
    Ordusu 1570'de adaya çıktı. 1571'de Kıbrıs fethedildi.
    Önemi: Kıbrıs'ın fethiyle; Suriye-Mısır-Anadolu deniz yolu güvenlik altına alındı. Osmanlıların doğu
    Akdeniz deniz ticaret yolunun tam olarak kontrolünü sağladılar.
    3)- İNEBAHTI DENİZ SAVAŞI(1571):
    Sebep: Osmanlıların Kıbrıs'ı almaları üzerine Avrupa Devletlerinin bir haçlı donanması hazırlayarak
    harekete geçmeleri.
    Savaş: Don Juan komutasındaki haçlı donanması ile Kaptan-Derya Müezzinzade Ali Paşa komutasında
    Osmanlı donanması arasında İnebahtı Körfezinde gerçekleşen deniz savaşında Osmanlılar ağır
    bir yenilgiye uğradı. Sadece Uluç Ali Paşa(Kılıç Ali Paşa) komutasındaki gemiler İstanbul'a
    geri dönebildi.
    Önemi: Osmanlı Devleti bu ağır yenilgiye rağmen kısa zamanda yeni bir donanma oluşturarak, Akdeniz'e
    açıldı. Yeniden Akdenizde üstünlüğü ele geçirdi.
    4)- TUNUS'UN FETHİ(1574): Kaptan-ı Derya Kılıç Ali Paşa komutasındaki kuvvetler 1574'de İspanyolların
    elindeki Tunus'u fethettiler.
    5)-DON-VOLGA KANALI PROJESİ: Sokollu Mehmet Paşa Karadeniz'e dökülen Don nehri ile Hazar denizine
    dökülen Volga nehirleri arasında bir kanal açarak iki denizi birleştirmeyi düşündü.
    Böylelikle:
    1)- Ruslar'ın Karadeniz'e girmeleri engellenecek,
    2)- İran kuzeyden de kontrol edilecek,
    3)- Orta asya Türklerine erişilebilecekti.
    SONUÇ: Kanalın ancak üçte biri kazılabildi. Rusların saldırıları, Kırım hanının isteksiz kalması
    gibi nedenlerle proje gerçekleştirilemedi.

  3. #3

    Standart

    OSMANLI DEVLETİ'NİN DURAKLAMA DÖNEMİ


    DURAKLAMANIN SEBEPLERİ


    A- İÇ NEDENLER B- DIŞ NEDENLER

    1)-Devlet idaresinin bozulması 1)-Devletin doğal sınırlarına ulaşması(Doğuda İran, Kuzeyde Rusya,Batıda Avusturya)
    2)-Askeri teşkilatın bozulması 2)-Avrupada merkezi krallıkların kurulması(Topun kullanılması,Feodaliteninçözülmesi)
    3)-İlmiyenin(eğitimin) bozulması 3)-Avrupada Rönesans ve Reform sonucu bilim ve tekniğin gelişmesi
    4)-Maliyenin(Ekonomi) bozulması 4)-Avrupanın coğrafi keşiflerle zenginleşmesi(Altınve gümüş Avrupayı zenginleştirdi)
    5)-Toplum yapısının bozulması 5)-Coğrafi keşifler sonucu Osmanlı ticaret gelirlerinin azalması,Avrupaki altının
    çoğalmasıyla Akçenin değer kaybetmesi
    A-İÇ NEDENLER
    1)-DEVLET İDARESİNİN BOZULMASI(Merkez yönetiminin bozulmas)
    a)- Kanuni'den sonra gelen Osmanlı padişahları devlet yönetiminden uzaklaşmışlardı, seferlere
    katılmıyorlardı. Böylelikle sadrazamlar padişah adına devleti yönetmeye başladılar. Sokullu
    Mehmet Paşanın yeteneği ve Köprülü Sülalesi'nin başarıları padişahları gölgede bırakmıştı.
    b)- Kanunlara uyulmamış,saray kadınları,ocak ağaları ve ulema devlet işlerine karışınca devlet
    yönetimi bozulmuştu.
    c)- III. Mehmetten sonra şehzadelerin "SANCAĞA ÇIKMA" usulü kaldırılınca, Şehzadeler devlet
    yönetiminde tecrübe kazanmaktan yoksun kaldılar. (Şehzadeler sarayda KAFES HAYATI yaşadılar.)
    d)- Osmanlı Veraset sisteminin etkisi

    OSMANLI VERASET SİSTEMİDEKİ DEĞİŞMELER:
    * Osman ve Orhan Beyler zamanında ülke hükümdar ailesinin ortak malı idi.
    * I.Murat'tan itibaren ülke sadece padişah ve oğullarının sayıldı.
    * Fatih Sultan Mehmet en güçü olanın tahta geçme anlayışını getirdi. (Kardeş katliyle amaç
    ülkenin birliğini sağlayarak bölünmesini önlemek ve en güçlü olanın başa geçmesini
    sağlamaktı.)
    * I. Ahmet(Duraklama Devri) döneminde yapılan değişiklikle Osmanlı Hanedanı içinde en yaşlı
    ve akıllı olanın (EKBER ve ERŞED) padişah olması esası benimsendi.
    2)-ASKERİ TEŞKİLATIN (SEYFİYENİN) BOZULMASI:
    a)- Tımarların ( Dirlik topraklar) dağıtımındaki adaletsizlik Tımarlı ordusunun bozulmasına,
    Tımarlı sipahilerin sayısının azalmasına, buna karşılık devletin daha fazla maaşlı
    asker(kapıkulu) almasına sebep oldu.
    AÇIKLAMA: Bu durum sadece ordunun bozulmasına değil, ekonomik, sosyal ve idari alanda bir çok
    problemin doğmasına sebeb olmuştur.
    b)- III. Murat'tan itibaren devşirme kanununa aykırı olarak yeniçeri ocağına asker alınmaya
    başlanmış, maaşlı askerlerin artması devletin ulufe ve cülus bahsişlerini ödemede sıkıntı
    çekmesine ve kapıkulu ocaklarının bozulmasına yol açmıştır.
    AÇIKLAMA: Yeniçeri teşkilatında "OCAK DEVLET İÇİNDİR" ilkesi yerini "DEVLET OCAK İÇİNDİR"
    ilkesine bırakmaya başlamıştır.
    c)-Donanmanın başına denizcilikten anlamayan kişiler getirilmiş, donanma daha 16. yüzyılın ikinci
    yarısından itibaren ihmal edilmeye başlanmıştır.
    3)-İLMİYE(EĞİTİM) SINIFINDAKİ BOZULMALAR:
    a)- İlmiye sınıfının bozulması, bu sınıfın denetimindeki adalet, eğitim ve belediye işlerinin de
    bozulmasına yol açmıştır. Kadılar rüşvetsiz iş yapmamaya başlamıştır.
    b)- Medreselerde okutulan pozitif bilimlerin ihmal edilmesi bilim ve teknik alanında Avrupa'nın
    gerisinde kalınmasına sebep olmuştur.
    c)- Rüşvet verenlerin, çocuk yaştaki kimselerin (beşik uleması) müderris olarak(profesör) atanması
    medreselerde verilen eğitimin kalitesinin düşmesine neden olmuştur.

    AÇIKLAMA: 17.Yüzyıl bilgini KATİP ÇELEBİ medreselerdeki bu durumu eserlerinde acı bir dille
    anlatmaktadır.
    4)- MALİYENİN(EKONOMİNİN) BOZULMASI:
    a)- Osmanlı Devleti'nin en önemli gelir ve giderleri orduyla ilgiliydi. (Savaş ganimetleri, bağlı
    devletlerden alınan vergiler, ordu ve donanmanın maaş ve masrafları)Ordu ve donanmanın
    bozulması savaşların kaybedilmesine, ganimet elde edilmemesine, ordunun masraflarının daha da
    artmasına, bağlı devletlerin vergilerini vermemesine neden oldu.Kısaca gelirler azalırken,
    giderler arttı.
    b)- Ulufe ve Cülus bahşişinin artması
    ULUFE:Yeniçeri ve diğer kapıkulu askerine 3 ayda bir verilen maaş
    AÇIKLAMA: Kapıkulu askerinin artması hazineden ödenen ulufe miktarının da artmasına sebep
    olmuştur.
    CÜLUS: Tahta çıkmak demektir.Padişahlar tahta geçtiklerinde kaapıkulu aaskerlerine Cülus bahşişi
    dağıtırlardı.
    AÇIKLAMA: Duraklama ve gerileme dönemlerinde sık sık padişah değişikliği Cülus bahşişinin de sık
    sık dağıtılmasına sebep olmuştur.
    c)- Yeni ticaret yollarının bulunması(Ümit Burnu) ve kapitülasyonlar ticaret ve gümrük gelirlerinin
    azalmasına sebep oldu.
    d)- Avrupalıların Osmanlı piyasasına sürdükleri altın ve gümüş Osmanlı parasının değer kaybına neden
    oldu.
    5)- TOPLUM YAPISINDAKİ BOZULMALAR:
    a)- Nüfusun artışı ile işşiz ve topraksız insanların ortaya çıkmıştır.
    b)- Yönetim, ekonomi adaletteki bozulmalar Anadolu, Rumeli ve diğer eyaletlerde iç isyanların
    çıkmasına neden olmuştur.
    c)- Osmanlı toplumunun değişik din, mezhep ve uluslardan oluşması nedeniyle bu unsurlar merkezi
    otoritenin bozulmasıyla dağılma eğilimi içine girmişlerdir.

    DURAKLAMA DEVRİNDE OSMANLI DEVLETİNİN TOPRAK DURUMU NASILDI
    * Duraklama devrinde toprak kaybı olmamakla birlikte, kayda değer bir toprak kazancı da
    gerçekleşmemiştir.
    * Yeni alınan yerler olmakla birlikte bu devirde yükselme devrindeki ilerleme hızı devam
    ettirilememiştir.

    DURAKLAMA DEVRİ
    (1579-1699)
    Sokullu Mehmet Paşa'nın 1579'da ölümünden, 1699 Karlofça antlaşmasına kadar geçen dönemdir. Bu dönemin
    Padişahları sırasıyla:
    III.Murat (1574-1595), III.Mehmet (1595-1603),
    I.Ahmet (1603-1617), I.Mustafa (1617-1618),
    II.Osman(Gen&#231(1618-1622), I.Mustafa (1622-1623),
    IV.Murat (1623-1640), I.İbrahim (1640-1648),
    IV.Mehmet (1648)-1687), II.Süleyman(1687-1691),
    II.Ahmet (1691-1695) ve II.Mustafa (1695-1703)'dır.

    Köprülüler Devri(1656-1683):
    Padişah IV.Mehmet zamanında sırasıyla Köprülü Mehmet Paşa, Fazıl Ahmet Paşa, Fazıl Mustafa Paşa ve
    Merzifonlu Kara Mustafa Paşa sadrazam olmuştur.

    DURAKLAMA DÖNEMİ İRAN, AVUSTURYA, LEHİSTAN VE VENEDİK İLİŞKİLERİ

    OSMANLI-İRAN İLİŞKİLERİ
    HATIRLATMA: İlk Osmanlı-İran anlaşması AMASYA ANTLAŞMASI 1555 yılında Kanuni Sultan Süleyman zamanında
    imzalanmıştı. Ancak bu anlaşma çok uzun sürmedi.

    1)- 1577-1590 OSMANLI İRAN SAVAŞI (III. Murat Dönemi)
    Sebebi: Şah II.İsmail'in Amasya Antlaşmasını bozarak,Anadolu halkını Osmanlılara karşı kışkırtması
    Savaş : 1577'den 1589'a kadar süren savaş çeşitli aşamalarla gerçekleşti. MEŞALE SAVAŞI'nda
    Osmanlılar kazandı. Ardından yapılan bir seferde Osmanlı ordusu Azerbeycan ve İran'a girdi.
    Şah II.İsmail'in yerine geçen Şah Abbas barış istedi.
    Sonucu: FERHAT PAŞA(1.İstanbul) ANTLAŞMASI imzalandı(1590)
    Maddeleri: 1-Tebriz,Karabağ,Tiflis ve Nihavent Osmanlılarda kaldı.
    2-Osmanlı Devleti sınırlarını doğuda Hazar Denizi'ne kadar genişletti.

    NOT: Bu antlaşma Osmanlı Devletini doğuda en geniş sınırlarına ulaştıran antlaşmadır.

    2)- 1603-1611 İRAN SAVAŞI(I.Ahmet Dönemi)
    Sebebi: Osmanlı Devletinin Celali isyanları ile uğraşmasından ve Avusturya ile savaşmasından faydalanan
    İran'ın saldırıya geçerek daha önce kaybettiği yerleri ele geçirmesi.
    Sonucu: NASUH PAŞA (2.İstanbul)ANTLAŞMASI imzalandı.(1612)
    Maddeleri: 1- Osmanlı Devleti Ferhat Paşa Antlaşması ile aldığı yerleri geri verecekti.
    2- Buna karşı İran Osmanlıya her yıl 200 yük ipek vermeyi kabul etti.
    3)- 1617-1618 İRAN SAVAŞI (I.Ahmet+I.Mustafa+II.Osman Dönemleri)
    Sebebi: İran'ın vaat ettiği ipeği göndermemesi ve Osmanlı elçisini tutuklaması
    Savaş : Osmanlı ordusu pusuya düştü.
    Sonucu: SERAV ANTLAŞMASI imza edildi.(1618)
    Maddeleri: 1- İranın vergisi 100 yük kumaşa indirildi.
    2- Sınırlar Nasuh Paşa Antlaşmasına göre belirlendi.
    4)- 1629-1639 İRAN SAVAŞLARI(IV.Murat Dönemi)
    a)- Sebebi: Safeviler'in Bağdat'ı ele geçirmeleri.
    Sonucu: Hüsrev Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Bağdat'ı kuşattı, fakat alamadı.
    b)- REVAN SEFERİ (1635): IV. Murat'ın ilk seferidir.
    Sebebi: İran'ın Osmanlı topraklarına saldırması ve IV.Muratın Anadolu'yu eşkiyalardan temizlemek
    istemesi.
    Sonucu: Revan alındı.
    c)- BAĞDAT SEFERİ (1638):
    Sebebi: İran'ın Revan'ı geri alması
    Sefer : Sefer sırasında Anadolu'daki asiler ve eşkiyalar temizlendi. Bağdat alındı.
    Sonucu: KASR-I ŞİRİN ANTLAŞMASI imzalandı.(1639)
    Maddeleri:1- Bağdat ve Musul Osmanlılara kaldı.
    2-Türk-İran sınırı bugünkü şekliyle çizildi

    NOT: İran ile 150 yıllık savaşı sona erdiren bu Antlaşma bugünkü TÜRK-İRAN sınırını çizmiştir.

    OSMANLI-VENEDİK İLİŞKİLERİ
    17. yüzyılda Ege adalarının büyük bir kısmı Osmanlı hakimiyetindeydi. Fakat Girit hala Venediklilerin
    elindeydi. Sultan İbrahim'in padişahlığı döneminde 1645 Yılında adayı kuşatan Osmanlılar ile Venedik
    donanması arasında çetin savaşlar yaşandı. Venedikliler 1648,1651 ve 1656 yıllarında Çanakkale Boğazını
    ablukaya aldılar.Venedik Donanması İnebahtı'dan sonra ilk kez Osmanlı Donanmasını Çanakkale'de ağır bir
    yenilgiye uğrattı.(IV.Mehmet Dönemi). IV.Mehmet Döneminde sadrazam olan Köprülü Fazıl Ahmet Paşa 1699'da
    Girit adasını tümüyle almayı başardı.

    OSMANLI-LEHİSTAN İLİŞKİLERİ
    Lehistan(Polonya) Sokollu Mehmet Paşa zamanında Osmanlı himayesine alınmıştı. 1587'de Osmanlı
    himayesinden çıkan Lehistan Erdel, Eflak ve Boğdan'ın iç işlerine karışınca II.Osman bu ülke üzerine
    sefer düzenledi.
    II.Osman(Genç Osman)'ın Leh Seferi: Yeniçerilerin itaatsizliği yüzünden başarılı olunamadı. Lehistan
    ile HOTİN ANTLAŞMASI imzalandı(1621)
    Maddeleri:
    1- Hotin Kalesi Osmanlılarda kaldı,
    2- Lehistan eskiden olduğu gibi Kırım hanlığına vergi verecekti.
    IV.Mehmet'in Leh seferi: Lehistan'ın Osmanlı'ya bağlı Kazaklara saldırması üzerine padişah
    IV.Mehmet sefer düzenledi. Sonuçta BUCAŞ ANTLAŞMASI imzalandı(1672).
    Maddeleri:
    1- Podolya Osmanlılarda kaldı.
    2- Ukrayna Kazaklara verildi.
    3- Lehistan Kırım Hanlığına vergiye devam edecekti.

    NOT: Bu antlaşma Osmanlı Devleti'nin Batı'da son toprak kazandığı antlaşmadır. Bu Antlaşmayla Osmanlı
    Devleti Batı'daki EN GENİŞ sınırlarına ulaşmıştır.

    OSMANLI-RUSYA İLİŞKİLERİ
    Çehrin Seferi: IV. Mehmet Döneminde Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa, Rusların Dinyeper
    Kazaklarının elindeki Ukrayna'ya saldırması üzere ÇEHRİN seferine çıkarak, Çehrin
    kalesini ele geçirdi.(1678)
    Ardından Rusların isteği ile 1681 yılında Ruslarla İLK BARIŞ ANTLAŞMASI imzalandı.

    OSMANLI-AVUSTURYA İLİŞKİLERİ

    HATIRLATMA: Kanuni Sultan Süleyman Macaristan ve Orta Avrupa hakimiyeti yüzünden Avusturya Kralı
    Ferdinand üzerine seferler düzenlemiş, 1529'da Viyana'yı kuşatmış, 1532'de Almanya seferini
    yapmış, 1533 yılında da Avusturya ile İSTANBUL ANTLAŞMASI'nı imzalamıştı. Bu antlaşmaya
    göre;
    Avusturya kralı protokol bakımından Osmanlı sadrazamına eşit olacak ve Avusturya elinde
    tuttuğu Macar topraklarına karşılık Osmanlı Devletine vergi verecekti. Sonraki yıllarda
    Kanuni 1566 yılında ölümüne dek çeşitli defalar Avusturya üzerine gitmişti.
    AÇIKLAMA: Duraklama döneminde Osmanlı Devleti'nin en çok savaştığı ülke Avusturya'dır. Bu dönemde
    Avusturya ile yapılan savaşlar ve sonuçları şunlardır:

    DURAKLAMA DÖNEMİ OSMANLI-AVUSTURYA SAVAŞLARI
    1)- 1593-1606 SAVAŞLARI (III.Murat, III.Mehmet ve I.Ahmet Dönemleri:
    Nedeni: Avusturya'nın Osmanlı kuvvetlerine saldırması ve vergilerini ödemekten vazgeçmesi.
    Savaşlar: III. Murat zamanında Osmanlı kuvvetleri SISKA'da yenildi.
    Savaş III.Murat'tan sonra yerine geçen III. Mehmet döneminde de devam etti. III.Mehmet
    bizzat ordunun başında sefere çıkarak EĞRİ KALESİ'ni aldı. Bu yüzden III. Mehmet'e "Eğri
    Fatihi" ünvanı verildi. Haçova Meydan Savaşı'nda III. Mehmet Avusturya Ordusunu ağır bir
    yenilgiye uğrattı.

    NOT: Haçova meydan Savaşı Osmanlı tarihinde zaferle sonuçlanan SON büyük meydan savaşıdır.

    1600 yılında Osmanlı Devleti KANİJE KALESİ'ni aldı. Kale komutanlığına bırakılan TİRYAKİ HASAN
    PAŞA kaleyi kuşatan Ferdinand'ı az bir kuvvetle yenilgiye uğrattı.
    III.Mehmetten sonra padişah olan I.Ahmet zamanında da savaş devam etti. Osmanlılar ESTERGON
    kalesini aldı.Avusturya'nın isteği üzerine ZİTVATOROK ANTLAŞMASI imzalandı.(1606)
    Zitvatorok Antlaşması(1606):
    1- Savaş sırasında alınan Eğri, Kanije ve Estergon kaleleri Osmanlılarda kalacak.
    2- Avusturya artık Osmanlı'ya yıllık vergi vermeyecek, bir defaya mahsus savaş tazminatı
    verecek.
    3- Avusturya kralı protokol bakımından Osmanlı padişahına eşit sayılacak.

    NOT: Kanuni Döneminde Avusturya ile imzalanan İstanbul Antlaşmasında Avusturya kralı
    Osmanlı sadrazamına denk sayılmıştı ve vergiye bağlanmıştı. Zitvatorok Antlaşması
    Osmanlı Devletinin Orta Avrupa'daki üstünlüğünü kaybetmeye başladığını göstermektedir.

    2)- 1658-1664 SAVAŞLARI(IV.Mehmet Dönemi)
    Nedeni : Erdel, Eflak ve Boğdan Beyliklerinin Avusturya'nın kışkırtmasıyla Osmanlı Devleti'ne
    karşı isyan etmeleri.
    Sonuçlar: Köprülü Mehmet Paşa isyanları bastırdı.Köprülü Fazıl Ahmet Paşa Uyvar kalesini fethetti.
    Avusturya'nın isteği üzerine VASVAR ANTLAŞMASI imzalandı.(1664)
    Vasvar Antlaşması(1664):
    1- Uyvar kalesi Osmanlılarda kalacak
    2- Erdel Osmanlı Devletine bağlı kalacak
    3- Avusturya savaş tazminatı ödeyecek.
    3)- II.VİYANA KUŞATMASI (IV.Mehmet Dönemi) 1683
    Sebepleri: Avusturya'ya bağlı olan Macarların ayaklanarak Osmanlıdan yardım istemeleri, Merzifonlu
    Kara Mustafa Paşa'nın şöhret kazanma isteği.
    Kuşatma ve Savaş: Avusturya'nın yardım istemesi üzerine papanın teşvikiyle bir haçlı ittifakı
    kurulmaya çalışıldı. Lehistan Osmanlılara karşı Avusturya ile ittifak yaptı.Merzifonlu
    şehri kuşattı, fakat alamadı.Kuşatmanın uzun sürmesi düşmana vakit kazandırdı.Kırım
    Kuvvetleri Viyana'ya yardıma gelen Lehistan kuvvetlerini durdurmakta gereken gayreti
    göstermediler. Osmanlı Ordusu Avusturya ve Lehistan kuvvetleri arasında kalarak ağır bir
    yenilgiye uğradı. Dağılan kuvvetleriyle Belgrad'a çekilen Merzifonlu IV.Mehmet'in emriyle
    idam edildi.
    Sonuçları: Batıda Türklerin yenilebileceği ve Avrupa'dan atılabileceği düşüncesi doğdu.Avrupa
    devletleri KUTSAL İTTİFAK adı verilen bir haçlı birliği oluşturdular. Böylece türklerin
    SAKARYA SAVAŞI'na kadar sürecek bir geri çekilme süreci başlamış oldu.

    KUTSAL İTTİFAK DEVLETLERİ: Bunlar Avusturya,Rusya,Lehistan,Venedik ve Malta'dır.
    SAVAŞ: Kutsal ittifak Devletleri ile Osmanlı Devleti arasındaki savaşlar yaklaşık 16 yıl sürdü.
    (1683-1699) (Bu arada IV.Mehmet yeniçerilerin isyanıyla tahttan indirildi. Yerine sırasıyla
    II. Süleyman, II.Ahmet ve II.Mustafa padişah oldular.) Zor durumda kalan Osmanlı Devleti barış
    istemek zorunda kaldı. Karlofça antlaşması imzalandı.(1699)
    KARLOFÇA ANTLAŞMASI(1699):
    Avusturya'ya ¦¦¦> Banat ve Temeşvar hariç bütün Macaristan ve Erdel Beyliği
    Venedik'e ¦¦¦¦¦¦> Mora ve dalmaçya kıyıları
    Lehistan'a ¦¦¦¦¦> Podolya ve Ukrayna verildi.
    Rusya ile ateşkes imzalandı, peşinden 1700 yılında İSTANBUL ANTLAŞMASI imzalandı.Buna göre;
    Azak Kalesi Rusya'ya verildi, Ruslar İstanbul'da elçi bulundurabileceklerdi.
    KARLOFÇA'NIN ÖNEMİ:
    a)- Karlofça Osmanlının toprak kaybettiği ilk antlaşmadır
    b)- Bu antlaşma ile Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki egemenliği sona ermiştir.
    c)- Osmanlı Devleti "Gerileme dönemi"ne girmiştir.
    d)- Ayrıca İstanbul antlaşmasında Rusların Azak kalesini almaları onların Karadeniz'e inmelerini
    sağlamıştır.

    DURAKLAMA DEVRİNDE İÇ İSYANLAR

    17. yüzyılda uzayıp giden Avusturya ve İran ile savaşlar devleti uğraştırıyordu. Osmanlı Devleti'ni
    uğraştıran bir başka konu da iç isyanlardı.
    İSYANLAR

    1)-İstanbul İsyanları 2)- Taşra İsyanları


    a)-Celali İsyanları b)- Eyalet İsyanları

    1)- İSTANBUL İSYANLARI: Bu isyanlar İstanbul'daki Kapıkulu Ocakları (özellikleri yeniçeri ve sipahiler)
    tarafından çıkarılan isyanlardır. Bu ayaklanmalara zaman zaman halk ve ulema sınıfı da katılmıştır.
    Sebepleri:
    * Devşirme sisteminin bozulması
    * Devlet yönetiminin bozulması (iktidara gelmek isteyen vezirler, saray entrikaları)
    * Ulufe ve cüluslerin zamanında verilmemesi veya ayarı bozuk parayla verilmesi.

    NOT: Askeri isyanların başlangıcı Fatih dönemine kadar gider.Duraklama Dönemindeki
    isyanların en önemlileri III.Murat, II.Osman, IV.Murat ve IV.Mehmet zamanlarında çıkanlardır.

    III.Murat Döneminde(1574-1595); ulufelerin ayarı bozuk para ile ödenmesi üzerine yeniçeriler
    ayaklanarak, isteklerine kavuşmuşlardır.
    Genç Osman Döneminde(1618-1622); yeniçeriler II.Osman'ın Yeniçeri Ocağını kaldırmak istediğini
    anlayarak ayaklanmışlar ve Padişahı tahttan indirerek Yedikule zindanlarında boğarak öldürmüşlerdir.
    (1622)

    NOT: II.Osman bir isyan sonucu öldürülen ilk padişahtır. Bu olay Yeniçerilerin
    devlet içindeki gücünü artırmıştır.

    IV.Murat Döneminde(1623-1640); İki kez saraya yürüyen Yeniçeriler padişahın gözü önünde sadrazamı
    öldürdüler.
    IV.Mehmet Döneminde(1648-1687): Haremağaları ve saray kadınlarının devlet işlerine karışmasına kızan
    sipahiler ayaklandı. Padişahtan 30 kadar devlet adamını istediler.İstekleri kabul edildi.Bu
    kişilerin cesetleri Sultan Ahmet Meydanında Çınara asıldı. Bu yüzden bu olaya VAKA-İ VAKVAKİYYE
    (Çınar Vakası) denir.(1656)
    IV. Mehmet Yeniçeriler tarafından bir başka ayaklanma sonucu tahttan indirilmiştir.(1687)

    2)- TAŞRA İSYANLARI: İstanbul dışında meydana gelen isyanlardır.
    a)- CELALİ İSYANLARI: Anadolu'da meydana gelen isyan ve karışıklıklara "Celali İsyanları" denilmiştir.
    Celali kelimesi Yavuz döneminde Yozgat ve çevresinde ayaklanan "Bozoklu Celal" adından gelir.
    Başlıca Celali İsyanları: Karayazıcı, Canbolatoğlu, Kalenderoğlu, Katırcıoğlu, Abaza Mehmet Paşa,
    Tavil Ahmet, Gürcü Nebi, Deli Hasan, isyanlarıdır.
    Celali İsyanlarının Sebepleri:
    * Devlet yönetiminin bozulması
    * Ekonominin bozulması ve vergilerin artması
    * Taşrada bulunan yöneticilerin, kadıların ve askerlerin halka olumsuz davranışları
    * Özellikle beylerbeyi ve sancak beylerinin devşirme kökenli olması nedeniyle Türk halkıyla
    gereken duygusal bağları kuramamaları.

    Celali İsyanlarının Sonuçları: Bu isyanlar bazen taviz verilerek, bazen de şiddet kullanılarak
    bastırılmışlardır. Ancak isyanlar sonucu Anadolu'da dirlik ve düzen bozulmuş, ekonomik hayat
    felce uğramıştır.
    b)- EYALET İSYANLARI: Yemen, Bağdat, Kırım, Eflak, Boğdan ve Erdel'de meydana gelen isyanlardır.
    Sebepleri:
    * Devlet otoritesinin zayıflamasıyla eyaletlerdeki yerel yöneticilerin devletten ayrılma
    istekleri,
    * Yöneticilerin olumsuz tutum ve davranışlarına halkın tepki göstermesi

    NOT: Bu isyanları Fransız ihtilalinden sonra başlayan "Milliyetçilik" hareketleriyle karıştırmamak
    gerekir. Çünkü bu dönemde MİLLİ DEVLET kurma fikri ortaya çıkmamıştır.

    DURAKLAMA DEVRİ ISLAHAT HAREKETLERİ(17.yüzyıl)

    Osmanlı Devlet Adamlarının Islahat Yapmak İstemelerinin Nedenleri:
    Osmanlı Devletinin savaşlarda eskisi gibi etkili olamaması, devlet otoritesinin zayıflaması sonucu, sık
    sık isyanların baş göstermesi, ekonomik durumun bozulması gibi nedenlerle Osmanlı devlet adamları
    ıslahat yapma gereği duydular.

    ISLAHAT YAPAN PADİŞAHLAR:
    II.Osman(Genç Osman)(1618-1622): Ulema sınıfının yetkisini azaltarak, padişahın zamana göre yasaları
    koyabilme gücünü artırmak istedi.Bunların siyasetle uğraşmalarını ve devleti zayıflatmalarını önlemek
    istedi. Kapıkulu Ocağını kaldırarak yerine Anadolu ve Suriye'deki Türklerden oluşan "milli bir ordu"
    kurmak ve yönetimi devşirmelerin etkisinden kurtarmak için başkenti tamamen Türk olan Anadoluda bir
    şehre taşımayı düşündü. Ancak niyetlerini farkeden yeniçeriler tarafından tahttan indirilerek öldürüldü.
    IV.Murat(1623-1640): 12 yaşındayken tahta geçti. İktidarının ilk yıllarında yönetim saray kadınlarının
    ve Valide Kösem Sultan'ın elindeydi. 22 yaşına geldiğinde otoritesini sağlayabildi. Şu ıslahatları
    yaptı:
    * Yeniçerileri itaat altına aldı.
    * İsyanlar ve isyancılarla şiddetle mücadele etti.
    * İçki, tütün, meyhane ve gece sokağa çıkma yasağı uygulayarak asayişi sağladı.
    * Harcamaları kısıtlayarak, maliyeyi düzeltmeye çalıştı.
    * Devlet adamlarından neler yapılması gerektiğini bildiren raporlar vermelerini istedi.

    NOT: Bu konuda KOÇİ BEY sunduğu raporunda devletin gerileme nedenlerini ve bunların çözüm yollarını
    göstermiştir

    ISLAHAT YAPAN SADRAZAMLAR:
    Kuyucu Murat Paşa : I. Ahmet dönemi Sadrazamıdır. İsyanları şiddet ve baskı kullanarak bastırmıştır.
    Tarhuncu Ahmet Paşa: IV.Mehmet Dönemi sadrazamıdır. Maliyeyi düzeltmeye çalıştı.(Öldürüld&#252
    Köprülüler Devri : IV.Mehmet Devrinde Köprülüler soyundan Köprülü Mehmet Paşa,Fazıl Ahmet Paşa,Fazıl
    Mustafa Paşa ve Merzifonlu Kara Mustafa Paşa sadrazam olmuşlardır. Köprülü
    soyundan sadrazam olan ilk kişi Köprülü Mehmet Paşa'dır. Köprülü Mehmet Paşa
    kendisinden önceki sadrazamların sonlarını çok iyi bildiği için padişaha bazı
    şartlar ileri aşağıdaki koşullarla sadrazam olmayı kabul etmiştir:
    a) Saray devlet işlerine karışmayacak
    b) Devlet memurluklarına istediği kişileri atayabilecek.
    c) Kendisi hakkında bir şikayet olursa, savunması alınmadan görevden alınmayacak.

    NOT: Köprülü Mehmet Paşa'nın amacı istediklerini yapabileceği bir ortam hazırlamaktır. Köprülü
    Mehmet Paşa ŞARTLI sadrazam olan İLK kişidir.

    NOT: Köprülüler ordu ve maliyeyi düzeltmeye çalışmışlardır.

    DURAKLAMA DEVRİ(17.YÜZYIL) ISLAHATLARININ GENEL KARAKTERİ VE SONUÇLARI:

    1)- Bu yüzyılda isyanlar şiddet ve baskı ile önlenmeye çalışıldı.
    2)- Devlet yapısında KÖKLÜ değişimler yapılamadı. Yapılmak istenenler de çıkar çevreleri tarafından
    engellendi.
    3)- Geçici olarak iyi sonuçlar verse bile KALICI sonuçlar doğurmadı.
    4)- Ayrıca Avrupa Devletleri Osmanlı Devleti'nin toparlanmasına izin vermediler.

  4. #4

    Standart

    GERİLEME DEVRİ (1699-1792)

    18. YÜZYIL PADİŞAHLARI
    1)- II. Mustafa (1695-1703) (IV. Mehmet'in oğlu)
    2)- III. Ahmet (1703-1730) (IV. Mehmet'in oğlu)
    3)- I. Mahmut (1730-1754) (II. Mustafa'nın oğlu)
    4)- III. Osman (1754-1757) (II. Mustafa'nın oğlu
    5)- III. Mustafa (1757-1774) (III.Ahmet'in oğlu)
    6)- I. Abdülhamit (1774-1789) (III.Ahmet'in oğlu)
    7)- III. Selim (1789-1807) (III.Mustafa'nın oğlu)

    18. YÜZYILIN ÖZELLİKLERİ:
    1)- Osmanlı Devleti 18. yüzyıla ilk defa toprak kaybeden bir devlet olarak girdi(KARLOFÇA). Bu yüzden
    bu yüzyılın başlarında kaybettiği toprakları geri alma çabasına girdi.
    2)- Osmanlı Devleti 17. yüzyılda en çok AVUSTURYA ile savaşmıştı. 18. yüzyılda ise en çok RUSYA ile
    savaşacak.
    3)- Kanuni'den beri dostumuz olan Fransa 18. yüzyılın sonlarında(1798) Mısır'a saldırınca bu ülke ile
    ilişkilerimiz bozulacak.
    4)- Bu yüzyılda Osmanlı Devleti'nin toprak kaybı hızlanacak, Avrupa'nın bilim ve tekniği alınmaya
    çalışılsa da yeterli olmayacak, sonuçta Osmanlı Devleti Avrupa'nın üstünlüğünü kabul etmek zorunda
    kalacak.
    III. AHMET DÖNEMİ (1703-1730)
    KARLOFÇADA KAYBEDİLEN YERLERİ KURTARMA ÇABALARI:
    1)- PRUT SAVAŞI (1711)
    Gelişmeler:
    Ruslar (Çar Deli Petro) denizlere inme politikasının sonucu olarak Baltık Denizi kıyıları için
    İSVEÇ ile savaşmış, Ruslara yenilen İsveç kralı "DEMİRBAŞ ŞARL" Osmanlı Devletine sığınmıştı
    Sebepler: a)- İsveçlileri takip eden Rus kuvvetlerinin Osmanlı topraklarına girerek tahrip etmeleri,
    b)- Osmanlı Devletinin 1700 İstanbul Antlaşmasında Ruslara verdiği AZAK Kalesi'ni geri almak
    istemesi.
    c)- Rusya'nın Osmanlı Ortodokslarını ayaklanmaya teşvik etmesi.

    Savaş:
    1711 yılında Baltacı Mehmet Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Rus ordusunu yendi.
    Sonuç:
    Prut Antlaşması İmzalandı.(1711)
    Maddeleri:
    1- Ruslar Azak Kalesini geri verecek ve İstanbul'da elçi bulunduramayacaklardı.
    2- İsveç Kralı ülkesine rahatça geri dönebilecekti.
    3- Ruslar Kırım ve Lehistan işlerine karışmayacaklardı.

    2)- OSMANLI-VENEDİK VE AVUSTURYA SAVAŞLARI (1715-1718)
    Osmanlıların 1711'de Ruslardan Azak Kalesini geri almaları Karlofça'da kaybettiği diğer yerleri de
    geri almaları umudunu güçlendirdi.
    1715'de Osmanlı Devleti Mora'yı Venediklilerden geri almak için savaşı başlattı. Osmanlı
    Devleti'nin Venediklilere karşı başarılar kazanması üzerine sıranın kendisine geldiğini gören
    Avusturya'da savaşa girdi.(1716) Ancak Osmanlı Devleti aynı başarıyı Avusturya'ya karşı
    gösteremedi.
    SONUÇ: PASAROFÇA ANTLAŞMASI İmzalandı.(1718)
    Maddeleri:
    1- Mora Osmanlılar'da kalacak.
    2- Osmanlı Devleti Belgrat'ı ve Eflak'ın bir bölümünü Avusturya'ya verdi.

    NOT: Osmanlı Devleti Pasarofça Antlaşmasından sonra Avrupadaki olaylardan uzak kalarak bir barış
    siyaseti izledi. 1718-1730 yılları arasındaki bu döneme LALE DEVRİ denir.

    LALE DEVRİ
    1718 yılında Avusturya ile imzalanan Pasarofça Antlaşmasından 1730 yılındaki "Patrona Halil
    İsyanı"na kadar geçen döneme Lale Devri denir.
    Bu dönemin padişahı III. Ahmet, Sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'dır.

    Lale Devrinin Özellikleri:
    Bu dönemde Avrupa ile savaş yaşanmamış, barış içinde yaşamak fikri ortaya çıkmıştır. Osmanlı
    Devleti Avrupa'yı daha iyi tanıyabilmek için Paris, Londra gibi şehirlere elçiler göndermiştir. Bu
    devirdeki diğer yenilikler ve ıslahatlar şunlardır:
    a)- Matbaa kuruldu. (Sait Efendi ve İbrahim Müteferrika tarafından 1727'de İstanbul'da kuruldu.
    Matbaada basılan ilk eser Vankulu Lügatı'dır.)
    b)- Yeniçerilerden bir itfaiye bölüğü oluşturuldu.
    c)- Yalova'da kağıt, İstanbul'da kumaş ve çini fabrikaları kuruldu.
    d)- Yeni Kütüphaneler açıldı. Doğu ve batı eserleri tercüme edildi.
    e)- Çiçek aşısı yaygınlık kazandı.
    f)- Lağımcı ve Humbaracı ocaklarında ıslahatlar yapıldı.
    g)- Mimarlık, resim ve minyatür sanatları gelişti.

    Lale Devrinin Sona Ermesi:
    Halkın büyük bir kısmı zor durumdayken İstanbul'da bazı devlet büyüklerinin rahat bir yaşam
    sürdürmeleri, eğlenceye düşkünlükleri huzursuzluklara sebep oluyordu. Patrona Halil isimli bir yeniçeri
    bu durumdan memnun olmayanları yanına alarak isyan çıkardı. İsyan sonucu Nevşehirli Damat İbrahim Paşa
    ve yakınları öldürüldü. Padişah III. Ahmet tahttan indirildi, yerine I. Mahmut getirildi.
    I. MAHMUT DÖNEMİ (1730-1754)

    SAVAŞLAR:
    1)- 1736-1739 OSMANLI- AVUSTURYA+RUSYA SAVAŞLARI:
    Sebep: Rusya ve Avusturya'nın Osmanlı'ya karşı ittifak kurmaları ve Rusların Azak kalesini ele
    geçirmeleri.
    Savaş: 1736'da Rusya ile başlayan savaşa Avusturya'da katıldı. Osmanlı Devleti iki devlete karşı da
    başarılar kazandı.
    Sonuç: Her iki Devlet ile Osmanlı Devleti arasında BELGRAT ANTLAŞMALARI imzalandı. (1739)
    Maddeleri:
    1- Avusturya'dan Pasarofça antlaşmasıyla verilen yerler geri alındı.
    2- Ruslar Azak Kalesini yıkmayı ve Azak Denizinde savaş ve ticaret gemisi bulundurmamayı kabul
    etti.

    NOT: Belgrat Antlaşması Osmanlı Devletinin Batıda imzaladığı son KAZANÇLI antlaşmadır.

    NOT: Belgrat antlaşmaları sırasında Fransa Osmanlıların lehine arabuluculuk yapmıştı. Bunun
    karşılığı olarak 1740 yılında I. Mahmut tarafından Fransa'ya verilen KAPİTÜLASYONLAR
    "sürekli" hale getirildi.

    2)- OSMANLI-İRAN SAVAŞLARI:
    1639 yılında imzalanan KASR-I ŞİRİN antlaşmasından sonra durulan Osmanlı-İran ilişkileri İran'daki
    iç karışıklıklardan yararlanmak isteyen Osmanlıların İran'a saldırmasıyla yeniden bozulmuş, zaman
    zaman süren savaşlardan kalıcı bir sonuç elde edilememiştir.
    1746 yılında Kasr-ı Şirin Antlaşmasındaki sınırlar kabul edilerek savaşlara son verilmiştir.
    III. OSMAN DÖNEMİ (1754-1757)

    III. Osman döneminde önemli bir siyasal gelişme olmamıştır.

    III. MUSTAFA DÖNEMİ (1757-1774)

    1768-1774 OSMANLI-RUS SAVAŞI
    Sebep:
    Rusların Lehistan içişlerine karışarak, kral seçimine müdahale etmeleri üzerine Lehistan halkı yeni
    krala isyan ederek karşı çıkmış, bunun üzerine Ruslar isyancı Lehlileri yenerek, Osmanlı topraklarına
    kadar kovaladılar. Osmanlı Devleti Rusya'ya savaş açtı.(1768)


    NOT: Lehistanın bağımsız kalması Osmanlı Devleti için çok önemliydi. Çünkü Lehistan Osmanlı Devleti ile
    Rusya arasında "tampon devlet" durumundaydı.

    Savaş: Rus Ordusu Kırım'ı işgal etti, Eflak ve Boğdan'ı ele geçirdi. Baltık Denizinden Akdeniz'e geçen Rus
    donanması 1770 yılında ÇEŞME limanında Osmanlı Donanmasını yaktı.

    Sonuç: Ruslarla "Küçük Kaynarca Antlaşması" imzalandı.(1774)
    KÜÇÜK KAYNARCA ANTLAŞMASI(1774) (I.Abdülhamit Dönemi)
    Maddeleri:
    1)- Kırım'a bağımsızlık verilecek, Kırım sadece dini bakımdan halifeye(padişah) bağlı kalacak.
    2)- Kılburun, Yenikale, Kerç ve Azak Kalesi Ruslara verilecek.
    3)- Eflak-Boğdan, Ege adaları ve Gürcistan Osmanlılarda kalacak.
    4)- İngiltere ve Fransa'ya verilen Kapitülasyonlar Rusya'ya da verilecek.
    5)- Ruslar Osmanlı hakimiyetindeki Ortodoksların koruyucusu (hamisi) olacak.
    6)- Ruslar İstanbul'da daimi bir elçi bulundurabileceklerdi.

    Küçük Kaynarca'nın Önemi:
    Küçük kaynarca'nın en önemli maddeleri Kırım'a bağımsızlık ve Rusların Ortodoksların hamisi sayılması
    maddeleridir.
    * Kırım'a bağımsızlık verilmesiyle, Ruslar Kırım'ı ele geçirme konusunda önemli bir adım
    atmışlardır. Nitekim çok geçmeden, 1783 tarihinde Kırım'ı işgal ederek Rus topraklarına
    katmışlardır. Böylelikle Fatih döneminden beri devam eden Karadeniz'deki Türk egemenliği sona
    erecektir.
    * Ruslar Osmanlı Ortodoklarının koruyucusu olmaları ile, Osmanlı Devletinin iç işlerine sık sık
    karışacaklar, böylelikle Balkan milletleri üzerinde etkili olacaklardır.

    1787-1792 OSMANLI-RUSYA+AVUSTURYA SAVAŞLARI:
    Sebepler:
    1- Osmanlı Devleti'nin Kırım'ın Ruslar tarafından işgalini unutamaması. (1783'de II. Katerina Kırım'ı
    işgal ederek Rusya'ya kattığını ilan etmiş,binlerce Türk'ü kılıçtan geçirmişti.Osmanlı Devleti bu
    olup bittiye ses çıkaramamıştı.)
    2- Rusya ve Avusturya Osmanlı Devletinin Balkan topraklarını paylaşma konusunda anlaştılar. Anlaşmaya
    göre eğer İstanbul alınırsa "Bizans İmparatorluğu" yeniden kurulacaktı.
    Savaş:
    Anlaşmayı haber alan Osmanlı Devleti zaten Kırım'ın acısını unutamadığından Rusya'ya savaş ilan
    etti. Avusturya'da savaşa katılınca Osmanlı Devleti her ikisine karşı savaşmak zorunda kaldı.
    Sonuç:
    Avusturya Osmanlı Devletiyle ZİŞTOVİ ANTLAŞMASI'nı imzalayarak (1791) Rusya'yı yalnız bıraktı.
    Çünkü: Avusturya, bu sırada çıkan Fransız İhtilalinden olumsuz şekilde etkilenmişti.

    NOT: Ziştovi Antlaşmasıyla Avusturya savaştan önceki sınırlarına çekildi. Bundan sonra Avusturya ile
    Osmanlı Devleti arasında ciddi bir savaş olmamış, hatta I. Dünya Savaşında Osmanlı Devletiyle
    birlikte savaşmıştır.

    NOT: Fransız İhtilalinin yaydığı "Milliyetçilik" akımından en çok etkilenen iki devlet Avusturya
    ve Osmanlı Devleti'dir.

    Ziştovi Antlaşmasından sonra tek başına kalan Rusya ile savaş 1792'ye kadar sürdü. Sonuçta YAŞ
    ANTLAŞMASI imzalandı.(1792)
    Yaş Antlaşmasıile Osmanlı Devleti Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunu kabul etti.
    Yaş Antlaşması Osmanlı Devletinin Dağılma Döneminin başlangıcı sayılır.

    1798-1801 OSMANLI-FRANSA SAVAŞI (Mısır'ın İşgali)
    SEBEPLER:
    1789 yılında Fransız İhtilali meydana gelmişti. Fransa Arnavutluk'taki bazı kıyıları ele geçirince
    Osmanlı Devleti ile komşu oldu. Fransızlar hem Osmanlı'nın Balkan Milletlerini bağımsız olmaya teşvik
    ediyor, hem de sömürgecilik faaliyetine başlıyorlardı. 1798 yılında NAPOLYON BONAPART Mısır'ı işgal
    etti. Amacı hem Osmanlı topraklarından pay almak, hem de İngiltere'nin Hindistan'la olan bağlantısını
    kesmekti.
    SONUÇ:
    İngiltere ve Rusya Osmanlı Devleti'nin yanında yer aldılar. Yeni kurulan "Nizam-ı Cedit" ordusu AKKA
    KALESİ önünde Napolyon'u yendi.

    NOT: Bu Napolyon'un ilk yenilgisiydi. Nizam-ı Cedit'in ise ilk ve son başarısıydı.

    Fransa 1801'de imzalanan EL-ARİŞ Antlaşmasıyla Mısır'dan geri çekilmek zorunda kaldı.

    18. YÜZYIL ISLAHAT HAREKETLERİ

    AÇIKLAMA:
    17. yüzyılda II. Osman(1618-1622), IV.Murat(1623-1640), Kuyucu Murat Paşa, Tarhuncu Ahmet Paşa ve
    Köprülüler sülalesinden sadrazamların ıslahatlar yaptıklarını belirtmiştik. Daha çok iç isyanları
    bastırmak, asayişi sağlamak, devlet otoritesini yeniden kurmak, maliyeyi düzeltmek, Tımar sistemini
    düzeltmek ve Kapıkulu ocaklarını ıslah etmek şeklinde gelişen bu ıslahatlar genel olarak yüzeysel
    kaldığından istenen sonuçlara tam olarak ulaşılamamıştı. Daha çok eski devirlerdeki uygulamaların
    devamı şeklinde olan ve çok sert tedbirlerle kötülükleri önleme düşüncesine dayanan bu ıslahatlar
    kalıcı sonuçlar getirmedi. Devletin eski gücüne ulaşmasını sağlayamadı.

    18. YÜZYIL ISLAHATLARININ GENEL KARAKTERİ:
    18. yüzyılda daha köklü değişikliklere ihtiyaç duyuldu. Avrupa'nın askeri ve teknik üstünlüğü
    görüldü ve kabul edildi. Bu yönde gelişme sağlanmaya çalışıldı. Bu yüzyıldaki Islahatları şöyle
    sıralayabiliriz:

    1)-LALE DEVRİ ISLAHATLARI(1718-1730):
    1718 yılında Avusturya ile imzalanan Pasarofça Antlaşmasından 1730 yılındaki "Patrona Halil
    İsyanı"na kadar geçen döneme Lale Devri denir.
    Bu dönemin padişahı III. Ahmet, Sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'dır.

    Lale Devrinin Özellikleri:
    Bu dönemde Avrupa ile savaş yaşanmamış, barış içinde yaşamak fikri ortaya çıkmıştır. Osmanlı
    Devleti Avrupa'yı daha iyi tanıyabilmek için Paris, Londra gibi şehirlere elçiler göndermiştir. Bu
    devirdeki diğer yenilikler ve ıslahatlar şunlardır:
    a)- Matbaa kuruldu. (Sait Efendi ve İbrahim Müteferrika tarafından 1727'de İstanbul'da kuruldu.
    Matbaada basılan ilk eser Vankulu Lügatı'dır.)
    b)- Yeniçerilerden bir itfaiye bölüğü oluşturuldu.
    c)- Yalova'da kağıt, İstanbul'da kumaş ve çini fabrikaları kuruldu.
    d)- Yeni Kütüphaneler açıldı. Doğu ve batı eserleri tercüme edildi.
    e)- Çiçek aşısı yaygınlık kazandı.
    f)- Lağımcı ve Humbaracı ocaklarında ıslahatlar yapıldı.
    g)- Mimarlık, resim ve minyatür sanatları gelişti.

    2)- I.MAHMUT DEVRİ ISLAHATLARI(1730-1754)
    Patrona Halil İsyanı sonucu Nevşehirli Damat İbrahim Paşa ve yakınları öldürüldü. Padişah III.
    Ahmet tahttan indirildi, yerine I. Mahmut getirildi.
    Önemli Siyasi Olayları:
    a)- 1736-1739 Osmanlı-Rus+Avusturya Savaşları sonucunda BELGRAT Antlaşması imzalandı.
    b)- 1740 Yılında Fransızlara verilen Kapitülasyonlar sürekli hale getirildi.
    c)- 1746 yılında İran'la Kasr-ı Şirin Antlaşmasındaki sınırları kabul eden antlaşma imzalandı.
    Islahatlar:
    a)- Humbaracı Ahmet Paşa, Topçu ve Humbaracı ocaklarında ıslahatlar yaptı.
    b)- Üsküdar'da KARA MÜHENDİSHANESİ (Mühendishane-i Berri Hümayun) adlı bir subay okulu açıldı.

    3)- III.MUSTAFA DEVRİ ISLAHATLARI (1757-1774):
    III.Mustafa döneminde Lehistan meselesi yüzünden 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı yapıldı. Savaş Osmanlı
    Devleti için felaketle sonuçlandı. III. Mustafa kederinden öldü.(1774)
    Islahatlar:
    a)- "Baron Dö Tot" Sürat topçuları adlı bir birlik kurdu, topçu ve istihkam sınıflarını
    yetiştirdi.
    b)- Hendeshane adlı okulda denizcilik ve topçuluk eğitimi verildi.(Mühendishane-i Bahri Hümayun)
    c)- Maliyede düzenlemeler yapıldı.

    4)- I.ABDÜLHAMİT DEVRİ ISLAHATLARI(1774-1789):
    III. Mustafa'nın ölümüyle yerine I.Abdülhamit geçti.
    Önemli Siyasi Olayları:
    a)- Küçük Kaynarca Antlaşması imzalandı.(1774)
    b)- 1783'de Ruslar Kırım'ı işgal etti.
    c)- 1787-1792 Osmanlı-Rus+Avusturya savaşı başladı. 1789'da ölümüyle yerine III.Selim geçti.
    Islahatlar:
    a)- İstanbul'da bir istihkam okulu açıldı.
    b)- Maliye'de ve askeri alanda ıslahatlara devam edildi.

    4)- III.SELİM DEVRİ ISLAHATLARI(1774-1789):
    Önemli Siyasi Olayları:
    a)- Başa geçtiğinde Osmanlı Devletiyle Rusya+Avusturya savaşı devam ediyordu.(1787-1792)
    b)- 1789'da Fransız ihtilali çıktı.
    c)- Bunun üzerine Avustuya 1791'de savaştan çekilerek Ziştovi Antlaşmasını imzaladı.
    d)- Tek başına kalan Rusya da 1792'de YAŞ antlaşmasını imzaladı.
    e)- Napolyon 1798'de Mısır'ı işgal etti. Nizamı Cedit Fransız ordusunu AKKA'da yendi. Fransızlar
    Mısır'dan çekildi.
    f)- Fransız ihtilalinin etkileri Osmanlı Devletinde görülmeye başlandı. 1804'de Sırp İsyanı çıktı.
    g)- 1806-1812 Osmanlı Rus Savaşı başladı.
    h)- 1807'de Kabakçı Mustafa Olayı ile tahttan indirildi.
    Islahatlar:
    III. Selim Döneminde yapılan Islahatlara genel olarak Nizam-ı Cedit(Yeni Düzen) denilmiştir.
    a)- Nizam-ı Cedit Ordusunu kurarak, yeniçeri ocağını geri plana düşürdü.(İsveçli subayların
    eğittiği bu ordu, Akka'da Napolyon'u yenmeyi başardı.)
    b)- Islahat hareketlerine ve Nizam-ı Cedit ordusuna gelir sağlamak amacıyla İRAD-I CEDİT adıyla
    yeni bir hazine kurdu.
    c)- Kara ve deniz mühendishaneleri genişletildi.
    d)- Yeniçeri ve diğer Kapıkulu Ocakları düzene sokuldu.
    e)- Tersaneler yenilendi, modern toplar döküldü.
    f)- Avrupa'daki gelişmeleri öğrenmek için Paris, Londra,Viyana ve Berlin'de devamlı elçilikler açıldı.
    g)- İlmiye sınıfında ve devlet dairelerinde düzenlemeler yapıldı.
    h)- Bilim ve sanat eserleri batı dillerinden Türkçe'ye çevrildi.

  5. #5

    Standart


    DAĞILMA DÖNEMİ
    19. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ

    19. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİNİ SARSAN OLAYLAR:
    1)- Sırp İsyanı(1804)
    2)- 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı ve Bükreş Antlaşması
    3)- Yunan İsyanı
    4)- 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı ve Edirne Antlaşması
    5)- Mısır Valisi Kavalalı mehmet Ali Paşa'nın İsyanı
    6)- Kırım Savaşı(1853-1856)
    7)- 93 Harbi (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı)
    II.MAHMUT DÖNEMİ (1808-1839)

    SIRP İSYANI (1804)
    Sebepleri:
    1)- Fransız İhtilalinin Milliyetçilik, bağımsızlık ve hürriyet gibi fikirlerinin sırplar üzerinde
    etkili olması
    2)- Savaşların Sırbistan toprakları üzerinde geçmesi ve bu savaşlar sırasında Sırbistan'ın sık sık
    el değiştirmesi
    3)- Sırbistan'daki Yeniçerilerin olumsuz davranışları
    4)- Rusyanın kışkırtması
    İsyan:
    Bu sebeplerden dolayı 1804'de KARA YORGİ liderliğinde Sırplar ayaklandı.


    NOT: Osmanlı Devletinde "Milliyetçilik" akımı neticesinde ayaklanan ilk topluluk SIRPLAR'dır.

    Sırplarla İlgili Antlaşmalar:
    1)- 1806-1812 Osmanlı Rus Savaşı sonucunda Ruslarla imzalanan BÜKREŞ ANTLAŞMASI'nda Sırplara bazı
    haklar verildi.
    2)- 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sonucunda Ruslarla imzalanan EDİRNE ANTLAŞMASI'nda Sırplara
    özerklik verildi.
    3)- 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonucunda imzalanan Ayestefanos ve BERLİN ANTLAŞMASI'nda Sırbistan
    bağımsızlığına kavuştu.

    1806-1812 OSMANLI-RUS SAVAŞI:
    Sebepler:
    1)- Rusların Sırp isyanını desteklemesi ve Balkan Milletlerini kışkırması.
    2)- Rusya'nın Eflak-Boğdan'ı işgal etmesi.
    Savaş:
    * Rusların Eflak-Boğdan'ı işgal etmesi karşısında Fransa'nın etkisiyle Osmanlı Devleti Rusya'ya
    savaş ilan etti. Osmanlı-Fransız yakınlaşması karşısında İngiltere Rusya'nın yanında yer aldı.
    * İngilizler Ruslara destek için donanmalarını İstanbul'a gönderdiler. İstanbul'a sadece denizden
    yapacakları bir saldırıyla başarılı olamayacaklarını anlayarak geri döndüler. Bu defa Mısır'a
    saldıran İngilizleri Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa püskürtttü.
    * Fransa 1807'de Rusya ile "Tilsit Antlaşmasını" imzalayarak, dostluk kurdu. Yalnız kalan Osmanlı
    Devleti İngiltere'ya yaklaştı. İngiltere ile " Çanakkale (Kale-i Sultaniye)" antlaşmasını
    imzaladı.
    * Bu arada Ruslar Osmanlı topraklarında ilerliyordu.
    * Avrupa'da siyasi ortam yeniden değişti. Fransa ile
    Rusya'nın arası yeniden açıldı. Rusya'ya silahlarını çeviren Fransa bu defa Osmanlı Devleti'nin
    yanında yer aldı. Fransa'ya güvenemeyen Osmanlı Devleti Rusya ile BÜKREŞ ANTLAŞMASINI imzalayarak
    savaşı sona erdirdi.
    Sonuç:
    Ruslarla BÜKREŞ ANTLAŞMASI imzalandı.(1812)
    1)- İki devlet arasında Tuna nehri sınır olacak.
    2)- Ruslar Beserabya hariç işgal ettiği yerleri geri verecek.
    3)- Sırplara bazı haklar verilecekti.
    YUNAN İSYANI
    SEBEPLERİ:
    1)- Fransız ihtilalinin milliyetçilik, bağımsızlık gibi fikirlerinin etkisi
    2)- Rusya'nın ve Avrupa Devletleri'nin kışkırtması
    3)- 1804 de kurulan Etniki Eterya Cemiyeti'nin çalışmaları

    İSYAN:
    1821'de Mora'da başlayan isyan kısa sürede büyüdü. Osmanlı hükümeti Mısır Valisi Mehmet Ali
    Paşa'dan yardım istedi. M.Ali Paşa yardım karşılığında II.Mahmut'tan Mora ve Girit valiliklerinin
    kendisine verilmesini istedi. Osmanlı ve Mısır donanması isyanı bastırdı ve NAVARİN limanına
    çekildi. Ancak Yunan isyanının bastırılması Batılıların işine gelmedi. İngitere, Fransa, Rusya ve
    Avusturya Osmanlı devleti'ne ültimatom vererek Yunanistan'a bağımsızlık verilmesini istediler. Bu
    istek reddedilince Osmanlı ve Mısır donanmasını NAVARİN de yaktılar. Rusya Osmanlı'ya savaş ilan etti.

    NOT: Navarin olayı Osmanlı Donanmasının yaşadığı 4 felaketten biridir. Birincisi 1571 İnebahtı,
    İkincisi 1770 Çeşme, Üçüncüsü 1827 Navarin, Dördüncüsü 1853 Sinoptur.

    1828-1829 OSMANLI-RUS SAVAŞI
    SEBEPLERİ:
    1)- Ruslar'ın sıcak denizlere inmek istemesi
    2)- Osmanlının Rusya'dan Navarin'de yakılan donanmanın zararını talep etmesi
    3)- Osmanlı'nın Yunanlılar ve azınlıklarla ilgili Avrupa Devletlerinin ve Rusya'nın isteklerini
    reddetmesi.
    SAVAŞ:
    Bu sebeplerden Rusyanın saldırısıyla savaş başladı. Ancak Osmanlı Devleti böyle bir savaşa hazır değildi.
    ÇÜNKÜ:
    1)- Donanması Navarin'de yakılmıştı.
    2)- 1826'da Yeniçeri Ocağı kaldırılmış, ASAKİR-İ MANSURE-İ MUHAMMEDİYE ordusu yeni kurulmuştu.
    3)- Yunan ayaklanmasından dolayı bütün Avrupa Osmanlının karşısındaydı.
    SONUÇ:
    Rusların ilerleyerek doğuda Erzurum'a, batıda Edirne'ye kadar gelmeleri üzerine Osmanlı devleti barış
    istedi. Rusyayla EDİRNE ANTLAŞMASI imzalandı.(1829)
    EDİRNE ANTLAŞMASI (1829)
    Maddeleri:
    1)- Eflak-Boğdan ve Sırbıstan'a özerklik verildi.
    2)- Yunanistan bağımsız olacaktı.
    3)- Rus ticaret gemileri boğazlardan geçebilecekti.
    4)- Prut nehri sınır olacaktı.
    5)- Osmanlı Devleti savaş tazminatı verecekti.

    NOT: Osmanlı Devletinde bağımsızlığını elde eden ilk azınlık YUNANİSTAN'dır.

    NOT: Osmanlının Yunan isyanı ve Rus savaşıyla uğraşmasını fırsat bilen Fransa 1830' da
    CEZAYİR i işgal etti.

    MISIR VALİSİ MEHMET ALİ PAŞA'NIN İSYANI (Denize düşen yılana sarılır.)
    SEBEPLERİ:
    1)- Yunan isyanının bastırılmasında II. Mahmut'a yardım eden Mısır valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'ya
    vaad edilen yerlerin verilmemesi
    2)- Mehmet Ali Paşa'nın Navarin olayından sonra padişahtan izin almadan ordu ve donanmasını geri
    çekmesi.
    3)- 1828-1829 Osmanlı-Rus savaşında yardım istenildiği halde Mehmet Ali Paşa'nın yardım göndermemesi
    İSYAN:
    II.Mahmut Mehmet Ali Paşa'yı görevden almak için hazırlanırken Mehmet Ali Paşa'nın oğlu İbrahim
    Paşa, üzerine gönderilen padişah kuvvetlerini yenerek Konya'ya ilerledi. Bu zor durum karşısında
    padişah yabancı devletlerden yardım istedi. İngiltere ve Fransa bu isteğe kayıtsız kaldılar. II.
    Mahmut son çare olarak (denize düşen yılana sarılır diyerek) Rusya'dan yardım istedi. Bir Rus
    donanması İstanbul boğazını geçerek Büyükdere önlerine demirledi.Osmanlı Rus yakınlaşması İngiltere
    ve Fransa'yı telaşlandırdı. Hemen devreye girerek Mehmet Ali Paşa ya baskı yaptılar. Bunun üzerine
    Mehmet Ali Paşa ile II.Mahmut arasında KÜTAHYA ANTLAŞMASI imzalandı.(14 Mayıs 1833)
    KÜTAHYA ANTLAŞMASI(14 Mayıs 1833)
    1)- Mehmet Ali Paşa'ya Mısır ve Girit valiliklerine ek olarak Suriye valiliği de verilecek.
    2)- Oğlu İbrahim Paşa'ya da Cidde valiliğine ek olarak Adana Muhassıllığı (O bölgenin vergilerini
    toplama hakkı) verilecek.

    NOT: Bu antlaşma Mısır sorununu geçici olarak çözmüş fakat iki tarafta bu anlaşmadan memnun
    olmamıştır.

    NOT: Kütahya antlaşmasına rağmen kendisini güvende hissetmeyen II.Mahmut Rusyayla HÜNKAR İSKELESİ
    antlaşmasını imzalamıştır.(1833)

    HÜNKAR İSKELESİ ANTLAŞMASI (8 Temmuz 1833)
    1)-Osmanlı bir saldırıya uğrarsa Ruslar asker ve donanma gönderecek, ancak masrafları Osmanlı
    ödeyecek.
    2)-Rusya bir saldırıya uğrarsa Osmanlı boğazları kapatacak. (İngiltere ve Fransa'ya karşı)
    3)-Bu antlaşma 8 yıl sürecek.
    ÖNEMİ:
    1)-Rusya bu antlaşmayle boğazlar üzerinde büyük avantaj sağlayıp,Karadenizdeki güvenliğini artırmış
    oldu.
    2)-Bu antlaşmayla BOĞAZLAR MESELESİ ortaya çıkmıştır.
    3)-Bu antlaşma Osmanlının boğazlar üzerindeki egemenlik haklarını TEK BAŞINA kullandığı son
    antlaşmadır.

    NOT: Osmanlı Devleti Mısır ve Boğazlar meselesinde İngiltere'nin desteğini kazanmak için İngiltere
    ile 1838 BALTA LİMANI Antlaşmasını imzalamıştır.Bu antlaşma ile İngiltereye çok geniş ekonomik
    haklar verilmiş, Osmanlı ülkesinde tekel sistemi ve iç gümrük yönetimi kaldırılmış böylece Osmanlı
    ekonomisinin çöküşü hızlanmıştır.

    AÇIKLAMA: Kütahya antlaşması fazla uzun sürmedi. 1839'da Mehmet Ali Paşa bağımsızlığını ilan etti. Oğlu
    İbrahim Paşa üzerine gönderilen Osmanlı kuvvetlerini NİZİP'te yendi.İngiltere ve Fransa Hünkar
    İskelesi antlaşmasına dayanarak Rusyanın boğazlara egemen olmasından çekindiklerinden hemen
    devreye girerek MISIR konusunda Londra'da uluslararası bir konferans düzenlendi.

    NOT: Nizip yenilgisi haberi İstanbul'a gelmeden II. Mahmut ölmüş, yerine Abdülmecid padişah
    olmuştur.

    II.MAHMUT DÖNEMİNDE ASKERİ ALANDA YAPILAN ISLAHATLAR:
    1)-Alemdar Mustafa Paşa,Nizam-ı Cedit ordusunun yerine Sekban-ı Cedit Ordusunu kurdu.
    2)-II.Mahmut Alemdar Mustafa Paşanın öldürülmesi üzerine Sekban-ı Ceditin yerine EŞKİNCİ OCAĞINI kurdu.
    3)-1826'da Yeniçeri Ocağını kaldırarak(Vakayı Hayriye Olayı) yerine ASAKİR-İ MANSURE-İ MUHAMMEDİYE
    ordusu kuruldu.
    4)-Yeni kurulan Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusu tümen, tabur, bölük gibi birliklere ayrıldı.
    Eğitimi için Prusya'dan subaylar getirildi. Avrupaya subaylar gönderildi.
    ABDÜLMECİT DÖNEMİ(1839-1861)

    LONDRA KONFERANSI (1840) (Mısırla ilgili)
    Katılan Devletler: İngiltere,Avusturya,Prusya,Rusya ve Osmanlı Devleti
    Maddeleri:
    1)-Mısır Valiliği,babadan oğula geçmek üzere Mehmet Ali Paşa'ya verilecek, fakat hukuki yönden
    Osmanlı'ya bağlı kalacak.
    2)-Mısırda vergiler padişah adına toplanacak, dörtte biri İstanbul'a gönderilecek.
    3)-Suriye,Adana ve Girit Osmanlı'ya geri verilecek.


    NOT: Bu anlaşmayla Mısır iç işlerinde serbest, dış işlerinde Osmanlı'ya bağlı imtiyazlı bir eyalet
    haline geldi.

    LONDRA KONFERANSI (1841) (Boğazlarla ilgili):
    Hünkar antlaşmasının süresi bitince Londra'da bir konferans toplandı. Toplantıya İngiltere,
    Rusya,Fransa, Avusturya, Prusya ve Osmanlı Devleti katıldılar. Londrada imzalanan boğazlar
    sözleşmesine göre;
    Boğazlar Osmanlı Devleti'nin olacak,ancak Osmanlı barış halindeyken boğazlar bütün savaş gemilerine
    kapatılacaktı.

    ÖNEMİ:
    1)-Bu sözleşme ile boğazlar,devletlerarası bir statü kazandı.
    2)-Osmanlının boğazlar üerindeki hükümranlık haklarına kısıtlama getirilmiştir.
    3)-Rusya boğazlar üzerindeki üstünlüğünü kaybederken, Fransa ve İngiltere Akdenizdeki güvenliklerini
    artırmışlardır.

    TANZİMAT FERMANI (3 Kasım 1839)
    Padişah: Abdülmecid Sadrazam:Mustafa Reşid Paşa
    Tanzimat Fermanının İlan Sebepleri:
    1)-Avrupalı Devletlerin iç işlerimie karışmasına engel olmak.
    2)-Mısır ve Boğazlar konusunda Avrupalı Devletlerin desteğini kazanmak.
    3)-Devleti ve toplumu demokratik bir yapıya kavuşturma isteği

    Bu nedenlerden dolayı 3 Kasım 1839 da Tanzimat Fermanı (Gülhane Hattı Hümayunu) ilan edildi.

    NOT: Tanzimat Fermanının ilanıyla Osmanlı tarihinde yeni bir dönem açılmış(Tanzimat Devri) ve bu devir
    1876'ya kadar devam etmiştir.

    Tanzimat Fermanında yer alan konular:
    1)-Azınlıkların, can, mal ve namus güvenliği sağlanacak.
    2)-Vergi sistemi yeniden düzenlenerek, herkesten gelirine göre vergi alınacak.
    3)-Askerlik OCAK görevinden, VATAN görevi haline getirilecek. Azınlıklarda askere alınacak.
    4)-Kanunların her gücün üstünde olduğu kabul edilecek.

    Tanzimat Fermanının Özellikleri:
    1)-En önemli özelliği padişahın yetkilerini sınırlandırması ve kanunların her gücün üstünde
    olduğunun ifade edilmesidir.
    2)-Tanzimat Fermanı ANAYASACILIĞA ve DEMOKRASİYE(hukuk devletine, yani hukukun üstünlüğü esasına
    dayanan devlet anlayışına)geçişin (BATILILAŞMANIN) ilk aşamasıdır.
    3)-Bu fermanın hazırlanmasında halkın bir rolü ve baskısı yoktur. Padişah Abdülmecit, Mustafa Reşid
    Paşanın telkiniyle Mısır meselesinde Avrupa devletlerinin desteğini kazanmak için bu fermanı
    ilan etmiştir.

    KIRIM SAVAŞI (1853-1856)
    SEBEPLERİ:
    1)-Rusyanın Osmanlı Devleti üzerindeki emelleri. (Rusya Osmanlıyı HASTA ADAM olarak nitelendiriyor ve
    ölmeden topraklarının paylaşılmasını istiyordu. İngiltere Osmanlının toprak bütünlüğünden yana
    olduğunu belirterek bu isteği reddedince Rusya tek başına hareket etti.)
    2)-Kutsal Yerler Meselesi:Rusya İstanbul'a bir elçi göndererek Ortodoks kilisesinin kutsal yerlerle
    ilgili isteklerinin onaylanmasını istemiş,Osmanlı bu isteği reddetmişti.
    3)-Rusya'nın 1848 İhtilallerinin Avrupa'da meydana getirdiği karışıklıklardan yararlanmak istemesi.
    (Avusturya'ya karşı bağımsızlık savaşı veren Macarlar Avusturya ve Rusya birlikleri tarafından
    yenilmişti. Rusya Osmanlıya sığınan bu Macarların iadesini istemişti.)
    Bu sebeplerden dolayı savaş Osmanlı Devleti ile Rusya arasında 1853'de başladı. Osmanlı
    donanması SİNOP'ta Ruslar tarafından yakıldı. 1854'te İngiltere ve Fransa Osmanlı Devleti'nin
    yanında yer aldı. Sivastopol kalesi kuşatılarak alındı. Yenilen Rusya ile PARİS ANTLAŞMASI
    imzalandı.(1856)

    NOT: Kırım Savaşında İngiltere, Fransa,Sardunya ve Piyomento Osmanlı Devletinin yanında savaşa
    girdi. Avusturya ise Eflak-Boğdan'ı işgal ederek destek verdi.

    NOT: Osmanlı Devleti ilk dış borcu Kırım savaşı sırasında İngiltere'den aldı.(1854)

    NOT: Osmanlı Devleti Paris anlaşması sırasında Avrupalı devletlerin tam desteğini kazanmak için
    azınlıklara geniş haklar tanıyan ISLAHAT FERMANINI ilan etti.

    PARİS ANTLAŞMASI(1856):
    Katılan devletler:Osmanlı,Rusya,İngiltere, Fransa, Piemento, Sardunya, Avusturya ve Prusya
    MADDELERİ:
    1)-Osmanlı Devleti bir Avrupa Devleti sayılacak ve toprakları Avrupa Devletlerinin koruyuculuğu
    altında kalacak.
    AÇIKLAMA :Bu madde Osmanlının egemenlik haklarına gölge düşürmesine rağmen, bir süre Rus
    tehlikesini ortadan kaldırmıştır.
    2)-Boğazlar konusunda 1841 boğazlar sözleşmesi geçerli olacak.
    3) Rusya ve Osmanlı Devleti Karadenizde savaş gemisi ve tersane bulundurmayacak.

    AÇIKLAMA:Kırım Savaşına katılan İngiltere'nin en büyük kazancı Rusya'nın Karadeniz'deki
    tersane ve gemilerinin kaldırılmasıdır. Böylece Akdeniz'i tehdit edebilecek
    Rusyanın etkinliğini kırmış,çıkarlarının devamını sağlamıştır.

    AÇIKLAMA:Kırım Savaşından sonra Rusya sıcak denizlere inmek için başka bir yol arayarak
    Balkanlarda PANSLAVİZM politikasına ağırlık vermiştir.

    AÇIKLAMA:Osmanlı Devleti Savaşı kazanmasına rağmen anlaşmanın Karadenizle ilgili maddesi ve
    Islahat yapma zorunluluğu anlaşmanın olumsuz yönleridir.

    KIRIM SAVAŞININ ÖNEMİ:
    1)-Avrupalılar ilk defa Kırım savaşında Osmanlı Devletine tam destek verdiler.
    2)-Osmanlı Devleti İlk defa dış borç aldı.
    3)-Osmanlı Donanması 4. kez Sinopta yakıldı. (İnebahtı,Çeşme,Navarin ve Sinop)
    4)-Osmanlı Devleti Islahat Fermanını yayınladı.

    ISLAHAT FERMANI(1856)
    Dış Gelişme: Kırım Savaşı Padişah: Abdülmecid

    Paris anlaşması görüşmeleri sürerken Islahat Fermanı ilan edilmişti.(1856)
    Bu Fermanla ilgili bir madde Paris Anlaşmasında da yer aldı.

    AÇIKLAMA: Islahat Fermanı kaynağını ve ortaya çıkış nedenini yabancı devletlerden almaktadır. Bu
    Fermanın esasları Fransa'nın ısrarı ile Avusturya,İngiltere ve Fransa tarafından
    belirlenmiştir. Osmanlı Devleti Paris antlaşması şartlarını lehine çevirmek için bu fermanı
    ilan etmiştir.
    ISLAHAT FERMANINININ MADDELERİ:
    1)-Din ve mezhep hürriyeti sağlanarak azınlıklara okul,kilise ve hastane açma hakkı verilecek.
    2)-Azınlık ve yabancılara küçük düşürücü sözler söylenmeyecek
    3)-Azınlıklar da bütün devlet memurluklarına girebilecek.
    4)-Askerlik işleri yeniden düzenlenecek,azınlıklardan askerlik için bedel kabul edilecek.
    5)-Vergi sistemi yeniden düzenlenecek. İltizam usulü kaldırılacak.
    6)-Mahkemelerde herkes inancına göre yemin edecek, karma mahkemeler kurulacak.

    AÇIKLAMA: Islahat Fermanı müslümanlar ile hırıstiyanlar arasında eşitlik sağlamayı amaçlayan bir
    belgedir.
    ABDÜLAZİZ DÖNEMİ(1861-1876)
    Bu Dönemde olan önemli olaylar:
    1)-Rusyanın Balkanlarda panslavizm idealini yaymaya başlamasıyla isyanlar başlamıştır.
    (Sırp,Karadağ,Bosna-Hersek,Romen(Eflak-Boğdan) ve Bulgar isyanları ortaya çıkarak "Balkan
    Bunalımı"na zemin hazırlandı.
    2)-Girit'teki Rumlar ayaklanarak Yunanistan'a bağlanmak istediler. Avrupalıların duruma müdahalesiyle
    Osmanlı Devleti HALEPA FERMANI'nı ilan etmiş ve Giritlilere vergi muafiyeti getirilmiştir.
    3)-Mısır Hidivi(valisi) İsmail Paşa'nın gayretleri ve Fransa'nın desteğiyle 1869'da Süveyş Kanalı
    açılmış, böylece coğrafi keşiflerle önemini yitiren Mısır ve Akdeniz yeniden canlanmıştır.

    NOT: Bu durum Avrupalı devletlerin Mısıra sahip olma arzunu artırmıştır.

    4)-Beylerbeyi ve Çırağan sarayları yapılmıştır.
    5)-Avrupalı Devletler azınlıklarla ilgili ağır istek ve tehditlerden oluşan BERLİN MEMARANDUM'unu ilan
    ettiler.
    6)-Avrupada önemli gelişmeler görülmüş, İtalya(1870), ve Almanya(1871) siyasi birliklerini tamamlayarak
    siyasi güç olarak ortaya çıktılar.
    7)-Abdülaziz, GENÇ OSMANLILAR tarafından tahttan indirilmiş, yerine V.MURAT getirilmiştir.(Abdülaziz
    tahttan indirildikten sonra Feriye Sarayın'da hapis hayatı yaşadı.Burada damarları kesik vaziyette
    bulundu.)
    V.MURAT DÖNEMİ
    V. Murat Abdülaziz'in tahttan indirilmesi sonucu padişah oldu.(1876) Ancak sağlığının yerinde
    olmadığı görüldü. Bu durum karşısında başta Mithat Paşa olmak üzere önde gelen devlet adamları
    V. Murat'ın yerine Meşrutiyeti ilan etme sözü veren II.Abdülhamit'i tahta çıkardılar.


    II.ABDÜLHAMİT DÖNEMİ (1876-1909)
    I.MEŞRUTİYETİN İLANI1876)
    Padişah: II.Abdülhamit
    İlanda Etkili Olan Grup: Jön Türkler(Genç Osmanlılar)
    Savundukları Düşünce: Osmanlıcılık
    Meşrutiyet nedir: Krallık yada padişahlıkla yönetilen ülkelerde kralın yanında bir meclisin
    (parlamento) bulunmasıdır.

    Meşrutiyeti ilan etmeye söz veren Sultan II. Abdülhamit verdiği sözü yerine getirerek Mithat ve Sait
    Paşaların hazırladığı KANUN-İ ESASİ'yi (anayasa) kabul ederek Meşrutiyeti ilan etmiştir.(23 Aralık 1876)

    KANUN-İ ESASİYE GÖRE:
    Osmanlı Meclisi AYAN ve MEBUSAN meclislerinden oluşacaktı. Ayan Meclisini Padişah Mebusan Meclisini
    ise halk seçecekti.(18 bin Yahudi bir, 107 bin hırıstiyan bir, 133 bin müslüman bir milletvekili
    seçecekti.) Seçilen milletvekilleri 20 Mart 1877'de toplanarak çalışmalarına başlamıştır. Bu arada
    Rusların bazı tavizler istemesi üzerine Meclis Rusya'ya karşı savaş ilanına karar vermiştir. Bu
    savaşta Osmanlı Devletinin büyük kayıplar vermesi üzerine Abdülhamit Kanun-i Esasinin 113.maddesine
    dayanarak 14 Şubat 1878'de meclisi kapatmıştır.Böylece "Birinci Meşrutiyet" sona ermiştir.

    NOT: I.Meşrutiyetle halk, ilk olarak dolaylı da olsa yönetime katılmıştır.

    NOT: I.Meşrutiyetin ilanını hızlandıran en önemli dış gelişme,1876 da İstanbulda toplanan TERSANE
    KONFERANS'ında Avrupalıların azınlıklarla ilgili isteklerine engel olunmak istenmesidir.

    İSTANBUL (TERSANE) KONFERANSI (1876) :
    Rusyanın Panslavist politikasıyla Osmanlı Devleti üzerinde baskı kurmaya başlaması İngiltere'nin
    çıkarlarına aykırıydı. Bu yüzden İngiltere Balkan Milletlerinin sorunlarına çözüm bulmak amacıyla
    İstanbul'da Milletlerarası bir konferansın toplanmasını sağladı.Konferansa Osmanlı Devletinin yanısıra
    İngiltere, Rusya,Fransa,Avusturya ve İtalya katıldı. İstanbul Konferansı çalışmalarına başladığı
    sırada Osmanlı Devleti I.Meşrutiyeti ilan ederek konferansı etkisiz hale getirmeye çalışdı.

    NOT: Osmanlı Devleti bu hareketiyle, konferans kararları üzerinde olumlu bir etki yapmak amacındaydı.
    Çünkü meşrutiyet rejimi içinde Osmanlı vatandaşı olan Yahudi ve Hırıstıyanlar da Meclisi Mebusana
    temsilci göndererek yönetime katılabilecek ve haklarını arayabileceklerdi. Bu yüzden Osmanlının
    Balkanlar'da ıslahat yapmasına artık gerek yoktu. Ancak Avrupa Devletleri bunu ciddiye almadılar
    ve konferansta aşağıdaki kararları aldılar.

    Tersane Konferansı Kararları:
    1)-Sırbıstan ve Karadağ'ın toprakları genişletilecek,
    2)-Bulgaristan ve Bosna-Hersek'e özerklik verilecek.
    Osmanlı Devleti bu kararları kabul etmeyince konferans dağılmış ve daha sonra Londra'da tekrar bir
    araya gelen Avrupa Devletleri benzer kararlar alarak Osmanlı'nın bu kararlara uymasını istemişlerdir.

    1877-1878 OSMANLI-RUS SAVAŞI (93 HARBİ)
    SEBEPLERİ:
    1)-İstanbul(Tersane) ve Londra Konferansı kararlarının Osmanlı tarafından kabul edilmemesi
    2)-Rusya'nın Panslavist politikası ve sıcak denizlere inme çabası

    Rusya bu sebeplerden birincisini gerekçe göstererek Osmanlı Devletine savaş ilan etti.

    SAVAŞ:
    Ruslar doğuda Erzurum'a kadar ilerlediler. Rus ordusu AZİZİYE Tabyalarında GAZİ AHMET MUHTAR PAŞA
    tarafından durduruldu.
    Balkanlarda ise Ruslar Tuna'yı aşıp PLEVNE önlerine geldiler. Plevne'de GAZİ OSMAN PAŞA önemli
    başarılar kazandı. Ancak daha sonra Plevne düştü. Ruslar Edirneyi alarak Çatalca önlerine kadar
    geldiler.Osmanlı Devleti barış istemek zorunda kaldı. İki taraf arasında AYESTEFANOS(Yeşilköy)
    ANTLAŞMASI imzalandı.

    AYESTEFANOS ANTLAŞMASI(3 MART 1878)
    MADDELERİ:
    1)-Sırbıstan,Karadağ ve Romanya tam bağımsız olacak ve sınırları genişletilecek.
    2)- Büyük bir Bulgaristan krallığı kurulacak.
    3)- Batum,Kars,Ardahan ve Doğu Beyazıt Ruslara verilecek.
    4)- Girit ve ERMENİLERİN oturduğu yerlede ıslahat yapılacak.
    5)- Bosna-Hersek'e özerklik verilecek.
    6)- Teselya Yunanistan'a verilecek.
    7)- Osmanlı Rusyaya 30 milyon altın savaş tazminatı ödeyecek.


    NOT: Bu anlaşma Rusya'ya sıcak denizlere inme konusunda Balkan ve Doğu koridorunu açmıştır. Bu durum
    Avrupa devletlerin tepkisine neden olmuş, Rusya yeni bir savaşı göze alamadığından BERLİN'de bir
    kongre toplanmasını kabul etmiştir.

    NOT: AYESTEFANOS ANTLAŞMASI yürürlüğe girmemiş,bunun yerine Berlin antlaşması imzalanmıştır.

    NOT: Osmanlı Devleti'nin imzalayıpta uygulamaya konulmayan iki antlaşma AYESTEFANOS ve SEVR'dir.

    BERLİN KONGRESİ VE BERLİN ANTLAŞMASI(1878):

    Kongreye Katılan Devletler: Osmanlı,Rusya,İngiltere,Fransa, Avusturya, İtalya ve Almanya.


    NOT: Bu sırada İngiltere, Osmanlı Devletine KIBRIS'ın kendisine bir ÜS olarak verilmesi durumunda
    kongrede Osmanlı Devletini savunacağını söyledi. Osmanlı İngiltere'nin bu isteğini kabul etmek
    zorunda kaldı.

    BERLİN ANTLAŞMASININ MADDELERİ (1878):

    1)- Ayestefanos Antlaşmasıyla kurulan BULGAR KRALLIĞI üçe ayrıldı:
    a)-Asıl Bulgaristan: Osmanlı Devletine vergi veren bir prenslik haline getirildi.
    b)-Makedonya: Islahat yapılmak şartıyla Osmanlıya bırakıldı.
    c)-Doğu Rumeli: Osmanlıya bağlı kalacak,ancak hırıstiyan bir vali tarafından yönetilecek.
    2)-Sırbıstan,Romanya,Karadağ bağımsız olacak.
    3)-Bosna-Hersek Osmanlı toprağı sayılacak, yönetimi geçici olarak Avusturya'ya bırakılacak.
    4)-Kars,Ardahan ve Batum Ruslara, Doğu Beyazıt Osmanlı'ya verilecek.
    5)-Teselya Yunanistan'a verilecek.
    6)-Ermenilerin oturduğu yerlerde ve Girit adasında ıslahatlar yapılacak.
    7)-Osmanlı Rusya'ya 60 milyon altın savaş tazminatı verecek.

    ÖNEMİ:
    1)- Osmanlı'nın dağılma süreci hızlandı.
    2)- Bu antlaşma ile İngiltere de Osmanlı topraklarının parçalanmasına katıldı.Bu yüzden Osmanlının
    dış politikasında İngiltere'den boşalan yeri ALMANYA almaya başladı.
    3)- ERMENİ MESELESİ ilk defa uluslararası bir antlaşmada yer almış, Ermeni Meselesi Ermenilerin değil
    Osmanlı'yı parçalamak isteyen devletlerin meselesi olarak ortaya çıkmıştır. Berlin Antlaşması,
    ERMENİ Meselesinin BAŞLANGICI olarak kabul edilmektedir.
    4)- Osmanlının 19. yy.da en çok toprak kaybettiği antlaşmadır.
    5)- Anlaşmadan en karlı çıkan, Bosna Hersek üzerinde haklar elde eden Avusturya ve Kıbrısı üs olarak
    alan İngiltere'dir.

    BERLİN ANTLAŞMASI SONRASI GELİŞMELER:

    1)-KIBRIS'IN İNGİLİZLERE ÜS OLARAK VERİLMESİ: Berlin kongresi sırasında Osmanlının çıkarlarını savunması
    karşılığı İngiltere'ye Kıbrısta üs kurma sözü verilmişti. Berlin Antlaşmasından sonra KIBRIS üs
    olarak İngilizlere verildi.(1878)
    NOT: İngiltere böylelikle Süveyş kanalını kontrol etme imkanına kavuşmuştur. Osmanlının I.Dünya
    savaşına girmesiyle İngiltere, Kıbrısı toprakların kattığını açıkladı.
    2)-DÜYUN-U UMUMİYE İDARESİNİN KURULMASI(1881):Osmanlı Devleti dış borç ve faizlerini ödeyemeyince
    alacaklı devletler bu idareyi kurmuşlardır. Bu idare dış borçları doğrudan toplamak suretiyle
    kurulan yabancı bir mali kontroldü. Bu da Osmanlı Devletinin ekonomik bağımsızlığına gölge
    düşürmüştür.
    3)-TUNUS'UN FRANSIZLAR TARAFINDAN İŞGALİ(1881): Fransa'nın Tunus'u işgalini Osmanlı Devleti sadece
    protesto edebilmiştir.(Fransa hatırlanacağı gibi 1830 yılında da Cezayiri işgal etmişti.)
    4)-MISIR'IN İNGİLİZLER TARAFINDAN İŞGALİ(1882): İngilizler Süveyş Kanalının açılmasıyla önemi daha da
    artan MISIR'ı 1882'de işgal ettiler.
    5)-DOĞU RUMELİ'NİN BULGAR PRENSLİĞİ İLE BİRLEŞMESİ(1885): Doğu Rumeli Bulgarlarının Bulgar Prensliği ile
    birleşmek için ayaklanmaları sonucu yapılan görüşmelerde Osmanlı Devleti bu bölgenin Bulgar
    Prensliğine bağlanmasını kabul etti (1885)
    6)-GİRİT SORUNU VE OSMANLI-YUNAN SAVAŞI: Yunanistan'ın Giritin iç işlerine karışması ve burada çıkan
    ayaklanmayı desteklemesi sonucu OSMANLI-YUNAN savaşı çıktı.
    Yapılan DÖMEKE MEYDAN SAVAŞINI kazanan Osmanlı kuvvetlerine Atina yolu açıldı. Ancak Avrupa
    Devletlerinin müdahale etmesi üzerine İSTANBUL ANTLAŞMASI imzalandı.(1897)
    Buna göre Girit'e özerklik verilmiş, ayrıca yönetimi Yunanlı bir Prense verilmiştir.

    NOT: Bu antlaşma ile Giritin yönetimi elimizden çıkmış, II.Meşrutiyet sırasında Girit Yunanistan
    tarafından işgal edilmiş,Balkan Savaşı sonucu imzalanan Atina Antlaşmasıyla da Girit'in
    Yunanistan'a ait olduğu kabul edilmiştir.

    7)-BOSNA HERSEK'İN AVUSTURYAYA BAĞLANMASI(1908): Berlin Antlaşmasında Bosna Hersek'in yönetimi geçici
    olarak Avusturyaya bırakılmıştı. II. Meşrutiyetin ilanı sırasında Avusturya Bosna-Hersek'i
    topraklarına kattığını açıkladı. Osmanlı bu durumu kabul etmek zorunda kaldı.
    8)-BULGARİSTANIN BAĞIMSIZLIĞINI KAZANMASI(1908): II.Meşrutiyetin ilanı ile oluşan karışıklıklardan
    yararlanan Bulgarlar bağımsızlıklarını ilan ettiler.Rusya'nın araya girmesiyle Osmanlı Devleti bu
    durumu kabul etmek zorunda kaldı.
    9)- II.MEŞRUTİYET'İN İLANI(1908):
    Padişah: II.Abdülhamit
    İlanında Etkili Olan Grup: İttihat ve Terakki
    Savunulan Düşünce: Türkçülük
    14 Şubat 1878'de Sultan Abdülhamit'in meclisi kapatmasıyla şahsi idare dönemi başlamış ve 1908
    yılına kadar 30 yıl sürmüştür. Bu dönem içinde Sultan Abdülhamit'e karşı olanlar, meşrutiyeti
    yeniden ilan etmek amacıyla bir takım cemiyetler kurmuşlardır. Bu cemiyetler içinde en önemlisi
    İTTİHAT VE TERAKKİ CEMİYETİ'dir.
    Selanik'te İttihat ve Terakki yanlısı subayların ayaklanması sonucu II.Abdülhamit meşrutiyeti tekrar
    ilan etmiştir.(1908)
    II. Meşrutiyetin ilanı sorunları çözmeye yetmedi. İçte ve dışta yeni sorunlar çıktı. Bu dönemde
    kurulan siyasi partilerin mevcudiyeti partizan çekişmeleri yarattı.
    10)- 31 MART OLAYI (13 NİSAN 1909): İstanbulda AVCI TABURLARININ başlattığı meşrutiyet karşıtı
    ayaklanmadır.
    31 Mart Olayının Sonuçları:
    1)- Mahmut Şevket Paşa komutasındaki HAREKET ORDUSU İstanbul'a gelerek ayaklanmayı bastırmıştır.
    (M.Kemal bu orduda Kolağasıdır.)
    2)- II.Abdülhamit tahttan indirilmiştir.Yerine V.Mehmet Reşat padişahlığa getirilmiştir.
    3)- Kanun-i Esasinin bazı maddeleri değiştirilmiştir.

    NOT: II.Abdülhamit'in tahttan indirilmesiyle Osmanlı Devleti Yönetiminde İTTİHAT VE TERAKKİ DÖNEMİ
    başlamış,bu dönem 1918'de imzalanan Mondros ateşkes Antlaşmasına kadar sürmüştür.Bu geçen 9
    yıl içinde Osmanlı Devleti Trablusgarp, Balkan ve I.Dünya Savaşlarını yaşamış ve çok ağır
    yenilgiler almıştır.

    I. VE II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ FİKİR AKIMLARI:

    1)- OSMANLICILIK: Tanzimat döneminin sonlarına doğru bazı Osmanlı Aydınları GENÇ OSMANLILAR adıyla bir
    cemiyet kurdular. Bunların amacı Fransız ihtilali sonucu yayılan "Milliyetçilik" akımının Osmanlı
    Devleti üzerinde etkisini kırmaktı. Bunun için dil,din ve ırk farkı gözetmeksizin herkesin eşit
    haklara sahip olmasını savunuyorlardı. Bu milletlere yönetimde temsil hakkı verilirse Osmanlı
    Devletinden ayrılmayacaklarını düşünüyorlardı.
    2)-İSLAMCILIK(PANİSLAMİZM): Genç Osmanlıların(jön Türkler) Osmanlıcılık fikrine karşı II. Abdülhamit
    bu düşünceyi savunmuştur. Padişahın bunda iki amacı vardı:
    Dar anlamda: İmparatorluğu korumak ve devam ettirmek.
    Geniş anlamda: Hilafet çatısı altında dünya İslam birliğini sağlamaktı.
    Bu düşünceyi savunanlara göre din ile millet birdir. Hangi milletten olursa olsun
    müslümanların halifenin etrafında birleşmesi gerekir.

    NOT:İslamcılık düşüncesi de Osmanlıcılık gibi Milliyetçilik akımı karşısında etkili olamamıştır.
    Bunun en açık kanıtı da I.Dünya savaşında Halifenin Cihad çağrısına müslüman Arapların
    uymamasıdır.
    3)-TÜRKÇÜLÜK: İslamcılık ve Osmanlıcılık düşüncelerinin geçerli olduğu dönemlerde pek yaygınlaşamadı.
    Özellikle II.Meşrutiyet döneminde güç kazandı. Türkçülük düşüncesinin öncülerine göre devlet ancak
    dili, soyu ve ülküsü bir olan topluma dayanılarak sürdürülebilirdi.
    Türkçülük akımı ZİYA GÖKALP'in katkılarıyla ilmi bir içerik kazanmışdır.
    4)-BATICILIK: İlk olarak askeri alanda başlayan batılılaşma hareketi, daha sonra devlet ve toplum
    hayatında da etkisini gösterdi.

    V.MEHMET REŞAT DÖNEMİ (1909-1918)

    TRABLUSGARP SAVAŞI1911)
    AÇIKLAMA: XX. yy. başında Kuzey Afrikada sadece Trablusgarp Osmanlı egemenliğinde kalmıştı.(Daha önce
    Cezayir'i ve Tunus'u Fransızlar,Mısır'ı da İngilizler işgal etmişlerdi.)
    SEBEP: İtalya'nın gelişen sanayisi için hammadde ve pazar arayışı, bunun içinde Osmanlının elindeki
    Trablusgarp'a asker çıkarmaları.
    SAVAŞ: Osmanlı Devleti Trablusgarp'a(Libya) karadan asker gönderemiyordu. Çünkü Mısır İngilizlerinolduğundan kara yolu bağlantısı kesikti. Osmanlı Donanması İtalyan donanmasından zayıf
    olduğundan denizdenden de Trablusgarp'a müdahale edemedi. Bu yüzden aralarında M.Kemal ve EnverBey'in de bulunduğu gönüllü subaylar bölgeye giderek burada İtalyanlara karşı başarılı savaşlaryaptılar. (Tobruk,Derne,Bingazi)

    SEBEP: İtalya'nın gelişen sanayisi için hammadde ve pazar arayışı, bunun içinde Osmanlının elindeki
    Trablusgarp'a asker çıkarmaları.
    SAVAŞ: Osmanlı Devleti Trablusgarp'a(Libya) karadan asker gönderemiyordu. Çünkü Mısır İngilizlerin
    olduğundan kara yolu bağlantısı kesikti. Osmanlı Donanması İtalyan donanmasından zayıf
    olduğundan denizdenden de Trablusgarp'a müdahale edemedi. Bu yüzden aralarında M.Kemal ve Enver
    Bey'in de bulunduğu gönüllü subaylar bölgeye giderek burada İtalyanlara karşı başarılı savaşlar
    yaptılar. (Tobruk,Derne,Bingazi)

    Trablusgarp'ı ele geçirmekte zorlanan İtalyanlar Oniki Ada ve Rodos'u işgal ettiler. Bu
    sırada Balkan Savaşı patlak verince Osmanlı Devleti barış imzalamak zorunda kaldı.

    SONUÇ: İtalyanlarla UŞİ(Ouchy)ANTLAŞMASI imzalandı.(1912)
    Maddeleri:
    1)- Trablusgarp İtalya'ya verildi.
    2)- Oniki Ada ve Rodos geçici olarak İtalya'ya bırakıldı.(Balkan Savaşı sırasında
    Yunanlıların eline geçmesin diye)

    NOT: İtalyanlar Balkan Savaşından sonra sözlerinde durmayarak adalardan çekilmediler. II. Dünya
    Savaşından sonra adalar Yunanistan'a geçti.

    UŞİ ANTLAŞMASININ ÖNEMİ:
    Bu antlaşmayla Osmanlı Devleti Kuzey Afrikadaki son toprağını da kaybetti.

    BALKAN SAVAŞLARI:

    Sebep: Rusyanın Panslavist politikası ve sıcak denizlere inme düşüncesi doğrultusunda Balkan
    Devletlerini Osmanlıya karşı kışkırtması.

    AÇIKLAMA: İngiltere, Osmanlı-Almanya yakınlaşmasından rahatsızlık duyuyordu. Çünkü Almanya hem
    Avrupa'nın güçlü bir devleti hem de İngiltere'nin sömürgelerine göz diken bir tavırda idi.
    İngiltere Almanya tehlikesine karşı daha zayıf durumda olan Rusya'yı kullanmaya karar verdi.
    1908 yılında Estonya'nın başkenti REVAL'de yapılan görüşmelerden sonra İngiltere Rusya'yı
    Balkan ve Osmanlı politikasında serbest bıraktı. Yani Rusya boğazları ele geçirebilecek,
    İngiltere buna ses çıkarmayacaktı. Fırsatı değerlendiren Ruslar Balkan Devletlerini Osmanlı
    Devletine karşı kışkırttılar.
    I.BALKAN SAVAŞI:
    SAVAŞ: * Rusların kışkırtmasıyla Sırbistan, Yunanistan, Karadağ ve Bulgaristan aralarında anlaşarak
    Osmanlı Devletine savaş açtılar.
    * Osmanlı Ordusunun bir bölümü savaştan önce terhis edilmişti. Bu duruma bir de subaylar
    arasındaki siyasi çekişmeler eklenince Osmanlı Devleti bütün cephelerde yenildi.
    * Makedonya,Batı Trakya,Edirne ve Kırklareli işgal edildi. Arnavutluk bağımsızlığını ilan
    etti.

    NOT: Balkanlarda Osmanlıdan ayrılarak bağımsız olan son devlet ARNAVUTLUK'dur.


    SONUÇ: Balkanların yeni haritasını belirlemek amacıyla LONDRA KONFERANSI toplandı.(1912) Londra
    Konferansında Osmanlı devleti Midye-Enez çizgisinin batısında kalan topraklarını kaybetti.
    (Makedonya, Batı Trakya, Edirne, Kırklareli). Ayrıca Bozcada ve Gökçeada dışındaki bütün Ege
    adaları Yunanistan'a geçti.

    II. BALKAN SAVAŞI:
    SEBEP: I.Balkan savaşında ençok toprağı Bulgaristan almıştı. Bu durumdan memnun olmayan Yunanistan,
    Sırbıstan, Karadağ ve Romanya Bulgaristan'a savaş açtılar. Bu durumdan faydalanan Osmanlı
    Devleti'de savaşa girerek Edirne ve Kırklareli'yi Bulgarlardan geri aldı.

    NOT: I.Balkan Savaşı Osmanlı Devletine karşı, II. Balkan Savaşı ise Bulgaristana karşı yapılmıştır.

    SONUÇ: Osmanlı Devleti Bulgaristan ile İSTANBUL, Yunanistan ile ATİNA Anlaşmalarını imzaladı.(1913)

    NOT: İstanbul ve Atina Antlaşmalarında Bulgaristan ve Yunanistanda yaşayan Türklere "Azınlık"
    statüsü verildi.

    NOT: Balkan Savaşlarından sonra Talat,Cemal ve Enver Paşaların devlet idaresindeki etkinliği
    arttı.(Üç Paşa Devri)

    I.DÜNYA SAVAŞI(1914-1918)

    SEBEPLERİ:
    1)-EKONOMİK SEBEPLER: Almanya ve İtalya'nın gelişen sanayileri için hammadde ve pazara ihtiyaç
    duymaları, bu nedenle İngiltere ve Fransanın sömürgelerine göz dikmeleri
    2)-SİYASİ SEBEPLER:
    a)-Fransanın 1871'de kaybettiği Alsas-Loren Bölgesini Almanlardan geri almak istemesi.
    b)-Avusturya-Macaristan imparatorluğu'nun Rusların Panslavist politikasından rahatsız olması.
    c)-Devletler arası Gruplaşmalaravaştan önce yukardaki sebeplerden dolayı devletler birbirlerine
    karşı ittifaklar kurdular:

    İTTİFAKLAR

    ÜÇLÜ İTİLAF DEVLETLERİ ÜÇLÜ İTTİFAK DEVLETLERİ
    (ANLAŞMA DEVLETLERİ) (BAĞLAŞMA DEVLETLERİ)
    1-İngiltere 1-Almanya
    2-Fransa 2-Avusturya-Macaristan
    3-Rusya 3-İtalya

    AÇIKLAMA: İtalya savaş başladıktan sonra grup değiştirerek İtilaf Devletlerinin yanında savaşa
    katılmıştır.

    SAVAŞIN ÇIKIŞI:
    Avusturya-Macaristan Veliahdı Saraybosna'da bir Sırplı tarafından öldürüldü.Bunun üzerine Avusturya
    Sırbistan'a savaş ilan etti, Rusya Sırbistanın yanında yer aldı,Fransa Rusya'yı destekledi. Almanya
    ve İngiltere'nin de katılmasıyla savaş genişledi.

    OSMANLI DEVLETİNİN SAVAŞA GİRİŞİ:
    İttihat ve Terakkinin ileri gelenleri Savaşı Almanya'nın kazanacağına inanıyorlardı. Onlara göre
    Osmanlı Devleti Almanyanın yanında savaşa girerse Balkanlarda kaybettiği toprakların bir bölümünü
    geri alabilirdi. Bu nedenle Almanya ile gizli bir ittifak antlaşması imzalamışlardı.

    ALMANYANIN OSMANLI DEVLETİNİ KENDİ YANINDA SAVAŞA ÇEKMEK İSTEMESİNİN NEDENLER:
    1)- Osmanlı Devletinin katılmasıyla savaş genişleyecek, Rus kuvvetlerinin bir kısmı Osmanlı
    cephelerine yollanacağından Almanya kendi cephelerinde rahatlayacaktı.
    2)- Osmanlı padişahının "halife" sıfatıyla yapacağı bir "cihad" çağrısı İngilizleri müslüman
    sömürgelerinde zor durumda bırakacaktı.

    NOT: İngiliz ve Fransızlar Osmanlı Devletinin Almanya' nın yanında savaşa girmesini istemiyorlardı.
    Çünkü cephelerin genişlemesini istemiyorlardı. Bu yüzden Osmanlı Devletine savaşa girmemesi
    durumunda KAPİTÜLASYONLARI kaldırmayı önerdiler. Osmanlı Devleti ise tek taraflı olarak
    kapitülasyonları kaldırdığını ilan etti.

    OSMANLI DEVLETİ'NİN SAVAŞA GİRİŞİ:
    İngilizlerden kaçan Goben ve Bresleu isimli iki Alman gemisi Osmanlı'ya sığındı. Osmanlı Devleti
    bu gemileri satın aldığını bildirerek teslim etmedi. Yavuz ve Midilli adı verilen bu gemiler
    Karadenize açılarak Rus limanlarını bombalayınca Osmanlı Devleti de savaşa girmiş oldu. (1914)

    OSMANLI DEVLETİNİN SAVAŞTIĞI CEPHELER:
    1)-KAFKAS CEPHESİ: Enver Paşa Ruslarla SARIKAMIŞ MUHAREBESİNİ yaptı. Erzurum,Erzincan, Muş, Bitlis ve
    Trabzon Rusların eline geçti. Ruslar bölgedeki Ermenileri silahlandırarak Türk Halkının üzerine
    sevkettiler. Ancak Rusya 1917'de BOLŞEVİK ihtilali çıkınca bölgeden kuvvetlerini çekti. Rusya ile
    BREST- LİTOWSK anlaşması imzalandı.(1918) Buna göre Ruslar 1878 Berlin Antlaşmasıyla aldıkları
    Kars, Ardahan ve Batum'u Türkiye'ye bıraktılar.

    2)-ÇANAKKALE CEPHESİ:
    Sebepleri:
    a)-Çanakkale'yi geçerek İstanbulu almak, böylece Osmanlı Devletini savaşdışı bırakmak.
    b)-Müttefikleri Rusyaya ekonomik ve askeri yardımda bulunmak
    Sonuçları:
    a)- İtilaf Devletlerinin denizden ve karadan taarruzları püskürtüldü.
    b)-Osmanlı Devletini savaş dışı bırakamadılar. Savaş uzadı.
    c)-Müttefikleri Rusya'ya askeri ve ekonomik yardımı götüremediler. Bu durum Rusyada 1917
    ihtilalinin çıkmasına ve Rusyanın savaştan çekilmesine yol açtı.
    d)-Mustafa Kemal Anafartalar, Conk Bayırı ve Arıburnu'nda kazandığı başarılarla tanındı.
    e)-Çanakkale savaşlarında iki tarafta çok sayıda insan kaybetti.
    3)-KANAL CEPHESİ:
    Sebepler:
    Süveyş kanalını ve ardından Mısır'ı alarak İngiltere'nin sömürgeleriyle bağlantısını kesmek amacı
    ile Almanyanın isteği doğrultusunda Osmanlı askerinin saldırısı ile bu cephe açılmıştır.
    Sonuç: İngilizler isyancı Araplar sayesinde Türk ordusunu geri çekilmek zorunda bıraktı.
    4)-IRAK CEPHESİ:
    Sebepler:
    İngilizler hem Irak petrollerine sahip olmak, hem de Rusya'ya karadan yardım ulaştırmak amacıyla
    Basra Körfezi'ne çıktılar.
    Sonuç:
    Osmanlılar KUTÜ'L AMARE'de bazı başarılar elde ettilerse de daha sonra Musul'a çekilmek zorunda
    kaldılar.

    5)-YEMEN-HİCAZ CEPHESİ: İsyancı Arap ve İngilizlere karşı savaşıldı.
    6)-MAKEDONYA-GALİÇYA CEPHESİ: Bu cephede müttefikimiz Avusturya ve Bulgaristanla birlikte Rus ve
    Fransız kuvvetlerine karşı savaştık.
    7)-SURİYE-FİLİSTİN CEPHESİ: Kanal harekatının bir devamı niteliğindedir. Bu cephede Yıldırım Orduları
    Grup Kumandanlığını son olarak M.Kemal Paşa yapmıştır.

    I.DÜNYA SAVAŞININ SONA ERMESİ:
    Rusya'nın savaştan çekilmesiyle Avusturya-Macaristan, Almanya,Bulgaristan ve Osmanlı Devleti İtilaf
    Devletlerine karşı üstün duruma geldiyse de bu durum fazla uzun sürmedi.
    Almanya'nın İngiltereye silah ve hammadde taşıyan ABD gemilerine zarar vermesi üzerine ABD'de
    Almanyaya karşı savaşa girdi.Bu durum savaşın kaderini değişti. Almanya batı cephelerinde çöktü.
    Almanya'nın yardımları ile ayakta duran Osmanlı ve Bulgar kuvvetleri zor durumda kaldılar. Sonunda
    İttifak devletleri aşağıdaki barış antlaşmalarını imzalamak zorunda kaldılar.

    I.DÜNYA SAVAŞI SONUCU İMZALANAN BARIŞ ANTLAŞMALARI:
    Almanya ile -------> VERSAY
    Avusturya ile -------> SAİNT GERMEN(Sen Cermen)
    Macaristan ile ------> TRİANON
    Bulgaristan ile -------> NÖYYİ
    Osmanlı ile -------> SEVR barış antlaşmaları ... imzalanmıştır.

  6. #6

    Standart

    OSMANLI KÜLTÜR VE MEDENİYETİ
    MERKEZ TEŞKİLATI
    PADİŞAH
    A)-PADİŞAHLARIN BAŞA GEÇMESİ(VERASET SİSTEMİ):
    Osmanlı Devletinde kimin padişah olacağı konusunda kesin bir kural yoktu. Osmanlı ailesinin bütün
    erkekleri taht üzerinde hak sahibi idiler. Onun için padişah ölünce oğullarının hangisinin tahta
    geçeceği konusunda devlet yönetimindeki etkili grupların(ümera,ulema vb.) tercihleri önemli rol
    oynuyordu.Eski Türk Devlet geleneğinden kaynaklanan bu sistem(Kut anlayışı)taht kavgalarına neden
    oluyordu.
    Veraset Sistemindeki Değişmeler:
    * Fatih Sultan Mehmet bu sakıncayı ortadan kaldırmak için tahta geçme yöntemini belirleyen bir
    kanunname düzenledi.
    Bu kanunla Fatih'in amacı:
    1 -Taht kavgasına son vererek,ülkenin birlik ve bütünlüğünü sağlamak,
    2- En GÜÇLÜ olanın padişah olmasını sağlamaktı.
    * I.AHMET zamanında yapılan değişiklikle EN YAŞLI ve AKILLI olanın (EKBER VE ERŞED) padişah olması
    esası benimsendi.
    AÇIKLAMA: Ekberiyet sistemi Şehzadeler arasındaki rekabet duygusunu ortadan kaldırması bakımından
    OLUMSUZ,taht kavgalarına son vermesi bakımından da OLUMLU sonuçlar doğurmuştur.
    B)-PADİŞAHLARIN YETİŞMESİ:
    16. yüzyılın sonlarına kadar şehzadeler 14-15 yaşlarına gelince, Anadoludaki sancaklara
    SANCAKBEYİ olarak gönderilirlerdi. Burada bir LALA'nın yanında devlet yönetiminde tecrübe
    kazanmaları sağlanırdı.
    NOT: Lala'yı Büyük Selçuklular'daki ATABEYLERE benzetebiliriz.
    III. Mehmet'ten sonra şehzadelerin SANCAĞA ÇIKMA usulü kaldırıldı. (Şehzadeler sarayda KAFES
    HAYATI yaşadılar.)
    C)-PADİŞAHLARIN ÜNVANLARI:
    Osmanlı Devletinin kuruluş yıllarında başta bulunan hükümdarlara BEY denilmiştir.Yine
    hırıstiyanlara karşı savaştıklarından GAZİ de denilmiştir.(Örneğin:Osman bey,Osman Gâzi,Orhan
    Bey,Orhan Gâzi gibi..) Hükümdarların aldığı diğer başlıca ünvanlar; Han, Hakan, Hünkâr, Sultan ve
    genellikle Padişah'dır.
    NOT: Yavuz Sultan Selimin 1517 Mısır seferi sonucu HALİFELİK Osmanlı padişahlarına geçmiştir.
    Böylelikle Osmanlı hükümdarları padişah olarak Devletin Başı, halife olarakta müslümanların
    başı olma özelliği taşımışlardır.

    SARAY
    Padişahın hem özel hayatının geçtiği, hem de devletin yönetildiği yerdi. Saray ENDERUN ve BİRUN
    olmak üzere iki bölümden oluşuyordu.Bu iki bölüm BAB'ÜS-SAADE(Orta kapı) denilen kapıyla birbirine
    bağlanmıştı.
    1)- ENDERUN :Padişahın özel hayatının geçtiği sarayın iç bölümüdür. Burada padişahın hizmetine
    bakan güvenilir kimselerin bulunduğu hizmet ve eğitim odaları ve harem bulunuyordu.Enderundaki
    odalar şunlardır:
    a)-HASODA:Padişahın günlük himetine bakarlardı.
    b)-HAZİNE ODASI:Padişahın özel hazinesine bakarlardı.
    c)-KİLER ODASI:Yemek ve sofra hizmetlerini yaparlardı.
    d)-SEFERLİ ODASI:Berber,terzi,müzisyen gibi görevliler bulunurdu.
    Devşirme usulüyle toplanan oğlanlar, Acemi oğlanlar ocağına götürülmeden önce, içlerinden
    seçilenler Topkapı sarayına alınarak, sıkı bir disiplin altında yetiştirilirlerdi. Bunlara dini
    bilgiler, Arapça, Farsça gibi dersler ve pratik el sanatları öğretilirdi.Bunlara İÇOĞLANI denilirdi.
    Amaç saraya alınan bu içoğlanlarını gerçek bir dindar, devlet adamı, asker ve seçkin nitelikli bir
    kişi olarak yetiştirmekti. Hasoda,kiler odası,hazine ya da seferli odalarında hem hizmet ederler,
    hemde eğitim ve öğretimlerini sürdürürlerdi. Daha sonra ÇIKMA denilen bir atama usulüyle Birun da
    görevlendirilir,bu odaların başındaki ağalar da sancak beyliği gibi önemli görevlere tayin
    edilirlerdi.
    HAREM: Sarayda kadınların yaşadığı bölüme denirdi.Saraya alınan kızlar tıpkı iç oğlanları gibi sıkı
    bir eğitim görürlerdi. Eğer padişah tarafından sarayda tutulmazlarsa Çıkma ile saray dışında
    görevlendirilen Kapıkullarıyla evlendirilirlerdi.
    2)- BİRUN: Sarayın dış bölümüne denirdi. Bîrûnda geniş bir yönetici kadro yer alırdı. Bîrûndaki
    görevliler ve teşkilatları şunlardı:
    a)-Yeniçeriler
    b)-Altı Bölük halkı (sipahiler,silahdar,sağ ve sol garipler,sağ ve sol ulûfeciler.)
    c)-Topçular ve Cebeciler
    d)-Mehterler
    e)-MüteferrikalarEnderundan çıkma içoğlanlar, beyzade çocukları,devlet ileri gelenlerinin
    çocukları.)
    Birunda başka görevlilerde vardı. Başlıcaları:
    Padişah Hocası:Şehzadelerin eğitimiyle meşgul olur.
    Hekimbaşı:Cerrahbaşı da denilen doktor.
    Çavuşlar ve Çavuşbaşı:Haberleşme ve elçilik görevini yapar.
    Ayrıca Müneccimbaşı,Mimarbaşı,seyisler,okçula r, rikabdarlar, Darbhane emini vb...
    Üstün başarı gösterenler, saray dışındaki görevlere atanarak ödüllendirilirlerdi.
    NOT: Osmanlılar'da ilk saray Bursa da yapılmıştı. Başkent Edirne olunca burada daha büyük bir saray
    yapılmış,İstanbul'un fethiyle Fatih Beyazıt'taki mevcut sarayda oturmuş, buranın yeterli
    gelmemesi üzerine aynı yerde başka bir saray yaptırılmıştı. Eski Saray denilen bu sarayın da
    yeterli olmaması üzerine Topkapı Sarayı(yeni saray) yapılmıştır. Padişahlar 19. yüzyıla
    kadar burada oturmuşlar, 19. yüzyılda Dolmabahçe, Beylerbeyi, Çırağan ve Yıldız sarayları
    yapılmıştır.
    DİVAN-I HÜMAYUN
    Bugünkü Bakanlar Kurulu gibi çalışan Divan-ı Hümayun önceleri DİVANHANE'de toplanırken, Kanuni
    zamanında yapılan KUBBEALTI denilen yerde toplanmaya başlamıştır.
    Divan teşkilatı ilk defa ORHAN BEY zamanında kurulmuştur. Fatih Sultan Mehmet padişahların divân
    toplantılarına katılma geleneğine son vererek,toplantıları kafesli bir pencerenin arkasından takip
    etmiştir.
    DİĞER DİVANLAR:
    Sefer Divânı:Vezir-i azam sefere çıkarken toplanan divan
    Ulufe Divânı:Yeniçeri maaşları için toplanan divan
    Galebe Divânı:Yabancı elçilerin kabulü sırasındatoplanır
    Ayak Divânı:Olağanüstü durumlarda toplanan divan.
    At divânıefer sırasında at üzerinde yapılan toplantı.
    DİVANIN-I HÜMAYUN ÜYELERİ:
    PADİŞAH

    VEZİR-İ AZAM(SADRAZAM)

    1-Kubbealtı 2-Nişancı 3-Kazaskerler 4-Defterdarlar
    Vezirleri (Kalemiye) (İlmiye) (Kalemiye)
    (Seyfiye) | |
    | | | |
    Rumeli Anadolu Rumeli Anadolu
    Kazaskeri Kazaskeri Defterdarı Defterdarı
    (başdefterdar)
    NOT: Bunlardan başka eğer vezir rütbesine sahiplerse YENİÇERİAĞASI ve KAPTAN-I DERYA da divan
    üyesi olur ve görüşmelere katılırlardı.

    Bunlar askeri,idari,adli,mali ve bürokrasinin en üst yetkilileriydi. Buradan da anlaşıldığı gibi
    Divan-ı Hümayûn devlet teşkilatının esasını oluşturan Seyfiye, İlmiye ve Kalemiye kollarının temsil
    edildiği bir kuruluştu.
    DİVANIN YAPISI:
    Osmanlılarda padişahın yetkilerini kullanmak yada emirlerini uygulamak için görevlendirilmiş üç temel
    sınıf bulunuyordu. Bu sınıfların en üst yetkilileri divânda temsil edilirdi. Bu sınıflar şunlardı:
    1-Seyfiye (Ehl-i Kılıç= Ehl-i Örf)
    2-İlmiye (Ehl-i Şer)
    3-Kalemiye (Ehl-i Kalem)
    1)- SEYFİYE (Ehli Örf):
    Osmanlı Devletinde yönetim ve askerlik görevini yerine getiren zümrelere denirdi. Ehli örf,ehli
    seyf ve ümera gibi isimler verilen bu sınıfın divan-ı hümayundaki temsilcileri vezir-i azam ve
    vezirlerdi. Divan dışında beylerbeyleri, sancak beyleri,kapıkulu askerleri,tımarlı sipahiler bu
    grubun içindedir.
    VEZİR-İ AZAM(Sadrazam):Bugünkü başbakan durumunda olan veziri azam, padişahın vekili olarak görev
    yapar ve onun altın mührünü taşırdı. Divana başkanlık eder, padişah sefere katılmıyorsa ordunun
    başına geçer,bu görevi sırasında SERDARI EKREM sıfatıyla padişahın bütün yetkilerini kullanırdı.
    KUBBE ALTI VEZİRLERİ: Bugünkü devlet bakanları durumunda olan kubbe altı vezirlerinin sayıları 5-7
    arasındaydı.
    2)- İLMİYE (Ehli Şer)
    Medreselerde iyi eğitim görmüş, devletin adalet,eğitim ve yargı görevlerini üstlenen gruptu.Ulema
    da denilen bu grubun üç önemli görevi vardı:
    a)-Tedris Görevi:Eğitim-Öğretim görevidir.Bu görevi müderris,muâllim gibi kişiler yürütürdü.
    b)-Kaza Görevi:Yargı görevidir. Bu görev kadılar tarafından yürütülürdü. Kadılar İslam hukukuna
    göre davalara bakar ve karar verirlerdi.
    c)-İfta Görevi: Fetva görevidir.Yapılanların şeriata uygun olup olmadığı konusunda fikir beyan
    etme görevidir.
    Fetva verme yetkisine sahip olanlara MÜFTİ denilirdi. Müftilerin en üst rütbelisi Şeyhülislam
    ve kazaskerlerdi.
    ŞEYHÜLİSLAM: Divana katılan fakat oy kullanmayan şeyhüislamın protokoldeki sırası veziri azamla
    aynıydı.Hem ilmi kişiliği, hem de fetva verme yetkisi dolayısıyla şeyhülislama büyük saygı
    gösterilirdi. Bayramlaşma sırasında padişah sadece şeyhülislamın karşısında ayağa kalkardı.
    Önemli devlet işleri hatta padişahların görevden alınması için şeyhülislamın fetvası
    gerekiyordu.Şeyhülislam idam cezasına çarptırılamaz, tutuklanamaz ve hapsedilemezdi. 17. yüzyıla
    kadar görevden alınması bile söz konusu değildi. Tanzimattan sonra şeyhülislamların yönetimdeki
    önemi azalmaya başladı.
    KAZASKERLER (KADIASKERLER): Divanı Humayun üyesi olan kadıaskerler şer'i hükümler veren en yüksek
    görevlilerdi. Fatihten itibaren Anadolu ve Rumeli kadıaskerleri olmak üzere sayıları ikiye
    çıkarıldı. Rumelideki kadılar Rumeli, Anadoludaki kadılar Anadolu kadıaskerine bağlıydılar.
    KADILAR: Başlıca görevleri şunlardı:
    a)-Merkezden gelen emirleri halka iletmek, halkın şikayetlerini merkeze bildirmek.
    b)-Her türlü davaya(miras,ticaret,ceza) bakarak karar vermek.(Yargıçlık)
    c)-Nikah sözleşmesi, şirket kurulması, Vakıf kurulması gibi sözleşmeleri yapardı.(Noterlik)
    d)-Avarız denilen olağanüstü durumlardaki vergileri toplar, merkeze gönderirdi.
    PADİŞAH HOCALARI: Osmanlı şehzadelerine ulemadan bir kimse hoca olarak tayin edilirdi. Şehzadeler
    hükümdar olduklarında onları PADİŞAH HOCASI olarak tayin ederlerdi.
    SEYYİD VE ŞERİFLER: Hz.Peygamberin torunları Hz.Hasanın soyundan gelenlere Şerif, Hz. Hüseyinin
    soyundan gelenlere ise Seyyid denirdi. Seyyid ve şerifler Osmanlı toplumunda büyük saygı
    görürlerdi. Devlet de bunların işleriyle meşgul olmak için NAKİB'ÜL EŞRAFLIK denilen bir
    kurum kurmuştu.
    Yukarıdaki görevlilerden başka ilmiye zümresi içinde müderrisleri,müneccimleri,hekimleri, tarikat
    şeyhlerini, imam ve müezzinleri sayabiliriz.
    3)- KALEMİYE(Ehli Kalem):
    Günümüzde bürokrasi diye adlandırılan bu sınıfın en üst rütbelileri NİŞANCI VE DEFTERDARLAR'dır.
    NİŞANCI(TEVKİİ=TUĞRAİ): Divandan çıkarılan belgelerin üstüne padişahın nişan
    olan TUĞRA 'yı çektiği için TUĞRACI'da denirdi. Nişancı kendisine bağlı REİSÜL KÜTTAB
    başkanlığında çeşitli kalemler vasıtasıyla merkez bürokrasisinin her türlü işlemlerini yapardı.
    Reisülküttab'a bağlı kalemler şunlardı:
    a)-Beylikçi Kalemi b)-Tahvil Kalemi c)-Ruus Kalemi d)-Amedi Kalemi
    Nişancının görevleri: Nişancı tuğra çekmenin yanısıra yukarıdaki kalemler vasıtasıyla şu
    görevleri yapardı:
    A)- Divanda yapılan görüşmelerin kayıtlarını tutarak MÜHİMME DEFTERİNE(Divan Defteri)
    kaydetmek.
    B)- Ferman,berat gibi belgeleri hazırlamak.
    C)- Sadrazam ve padişah arasındaki ve dış ülkelerle olan yazışmaları hazırlamak.
    D)- Tapu Tahrir Defterlerini tutmak.
    DEFTERDAR:
    Osmanlı Devletinde bütün mali işlerden ve hazineden sorumlu en üst görevlilerdi. Osmanlılarda İç
    ve Dış Hazine olmak üzere iki tür hazine vardı. İç hazinede padişahın özel serveti ve değerli
    eşyaları saklanırdı. Dış hazine ise devletin maliye teşkilatını oluştururdu. İlk dönemde
    defterdar sayısı bir iken, sonraları mâli işlerin artmasından dolayı sayıları ikiye
    yükselmiştir.Bunlar; Rumeli defterdarı ve Anadolu Defterdarı idi. Rumeli Defterdarı
    Başdefterdar idi.
    Defterdara bağlı kalemler şunlardı:
    a)-Ruznamçe kalemi b)-Maliye emirleri kalemi c)-Tarihçi kalemi d)-Gelir ve gider kalemi
    Defterdara bağlı üst düzey görevliler şunlardı:
    a)-Başbakı kulu b)-Veznedarbaşı c)-Sergi nazırı d)-Sergi halifesi

    MERKEZ TEŞKİLATINDA MEYDANA GELEN DEĞİŞMELER:
    1)- 18. yüzyılda değişmeler:
    a)- Tahta Osmanlı ailesinin en yaşlı üyesinin geçmesi, zamanla devlet işlerinin sadrazamlara
    bırakılması sonucun doğurmuştur. Sadrazamların güçlenmesi ile Divan BAB-I ALİ'de(Sadrazam
    kapısı=Yüksek Kapı)toplanmaya başlamıştır
    b)- 18. yüzyılda devletlerarası ilişkiler ön plana çıkınca diplomasi önem kazanmaya başlamış,
    böylece kalemiye sınıfının özellikle de REİSÜL KÜTTAB'ın etkinliğ artmıştır. Reisülküttab dış
    ilişkileri düzenleyen bir nitelik kazanmıştır.
    2)- II.Mahmut Döneminde değişmeler:
    a)- 1826'dan itibaren BAB-I ALİ sadrazamın özel ikametgahı olmaktan çıkmış, devletin hükümet
    binası haline gelmiştir.
    b)- II.Mahmut zamanında Divân Batı ülkelerinde olduğu gibi yeniden düzenlenmiştir. Divân-ı
    Hümayûn yerine nezaretlerden (nazırlıklar=bakanlıklar) oluşan yeni bir hükümet modeli
    oluşturulmuştur. Bu hükümet modeline Meclis-i Vükela, Heyeti Vükela(bakanlar kurulu) veya
    Meclis-i Has denir. Böylelikle Sadrazamın yetkileri nazırlar arasında dağıtılmıştır. Bu
    nazırlıklar şunlardır

    ESKİ YENİ
    Divan-ı Hümayun -----> Heyeti Vükela(bakanlar kurulu
    Sadrazam -----> Başvekil(Başbakan)
    Sedaret Kethüdası -----> Dahiliye Nazırı(İçişleri)
    Reisülküttab -----> Hariciye Nazırı(Dışişleri)
    Defterdar -----> Maliye Nazırı
    Kazasker -----> Adalet Bakanlığı (Nezareti Deavi=Davalar bakanlığı)
    Ayrıca Evkaf ve Ticaret Nazırlığı kuruldu.
    c)- II.Mahmut zamanında yeni meclis ve komisyonlar kuruldu.Bunlar;
    1-Dar-ı Şura-i AskeriAskeri işleri düzenlemek)
    2-Dar-ı Şura-i Bab-ı Ali(İdari ve bürokratik işler
    3-Meclis-i Vala-i Ahkam-ı Adliye(Adalet işleri)
    Bunların dışında II.Mahmut zamanında şu ıslahatlar gerçekleştirildi:
    a)-1826 da Yeniçeri ocağı kaldırıldı,Yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye adıyla yeni bir
    ordu kuruldu.
    b)-Tımar ve zeamet kaldırıldı. Başta valiler olmak üzere devlet memurları maaşa bağlandı.
    c)-Müsadere usulü kaldırıldı.(Görevden alınan yüksek dereceli memurun malına devletin
    elkoyma usul&#252
    d)-İlköğretim mecburi kılındı.
    e)-İlk resmi gazete ( TAKVİM-İ VEKAYİ) çıktı.
    f)-İlk defa nüfus sayımı yapıldı.
    g)-Kıyafet değişikliği yapıldı.(Memurlara fes,ceket,pantolon giyme zorunluluğu)
    h)- Harp okulu, Tıp okulu gibi okullar açıldı.
    ı)- Mahalle ve köylere MUHTARLIK teşkilatı kuruldu.
    3)-Tanzimat Döneminde Meydana Gelen Değişiklikler:
    3 Kasım 1839 da ilan edilen Tanzimat fermanıyla devlet teşkilatında yeni düzenlemelere
    gidilmiştir. 1876'ya kadar süren dönemde yeni meclis ve komisyonlar kurulmuştur.
    Bunlar; a)-Meclis-i Ali Tanzimat, b)-Şura-i Devlet c)-Divan-ı Ahkam-ı Adliye'dir.
    Ayrıca Tanzimat Döneminin bir başka yeniliği de SERASKERLİK makamının kurulmasıydı. Kara
    kuvvetleri komutanlığı olan bu makam, Sadrazam ve şeyhülislama eşit tutuldu.
    4)-Meşrutiyet Döneminde Meydana Gelen Değişiklikler:
    1876'da Kanuni Esasi'nin ilan edilmesiyle Meşrûtiyet dönemi başlamıştır. Yapılan seçimlerle iki
    meclis oluşturulmuştur:
    a)- Meclisi Mebusan:Hırıstiyan,Yahudi ve müslüman halkın seçtiği milletvekillerinden oluşuyordu.
    b)- Ayan Meclisi: Padişah tarafından tayin edilen 26 kişiden oluşuyordu.

    OSMANLI TAŞRA TEŞKİLATI
    TIMAR VE İLTİZAM SİSTEMİ: Osmanlı Devletinde taşra teşkilatının(merkez dışı) temelini tımar (dirlik)
    sistemi oluşturuyordu.Devlet bazı bölgelerin vergi gelirlerini hizmet veya maaş karşılığı olarak
    askerlere veya devlet görevlilerine ayırırdı. Bu gelir kaynağına DİRLİK denilirdi. Dirlikler 3'e
    ayrılmıştı.
    1-TIMAR: Tımar sistemine göre savaşta sivrilmiş,tımar beyi olma özelliği kazanmış sipahilere
    verilen 3-20 bin akçe yıllık vergi geliri olan dirliklerdir.
    2-ZEAMET: Savaşta üstün yetenek göstermiş olan tımar sahipleri ile devlet merkezindeki divân
    çavuşlarına, müteferrika ve kâtipler ile eyalet ve sancaklardaki ileri gelen devlet
    görevlilerine verilen yıllık vergi geliri 20-100 bin akçe arsındaki dirliklerdir.
    3-HAS: Padişah ve ailesine, sadrazam, vezirler, beylerbeyi ve sancak beylerine verilen geliri 100
    bin akçeden fazla dirliklerdir.
    AÇIKLAMA: Tımar sahipleri ilk 3 bin, zeamet sahipleri ise ilk 20 bin akçesini kendi geçimleri için
    ayırırlardı. Buna KILIÇ HAKKI denirdi. Tımar sahipleri geri kalan gelirin her 3 bin akçesi,
    zeamet ve has sahipleri ise her 5 bin akçesi için tam teçhizatlı bir atlı asker yetiştirmek
    ve gerektiğinde bunlarla birlikte savaşa katılmak zorundaydı. Bu askere CEBELÜ denirdi.
    Dirlik sahipleri kendisine verilen toprakları köylüye 50-150 dönümlük topraklar halinde dağıtır.
    Ve hasat zamanında köylünün yetiştirdiği ürünün vergisini(öşür yada harac) alırlardı.
    Dirlik sisteminde toprağın;
    1-Mülkiyeti DEVLETE,
    2-Vergisi DİRLİK SAHİBİNE,
    3-Kullanım hakkı KÖYLÜYE aittir.
    TIMARLI SİPAHİ HANGİ DURUMLARDA TOPRAĞI KÖYLÜDEN GERİ ALABİLİRDİ ?
    1-Toprağı sebepsiz yere terk edenlerden,
    2-Sebepsiz yere 3 yıl üst üste ekmeyenlerden,
    3-Sebepsiz yere vergisini vermeyenlerden.
    TIMARLI SİPAHİNİN KÖYLÜYE KARŞI GÖREVLERİ NELERDİR ?
    1)-Köylünün güvenliğini sağlamak,
    2)-Köylünün tohum,gübre vb. ihtiyaçlarını temin etmek,
    3)-Köylünün vergisini en kolay şekilde ödemesini sağlamak
    DİRLİK (TIMAR) SİSTEMİNİN YARARLARI NELERDİR ?
    1)- Devlet Merkezden toplanması son derece zor vergiler böylece toplamış oluyor,
    2)- Devlet bazı görevlilerine maaş vermekten kurtuluyor
    3)- Devlet asker yetiştirmekten kurtuluyor
    4)- Devlet toprakları boş kalmadığından üretim artıyor.
    5)- Tımarlı sipahiler bulundukları yerlerde güvenliği sağlıyor.
    NOT: Tımar ve zeamet sistemi II.Mahmut zamanında kaldırılarak başta valiler olmak üzere devlet
    memurları maaşa bağlandı.
    İLTİZAM SİSTEMİ: İltizâm devlete ait bir gelirin ihale yoluyla şahıslara verilmesidir. 16. yüzyıldan
    sonra uygulamaya konulan bu sistemde devlete ait bir gelir genellikle 3 yıllık bir süre için açık
    artırmaya çıkarılır,en yüksek bedeli verene devredilirdi. Bu ihaleyi kazanan kişiye MÜLTEZİM
    denirdi.Mültezîmlere dirlik sahiplerine verilen haklar tanınmıştı.
    NOT: Bu sistemin en önemli yararı devletin acil para ihtiyacını karşılamasıdır.

    NOT: Zaman içinde tımar toprakların MUKATAA haline getirilip mültezime verilmesi yaygınlaşmışdır.

    TIMARLARIN MUKATAA HALİNE GETİRİLİP MÜLTEZİME VERİLMESİ
    NE GİBİ OLUMSUZ SONUÇLAR DOGURMUŞTUR ?
    1)-Mültezîm baskısı altında kalan halkın vergisini ödeyememesine ve toprağını terk etmesine
    2)-İltizamların genellikle o bölgedeki zengin ve güçlü kişilere (AYAN) verilmesiyle, taşradaki
    ayanlar güç kazanmaya başlamışlar ve devlete baş kaldırmışlardır
    3)-Tımar toprakların iltizama verilmesiyle, valiler eskiden tımarlı sipahiye yaptırdıkları
    güvenlik ve askerlik hizmetini, SARICA SEKBAN denilen kapılarında besledikleri askerlere
    yaptırmaya başladılar. Barış döneminde veya beylerinin tayini çıktığında işşiz kalan ve LEVENT
    adını alan bu insanlar eşkiyâlık yaparak karınlarını doyurmaya başladılar.
    NOT: İltizâm yöntemi Tanzimata(1839) kadar yürürlükte kalmış,bu tarihte kaldırılmıştır. Ancak
    1855'ten itibaren iltizâma yeniden dönülmüştür.
    İDARİ TEŞKİLATI:
    Osmanlı ülkesi idari bakımdan EYALETLERE, eyaletler SANCAKLARA, Sancaklar KAZALARA, kazalar da
    TIMARLI NAHİYELERİNE ayrılmıştı.
    1)- EYALETLER (BEYLERBEYİLİK):
    Eyaletlerin başında BEYLERBEYİ bulunuyordu. Eyalet içinde beylerbeyinin bulunduğu sancak PAŞA
    SANCAĞI adıyla anılırdı. Beylerbeyi Divan-ı Hümayûnun küçük bir kopyesi olan "Eyalet divanı"nın
    başıydı.
    Eyalet Divanının üyeleri şunlardır:
    1-Beylerbeyi: Eyaletin ve eyalet divanının başıydı. Hizmetinde KAPU HALKI denilen çok sayıda
    görevli ve asker bulunurdu. Beylerbeyi tayini çıktığında kapuhalkını da beraberinde
    götürürdü.
    2-Beylerbeyi Kethüdası: Beylerbeyinin yardımcısıydı.
    3-Eyalet Defterdarı: Eyaletin mâli işlerinden sorumluydu.
    4-Eyalet Kadısı: Eyaletin yargı, belediye, noterlik vb. işlerinden sorumluydu.
    5-Eyalet subaşısı: Bugünkü emniyet müdürü gibidir. Suçluların takibi ve yakalanmasında,
    kadı tarafından verilen hükümlerin uygulanmasından ve merkezden gelen emirlerin
    uygulanmasından sorumludur.
    Osmanlı Devletinde eyaletler SALYANELİ ve SALYANESİZ olmak üzere ikiye ayrılıyordu.
    Salyaneli (Yıllıklı) Eyaletler: Bu eyaletlerde tımar sistemi uygulanma, vergiler yıllık olarak
    toplanırdı. Mısır, Habeş, Bağdat, Basra, Yemen, Tunus, Cezayir, Trablus salyaneli
    eyaletlerdendi.
    Salyanesiz (Yıllıksız) Eyaletler: Tımar(dirlik) sisteminin uygulandığı eyaletlerdir. Bu
    eyaletlerdeki topraklar has,zeamet ve tımar olarak ayrılmıştır.Merkeze yakın eyaletlerdir.
    Rumeli, Budin, Anadolu, Karaman, Dulkadir, Sivas, Erzurum, Diyarbakır, Halep, Şam, Trablusşam
    salyanesiz eyaletlerdendir.
    2)-SANCAKLAR: Kazaların birleşmesiyle meydana gelmişti. En üst dereceli yöneticisi SANCAK
    BEYİ'dir.Sancaklarda asayiş sûbaşı ve Yasakçılar(asesler), kalenin korunması da kale
    dizdarları tarafından yapılırdı.
    3)-KAZALAR: Hem adlî hem de idarî birimdir. Kazaların başında yönetici olarak kadı bulunurdu.
    İMTİYAZLI HÜKÜMETLER: Osmanlı devletinin hakimiyetini tanıyan Kırım Hanlığı, Mekke Emirliği,
    Eflak, Boğdan ve Erdel Beylikleri,Sakız Cumhuriyeti imtiyazlı yönetimlerdi. Bunlar iç işlerinde
    serbest olup, yöneticileri Osmanlı tarafından kendi soyluları arasından atanırdı. Bu
    hükümetlerden Kırım Hanlığı ve Mekke Emirliği dışındakilerden yıllık belli bir vergi alınırdı.
    TAŞRA TEŞKİLATINDAKİ DİĞER GÖREVLİLER:
    Muhtesib: Çarşı ve pazar denetlemesi yapardı.Satılan mal ve fiatları kontrol ederlerdi.(zabıta)
    Kapan Emirleri: Şehirlere gelen sebze-meyvenin toplandığı yerlere "kapan" denirdi. Kapan emiri
    buraya gelen malın vergilendirilmesini sağlardı.(Hal müdür&#252

    Beytülmal Emini:Herhangi bir yerleşim yerinde kamuya ait çıkarları korumakla görevliydi.

    Gümrük ve Bac Eminleri: Kasaba veşehirlerde sanat ve ticaretle ilgili vergileri toplarlardı.
    TAŞRA TEŞKİLATINDA MEYDANA GELEN DEĞİŞMELER:
    1864'te yayınlanan "vilayet nizamnamesi" ile ülke idarî bakımdan yeniden teşkilatlandırıldı.Buna
    göre taşra yönetimi vilayet, liva(sancak), kaza ve köy birimlerine ayrıldı. Livaların yönetimi
    MUTASARRIF'lara verildi.
    1871'de kaza ve köy arasına NAHİYELER eklendi, bunların başına nahiye müdürleri seçimle
    getiriliyordu.
    MAHALLİ TEŞKİLAT:
    Mahalle veya köy cemaatinin önde gelen kişisi İMAM'dır. İmam cemaatin isteğiyle belirlenir ve
    kadı'nın onayıyla göreve başlardı.
    Mahalle ve köy halkının ortaklaşa karşıladığı giderler şunlardır:
    1)- Cami,okul,çeşme gibi yapıların onarımı ve ihtiyaçlarının karşılanması,
    2)- İmam, müezzin, muallim gibi görevlilerin ücretlerinin ödenmesi,
    3)- Divan-ı Hümayûn tarafından olağanüstü durumlarda konulan AVARIZ adı verilen vergilerin
    ortaklaşa ödenmesi.
    OSMANLILARDA HUKUK
    Osmanlı Devletinde hukuk iki temele dayanıyordu:
    1)- Şer'î Hukuk, 2)- Örfî Hukuk
    1)-ŞER'İ HUKUK(İslam Hukuku=Fıkıh): Şer'i hukukun kaynaklarını Kur'an, Hadis, İcmâ ve Kıyas
    oluşturuyordu. Şer'i hukuk sadece müslümanlara uygulanırdı. Kamu hukuku dışında kalan davalarda
    müslüman olmayanlar, kendi dinî kurumlarında yargılanırlardı.
    2)-ÖRFİ HUKUK: Türk gelenek ve göreneklerine göre düzenlenmiş kuurallarla, şer'i hukukun esaslarına
    aykırı olmamak kaydıyla padişahların buyruklarından oluşurdu. Örfi hukukun esasları KANUNNAME
    adıyla bir araya getirilmiştir.
    NOT: Bilinen ilk Osmanlı Kanunnamesi Fatih Sultan Mehmet'in kanunnâmesidir.(KANUNNAME-İ ALİ OSMAN)

    Osmanlı Devletinde Hukukun uygulanışı nasıldı?
    Osmanlı Devletinde şer'i ve örfî bütün meseleler şer'î mahkemelerde çözümlenirdi. Eyalet, sancak ve
    kazalardaki mahkemelerde "hakim" olarak KADI bulunurdu.Kadı'nın verdiği karardan şüphe duyanlar üst
    mahkeme olarak Divan-ı Hümayûna başvurabilirlerdi.Daha küçük yönetim birimlerinde (nahiyelerde) kadı
    adına hüküm verenlere NAİB denirdi. Mahkemelerde görülen davalar ŞERİYYE SİCİLLERİ denilen defterlere
    kaydedilirdi.
    Osmanlı Hukuk Düzeninde Meydana Gelen Değişmeler:
    a)-II. Mahmut Döneminde değişmeler:
    1-Görevden alınan memurların mallarına el koyma usulüne (müsadere) son verildi.
    2-Memurların yargılanması, hükümet ile halk arasındaki davaların görüşülmesi için Meclis-i
    Vala-i Ahkam-ı Adliye kuruldu.
    3)- İlk olarak Adalet Bakanlığı(Nezareti Deavi) kuruldu.
    b)-Tanzimat döneminde (1839-1876)değişmeler:
    Hatırlanacağı gibi Tanzimat Fermanında (3kasım 1839) Herkes kanun önünde eşit olacak, bütün
    herkesin can, mal ve namusları güven altında olduğu belirtilmişti. Yine Islahat fermanı(1856)
    azınlıklara yeni haklar veriyordu.
    Bu dönemde hukuk alanında önemli gelişmeler yaşandı:
    1)- 1840'da Ceza Kanunu(kısmen Fransızcadan tercüme) 1850'de Ticaret Kanunu, 1863'de de Deniz
    ve ticaret kanunu çıkarıldı. 1868'de Şurayı Devlet(DANIŞTAY) kuruldu.
    2)- Bu kanunların yanısıra Tanzimatla birlikte KARMA mahkemeler kuruldu. Karma mahkemelerdeki
    hakimlerin yarısı yabancı yarısı Osmanlı idi.
    AÇIKLAMA: Yabancıların Türk mahkemelerinde yargıç olarak yer alması devletin egemenlik haklarıyla
    uyuşmamaktadır.
    3)- Tanzimat döneminde "İnsan hakları ve vicdan hürriyeti" bakımından önemli gelişmeler oldu.
    Zenci esirliği yasaklandı ve mezhep değiştirmeyi yasaklayan kanun kaldırıldı.
    4)- 1870'de AHMET CEVDET PAŞA başkanlığında bir kurul on yıl kadar çalışarak MECELLE'yi
    hazırladı. Mecelle medeni kanun niteliğindeydi.
    c)-Meşrutiyet Döneminde Meydana gelen değişmeler:
    1876'da ilan edilen Kanuni Esasi Osmanlı Devletin'de anayasa hukukunun başlangıcıdır.
    OSMANLI ORDUSU

    OSMANLI KARA ORDUSU DENİZ ORDUSU
    (DONANMA)

    A-KAPIKULU OCAKLARI B)-EYALET ASKERLERİ C)-YARDIMCI KUVVETLER
    1.Tımarlı Sipahiler (Bağlı Devlet ve Beyliklerin askerleri)
    2.Akıncılar
    KAPIKULU YAYALARI KAPIKULU ATLILARI 3.Azaplar
    1.Acemi Oğlanlar (Altı Bölük Halkı) 4.Deliler
    2.Yeniçeriler 1.Sipahi 5.Gönüllüler
    3.Cebeciler 2.Silahdar 6.Beşliler
    4.Topçular 3.Sağ ulufeciler 7.Yayalar
    5.Top Arabacıları 4.Sol ulufeciler 8.Müsellemler
    6.Humbaracılar 5.Sağ garipler

    OSMANLI ASKERİ TEŞKİLATI
    Kuruluş Döneminde Askeri Teşkilat:
    Orhan Bey zamanında YAYA ve MÜSELLEMLER adlarıyla ilk düzenli birlikler oluşturuldu. I.Murat
    zamanında ise Kapıkulu ocakları kuruldu.(1362)
    A)-KAPIKULU OCAKLARI:
    Padişah I.Murad zamanında oluşturuldu. O zaman İslam hukukuna göre savaş esirlerinin beşte biri
    hükümdara ayrılırdı. Padişah da bunları özel hizmetlerinde kullanırdı. Bir bölümü de saray
    hizmetlileri arasına alınırdı. I. Murad zamanında PENÇİK OĞLANI denilen bu savaş esirlerinin sayısı
    arttı.Bunun üzerine bu esirlerden düzenli bir ordu kurularak yararlanılmak istendi.Bu sisteme "Pencik
    Usulü" denildi.Böylelikle Kapıkulu ocakları oluşturuldu.
    Devşirme Usulü:Kapıkulu ocakları kurulduktan sonra bu ocaklara sürekli bir kaynak bulmak amacıyla
    DEVŞİRME USULÜ oluşturuldu. Buna göre özellikle Balkanlar'da yaşayan hırıstiyan
    ailelerin çocukları ailelerinden alınarak İslam dinini,Türkçeyi ve Türk gelenek ve
    göreneklerini öğrenmek üzere Türk ailelerinin yanına gönderilirdi. Tek çocuklu
    ailelerin çocukları alınmazdı.Daha sonra bu çocuklar Acemi Oğlanlar ocağına
    gönderilirlerdi.
    KAPIKULU YAYALARI(PİYADELERİ)
    1)- ACEMİ OĞLANLAR OCAĞI: Yeniçeri ve diğer Kapıkulu ocaklarına asker yetiştirmek için kurulmuştur.
    Türk ailelerinin yanından gelen devşirme çocukları burada yapılan askeri eğitimden sonra
    sınavdan geçirilir, başarılı olanlar Enderûn'a alınırdı. Diğerleri Kapıkulu ocaklarına
    dağıtılırlardı.
    2)- YENİÇERİ OCAĞI: Kapıkulu ocaklarının en önemlisidir. Savaş zamanında merkezde bulunur ve
    padişahı korurlardı. Barışta ise Divân muhafızlığı yapmak, İstanbul'un güvenliğini sağlamak,
    sınırlardaki kalelerde muhafızlık yapmak gibi görevleri vardı.
    Yeniçerilere üç ayda bir "ULUFE" denilen maaş, padişah tahta çıktığında "CULÜS BAHŞİŞİ", ilk
    sefere çıktığında da "SEFER BAHŞİŞİ" verilirdi. Yeniçerilerin komutanına "YENİÇERİ AĞASI"
    denilirdi.
    3)- CEBECİLER: Komutanlarına "CEBECİBAŞI" denilirdi. Yeniçerilerin silahlarını ve zırhlarını yapar,
    onarır ve silah anbarlarında muhafaza ederlerdi.
    4)- TOPÇU OCAĞI: Bu ocağın görevi top dökmek, ve topları kullanmaktı. Osmanlılar topu ilk defa
    I.Kosova Savaşında kullandılar.
    5)- TOP ARABACILARI OCAĞI: Top arabalarını yapan ve topları taşıyan ocaktı. Komuutanlarına
    "ARABACIBAŞI" denirdi.
    6)- HUMBARACILAR OCAĞI: Havan denilen toplarla, humbara denilen gülleleri hazırlayan ve kulanan
    ocaktı.Komutanına "HUMBARACIBAŞI" denirdi.
    7)- LAĞIMCILAR OCAĞI: Kale kuşatmalarında,hendek kazarak veya fitil döşeyerek surları yıkan teknik
    bir sınıftı. Komutanına "LAĞIMCIBAŞI" denirdi.
    8)- SAKALAR: Kapıkulu askerlerinin sularını taşırdı.Komutanına "SAKABAŞI" denirdi.

    KAPIKULU SÜVARİLERİ(ATLILARI)
    Altı Bölük halkı da denirdi.Derece ve maaş yönünden yeniçerilerden üstündüler.
    Sipah ve silahtar; savaş sırasında padişah çadırını,
    Sağ ve Sol ulufeciler; Saltanat sancaklarını
    Sağ ve sol garipler; ordunun ağırlıklarını ve hazineyi korurlardı.
    Ocağın adı Mevcudu Günlük Ulûfesi
    Acemiler 7.745 1-2,5 akçe
    Yeniçeriler 12.000 2-5 akçe
    Cebeciler 500-800 8 akçe
    Topçular 1000-1200 6-8 akçe
    Top Arabacıları 400 4-6 akçe
    Kapıkulu Süvarileri 8000 14-90 akçe

    B)- EYALET ASKERLERİ:

    1)- TIMARLI SİPAHİLER: Tımar sistemi daha önceki Müslüman Türk devletlerinde gördüğümüz IKTA
    sisteminin Osmanlılar tarafından geliştirilmiş şekliydi. Tımarlı Sipahiler kendilerine DİRLİK
    verilen kişilerin beslemek zorunda oldukları tamamı Türklerden meydana gelen atlı
    askerlerdi.Savaş sırasında ordunun sağ ve sol kanatlarında durarak,ordu merkezini yanlardan
    gelecek saldırılara karşı korurlardı.Kanuni Sultan Süleyman'ın son zamanlarına kadar devletin en
    önemli ve en büyük askeri gücüydü.
    2)- AKINCILAR: Sınır boylarında oturan Türklerden meydana gelen hafif süvari kuvvetleriydi. Başlıca
    görevleri; ordunun keşif hizmetlerini görmek, kaçan düşmanı kovalamak, düşmanı oyalamaktı.
    3)- AZAPLAR: Kelime anlamı bekâr demektir. Masrafları kendi şehir ve kasaba halkı tarafından
    karşılanan gönüllü kuvvetlerdi.
    4)- DELİLER: Düşmana korkusuzca saldırmaları nedeniyle "deli" olarak adlandırılmışlardır.
    5)- GÖNÜLLÜLER: Sınırdaki kasaba ve şehirleri korumakla görevliydiler.
    6)- BEŞLİLER: Her beş haneden bir kişi alınarak oluşturulan bu birlikler sınırdaki kalelerin
    korunmasında görevlendirilirdi.
    7)- YAYA VE MÜSELLEMLER: Ordunun önünde giderek yolları ve köprüleri onarırlardı.

    C)- YARDIMCI KUVVETLER:
    Bir savaş zamanında bağlı hükümetlerin(Kırım,Eflak-Boğdan) askerleri de Osmanlı ordusuna yardım
    ederlerdi. Bunlar içinde en önemlisi Kırım kuvvetleriydi.

    DENİZ ORDUSU(DONANMA):
    Osmanlılar Orhan Bey zamanında Karesi Beyliğini ele geçirince bu beyliğin donanmasına da
    sahipolmuşlardır. Yıldırım Bayezıt tarafından Gelibolu'da bir tersane yapılmıştır. Fatih zamanında
    gelişmeye başlayan donanma, II.Beyazıt zamanında Kemal Reis'in, Kanunî zamanında da Barbaros
    Hayrettin Paşa'nın Osmanlı hizmetine girmesiyle Akdeniz'de en üstün güç haline gelmiştir.
    Donanma komutanına Kaptan-ı Derya veya Kaptan Paşa, deniz askerlerine ise LEVENT denirdi.
    Barbaros Hayrettin Paşa, Turgut Reis, Salih Reis, Pirî Reis, Murat Reis, Seydi Ali Reis, Kılıç Ali
    Reis meşhur Türk denizcileridir.

    OSMANLI ORDUSUNDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER VE SEBEPLERİ:
    Osmanlı ordusunda meydana gelen bozulmaların temelde iki nedeni vardı;
    1-Avrupadaki gelişmeler, 2-Tımar sistemindeki bozulmalar
    1)- Avrupa'da merkezi krallıkların güçlenmesiyle daimi nitelikte ve yeni silahlar kullanan Batı
    ordularına karşı, çoğunluğu tımarlı sipahilerden oluşan Osmanlı ordusunun eskisi kadar başarılı
    olamayışıydı. Çünkü Avruupa orduları daimi olduklarından onlar için "savaş zamanı" diye bir şey
    söz konusu değildi. Oysa tımarlı sipahi hasat zamanı köyünde bulunmak, öşrünü toplamak
    düşüncesindeydi.Ayrıca yeni savaşteknikleri ve silah kullanımı ancak kışlada özel eğitimle
    verilebileceğinden tımarlı sipahinin savaşlarda etkiside kalmamıştı.Bu nedenle tımarlılar 17.
    yüzyıldan sonra sadece yol ve istihkam işlerine bakan askerler haline geldiler.
    2)- Tımar sisteminin bozulmasına bağlı olarak kapıkulu ocaklarının da bozulmasıdır.

    TIMAR SİSTEMİNİN BOZULMASININ MEYDANA GETİRDİĞİ SONUÇLAR:
    1- Devlet ulûfeli tüfekli kapıkulu askerinin sayısını artırmak zorunda kaldı.
    2- Sayıları çoğalan kapıkullarına ulûfe yetiştirmek güçleşti.Hazinenin yükü arttı.
    3- Eyaletlerdeki tımarlı sipahiler ile kapıkulu birbirine karşı denge unsuru idiler. Tımarlı
    sipahiler kalkınca, kapıkulları devlete hükmeder hale geldiler.
    4- Kapıkulu askeri ihtiyacı artınca "devşirme sistemi" de bozuldu. Devşirme olmayan kişiler de
    kapıkulu askeri yapıldı.
    5- Köylü kapıkulu askeri olmak isteyince toprağını bıraktı.Bu yüzden üretimde azaldı.
    KAPIKULU OCAKLARINDAKİ BOZULMALAR:
    Askerî alandaki başarısızlıkları önlemek için 17. yüzyıldan itibaren askeri teşkilatta yeni
    düzenlemelere ihtiyaç duyuldu. Ancak bu düzenlemelere Yeniçeri ocakları karşı koydular. Yeniçerilerin
    başlıca ayaklanmaları şunlardır:
    1- Yeniçeriler 17. yüzyılın başında sadrazamın görevden alınması için padişah III. Mehmet'i ayak
    divanına çağırmışlar, padişah istekleri kabul etmek zorunda kalmıştır.
    2- Padişah II.Osman Lehistan seferi sırasında yeniçerilerin isteksiz davranışını görünce, sefer
    dönüşü Anadolu,Mısır ve Suriyeden toplayacağı askerle yeniçerileri kaldırmayı düşünmüş, ancak
    bunu öğrenen yeniçeriler ayaklanarak II.Osmanı şehit etmişlerdir.
    3- IV.Murat saltanatının ilk yıllarında yeniçerilerin isteklerini kabul etmek zorunda kalmış,fakat
    sonra sert tedbirlerle onları sindirmiştir.
    4- IV.Mehmet zamanında zorbalıkları devam eden yeniçeriler 1656'da devlet adamlarını öldürdüler.
    (Vakayı Vakvakiye=Çınar vakası)
    5- 1687'de IV.Mehmet'i tahttan indirerek yerine II.Süleyman'ı geçirdiler.
    6- Nizam-ı Cediti kuran III. Selim'i tahttan indirdiler. (Kabakçı Mustafa Ayaklanması)

    YENİÇERİLERİN AYAKLANMALARININ BAŞLICA SEBEPLERİ:
    1-Padişah ve diğer devlet adamlarının yeniçeri ocaklarında düzenlemeler yapmak istemeleri,
    2-Saray entrikaları sonucu vezir veya diğer devlet adamlarının yeniçerileri kışkırtmaları
    3-Padişah değişikliğinde cülus bahşişi aldıklarından padişahları tahttan indirerek yerine yenisini
    geçirmenin işlerine gelmesi
    4-Pekçoğunun İstanbul'da esnaflık gibi işlerle uğraşmalarından sefere gitmek istememeleri
    5-Maaşlarının düşük ayarlı para ile ödenmesi
    6-Denge unsuru olan tımarlı sipahilerin ortadan kalkmasıyla devlet içinde en etkili güç haline
    gelmeleri,
    7-Tımar sisteminin çökmesiyle sayılarının ve güçlerinin artması

    KAPIKULU OCAKLARINDA YAPILAN ISLAHATLAR:
    1- I.Mahmut (1730-1754) zamanında Fransız asıllı olan Humbaracı Ahmet Paşa ordunun topçu ve
    humbaracı ocaklarını Avrupa yöntemlerine göre ıslah etti. Ayrıca bu dönemde Hendeshane kuruldu.
    2- III.Mustafa(1757-1774) zamanında topçu ocağı Baron dö Tot tarafından yeniden ıslah edildi. "Sürat
    topçuları" adıyla yeni bir askeri birlik kuruldu.
    3- III.Selim (1789-1807) Nizam-ı Cedit adıyla yeni bir ordu kurdu(1793).
    4- a)-II.Mahmut döneminde(1808-1839) sadrazam Alemdar Mustafa Paşa SEKBAN-I CEDİT ocağını kurdu.
    b)-Alemdar Mustafa Paşanın öldürülmesi üzerine Sekban-ı Cedit kapatıldı.II.Mahmut EŞKİNCİ adıyla
    yeni bir ocak kurdu.
    c)-II.Mahmut 1826'da yeniçerileri ortadan kaldırdı. Bu olaya Osmanlı tarihinde "Vakayı Hayriye"
    denir. Yeniçeri ocağının yerine ASAKİR-İ MANSURE-İ MUHAMMEDİYE adında yeni bir kuruldu.Bu
    orduya daha sonra NİZAMİYE adı verildi. Komutanına da SERASKER(Kara kuvvetleri komutanı)
    denildi.
    5- Tanzimat Devrinde askerlik "vatan görevi" olarak kabul edildi(1843).Temel askerlik süresi 5 yıl
    olarak belirlendi.
    6- 1870'de "askeri zaptiye" teşkilatı (jandarma) kuruldu.

    NOT: Yukarıda dönemler içinde bir çok askeri okul ve kurum açılmıştır. Bu okul ve kurumlar "Eğitim
    Öğretim" ünitesi içinde ayrıca belirtileceğinden burada anlatılmamıştır.

    OSMANLILARDA VAKIF TEŞKİLATI
    Vakıf : Bir müslümanın malının bir bölümünü veya tamamını hayır amacıyla bağışlamasına denir.
    Vâkıf : Vakfeden kişiye denir.
    Mevkûf : Vakfedilen mala denir.
    Mütevelli: Vakıf yöneticisine denir.
    Vakfiye : Kadı huzurunda düzenlenen, vakıf şartlarını belirten sözleşmeye denir.

    VAKIFLARIN ÖNEMİ: Vakıflar yoluyla şehir, kasaba, köy gibi yerleşim merkezlerinde cami, medrese, yol,
    çeşme vb. bir çok yapı vakıflar yoluyla yapılmış, böylelikle devlete imar konusunda yapılacak fazla
    bir şey kalmamıştır.

    OSMANLI TOPLUMU
    OSMANLI TOPLUMUNUN ETNİK YAPISI:
    Osmanlı Devleti kurulduğunda halkının tamamı Türktü. Sonraki dönemde toprak genişlemesi sonucu bir
    çok ulus (Yunan,Bulgar,Sırp,Arnavut,Macar,Hırvat,Sloven,Rom en,Arap Macar...) Osmanlı yönetimine
    girdi. Osmanlı Devleti çok uluslu bir imparatorluğa dönüştü.

    NOT: Bu çok uluslu yapının çatırdayarak, Osmanlı Devletinin parçalanmasına neden olan en önemli dış
    gelişme FRANSIZ İHTİLALİ'dir.

    OSMANLI TOPLUMUNDA SOSYAL HAREKETLİLİK
    A)-YATAY HAREKETLİLİK: Bir toplumun ülke coğrafyası üzerinde çeşitli sebeplerle yer değiştirmesi(gö&#231
    olayına yatay hareketlilik denir.
    a)-Kuruluş ve yükselme dönemlerinde yatay hareketlilik:
    Bu dönemlerde yatay hareketlilik FETHEDİLEN yerlere doğru yerleşme şeklinde görülür. Osmanlı
    Devleti bu dönemde Balkanlar'daki Türk nüfusunu artırmak için yatay hareketliliği teşvik edici
    uygulamalar yapmıştır.
    Bu TEŞVİK UYGULAMALARI şunlardır:
    1- Bataklık yada ıssız yerlere vakıflar kurmak yoluyla buraların ekonomik hayatını
    canlandırmış, insanların buraya yerleşmesini özendirmiştir.
    2- Fethedilen yerlere yerleşeceklere bir takım vergi kolaylıkları sağlanmıştır.
    b)-Osmanlı Devletinde Duraklama Devri sonrası Yatay Hareketlilik:
    1- Bu dönemlerde kaybedilen yerlerdeki Türk ve müslüman halk içkesimlere göç etmek zorunda
    kalmıştır.
    2- Nüfus artışı, ekonomik güçlükler ve eşkiyalık hareketleri gibi nedenlerle kırsal kesimdeki
    halk büyük kentlere göç etmiştir.
    B)-DİKEY HAREKETLİLİK:
    Bir sınıftan başka bir sınıfa geçmek veya bulunduğu sınıf içinde daha yüksek mevkilere gelmeye
    "Dikey hareketlilik" denir. Ortaçağ Avrupa'sının sınıflı toplumlarında ve Hindistan'daki "Kast"
    teşkilatının katı sınıfsal yapısında dikey hareketlilik yoktur. Çünkü buralardaki sınıflar kan
    bağına dayanmaktadır. Örneğin; baron, dük, kont, Lord olabilmenin şartı bu kimselerin soyundan
    gelmektir.
    Osmanlı Devletinde "kan bağına" dayanan sınıfsal bir yapı olmadığından dikey hareketlilik yoğun bir
    şekilde görülür. REAYA dediğimiz yönetilenlerden bir kişinin, yönetenlerden saydığımız
    seyfiye,ilmiye yada kalemiyeye geçmesi mümkündür.(padişah olmak hari&#231 Bunun için başlıca iki şart
    vardı: 1- Müslüman olmak, 2- Eğitim öğretim görmek.
    Reaya içindeki müslüman olmayanların DEVŞİRME yoluyla müslümanlaştığını ve kapıkulu sistemi içinde
    eğitimlerini tamamlayarak devletin önemli kadrolarında görev aldıklarını görüyoruz. Mesela 1453-1566
    yılları arasında görev yapan 24 veziri azamın 20'si devşirmedir.

    OSMANLI TOPLUMUNUN DİNİ YAPISI
    Osmanlı Devletinde yönetime katılmayan, geçimini tarım ve sanayi alanında üretim yapmak ve
    ticaretle uğraşmak yoluyla sağlayan ve devlete vergi veren halka REAYA deniliyordu. Reaya çeşitli
    din,dil ve ırklara mensup topluluklardan oluşuyordu.
    Osmanlı Devletinde Millet kavramı günümüzdeki anlamından farklıydı. Aynı din ve mezhepten gelen
    topluluklar bir "millet" sayılıyordu. Buna göre Müslümanlardan başka 3 temel millet daha vardı:
    Ortodokslar, Ermeniler ve Yahudiler
    1- Müslümanlar: Türkler, Araplar, Acemler, Boşnaklar ve Arnavutlar müslüman milletini
    oluşturuyorlardı.
    2- Ortodokslar: Ortodoksların devletle ilişkileri FENER PATRİKHANESİ ve PATRİK tarafından
    yürütülüyordu. Patrik "vezir" seviyesindeydi. Seçimle ve padişahın onayı ile başa geçiyordu.
    3- Ermeniler: "Monofizm" denilen bir öğretiyi benimsemişlerdi. Ortodoks kilisesi tarafından
    dinsizlikle suçlanıyorlardı. Ayrı bir patrikliği bulunmaktaydı.
    4- Yahudiler: Osmanlı nüfusu içinde sayıları pek fazla olmayan Musevilere (% 1) bir millet olarak
    örgütlenme imkanı tanınmıştı. Bunlar ticaret, bankacılık gibi işlerle uğraştıkları için kısa
    zamanda zenginleştiler. Musevilerin devletle ilgili işlerinden İstanbul'daki
    "hahambaşı" sorumluydu.
    OSMANLILARDA MİLLET SİSTEMİNİN DEĞİŞMESİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLER:
    1)- Rusya'nın 1774 Küçük Kaynarca Antlaşmasıyla Osmanlı Ortodokslarının KORUYUCUSU olarak ortaya
    çıkması ve Osmanlıların iç işlerine karışması
    2)- Fransız ihtilalinin Osmanlı ülkesinda yaşayan Gayri müslim toplumlarda MİLLİYETÇİLİK duygusunu
    uyandırması, batılı devletlerinde milliyetçilik hareketlerini desteklemesi
    3)- Batılı Devletlerin sık sık Osmanlının iç işlerine müdahale etmesi sonucu Osmanlı Devletinin
    Tanzimat ve Islahat Fermanıyla, Meşrutiyeti ilan etmesi
    Tanzimat Fermanıyla (1839) gayri müslim tebaaya geniş haklar verilerek, yurttaşlar arasında her
    türlü ayrım yasaklandı. Eyaletlerde kurulan meclislere gayri müslimlerde katıldı.
    Avrupa Devletlerinin hırıstiyanlara verilen hakların genişletilmesi konusundaki baskıları sonucu,
    Kırım Savaşından sonra "Islahat Fermanı" ilan edildi(1856).
    Islahat Fermanıyla hırıstiyanlar askerlik hizmetine, okullara ve memurluklara alınacaktı. Harac
    vergisi kalkacaktı.
    TANZİMAT VE ISLAHAT FERMANININ MİLLET SİSTEMİNE ETKİSİ:
    Tanzimat ve Islahat Fermanıyla Hırıstiyanlara verilen haklar, Müslüman halk üzerinde hoşnutsuzluk
    uyandırdı, hırıstiyanlar arasında da Milliyetçilik duygusunun daha da yayılmasına neden oldu. Gayri
    müslimlerin devlete sadakati kalmadı.
    YERLEŞİM DURUMUNA GÖRE OSMANLI TOPLUMU
    A)-ŞEHİRLERDE YAŞAYANLAR: Osmanlı Devletinde şehirlerde yaşayan halkı mesleklerine göre 4 grupta
    inceleyebiliriz:
    1-Askeriler(Umera) 2-Tacirler(Tüccar) 3-Esnaf ve zanaatkarlar 4-Diğer gruplar

    1- ASKERîLER: Osmanlı şehirlerinde seyfiye, ilmiye ve kalemiyeden bir çok görevli bulunurdu.Bu
    görevlilere "Askeriler" yada "Ümera" denirdi.Askerî(yönetenler) ve Reâya(yönetilenler)
    arasındaki tek belirleyici fark askerîlerin vergi vermemesi, reâyanın ise vergi vermesiydi.
    2)-TACîRLER(Tüccar): Tüccarlar niteliklerine göre üç gruba ayrılmışlardı:
    a)- Sermayedar:Bunlar çoğunlukla bir malı ucuz ve bol bulunduğu dönemda alır ve fiat
    yükseldiğinde satarak kar ederlerdi.
    b)- Taciri Seffar: Bunlar bir malı ucuz olan bölgeden alarak,pahalı olan bölgeye
    getirerek satarlardı.
    c)- Örgütlenmiş Tüccar: Belli bir yerde mal gönderebileceği güvenilir temsilcileri
    olan tüccarlar.
    3)- ESNAF VE ZANAATKARLAR :
    AHİLİK TEŞKİLATI: Anadolu'da 13. yüzyılda yayılmış olan esnaf, zanaatkâr ve işçileri toplayan
    teşkilattır. Anadolu Selçuklu Devletinin sosyal düzeninin sağlanmasında ve Osmanlı devletinin
    kuruluşunda etkili olan ahîlik teşkilatı dinî, ahlakî, sosyal ve ekonomik bir nitelik
    taşıyordu. Ahîlikte her mesleğin bir pîri ve pîr çevresinde toplanan meslek sahipleri vardı. Bu
    meslek sahiplerinin güven, doğruluk, tövbe ve hidayet gibi kurallara uyma zorunluluğu vardı.
    LONCA TEŞKİLATI: Osmanlı toplumunda esnaflar LONCA adı verilen teşkilatlara sahiptiler. Her
    esnaf muhakkak bir loncaya kayıtlı olur, loncasının koruması ve denetimi altında bulunurdu.
    Bugünkü tabipler odası, mimarlar odası, şoförler cemiyeti gibi... Dükkan açma hakkına GEDİK
    denilirdi. Gedik'e sahip olmak için çıraklık, kalfalık yapıp, ustalık belgesini almak
    gerekirdi.
    Loncaların başlıca görevleri şunlardı:
    1- Üye sayısını, üretilen malların kalitesini,fiyatını belirlemek
    2- Esnaf arasındaki haksız rekabeti önlemek,
    3- Esnaf ile devlet arasındaki ilişkileri düzenlemek,
    4- Üyelerine kredi vermek.
    Her loncada yaşlılardan meydana gelen 6 kişilik bir "ustalar kurulu" vardı. Bunların en
    yaşlısı başkan olur ve ŞEYH adını alırdı.
    Şeyh: Çıraklık ve ustalık törenlerini yönetir ve cezaların uygulanmasını sağlardı.
    Kethüda: Loncayı dışarda temsil eder, hükümetle ilişkileri düzenlerdi.
    Nakib: Şeyhi temsil eder,esnafla şeyh arasında aracılık yapardı.
    Yiğitbaşı: Disiplin işleri ve esnafa hammadde dağıtımını yapardı.
    Ehl-i Hibre: İki kişiydiler. Mesleğin sırlarını bilen, malların kalitesi bildiren, fiyat
    belirleyen uzman. (Bilirkişi)
    Bu 6 kişiden oluşan Lonca kurulunun dışında Lonca teşkilatıyla ilgili devlet görevlileri de
    vardı;Bunlar:
    Kadı: Lonca birliklerinin en üst makamıydı. Esnaf arasındaki anlaşmazlıkları çözümler ve
    yukarıda belirtilen altı kişilik kurulun seçilmesini onaylar veya görevden alırdı.
    Muhtesib: Çarşı ve pazar denetlemesi yapardı.Satılan mal ve fiatları kontrol ederlerdi.(zabıta)
    Esnafı a)- Üreticiler b)- Hizmet erbabı olarak ikiye ayırabiliriz.
    a)-Üreticiler: Hammaddeyi işleyerek, işlenmiş madde haline getiren esnaflardır. Örneğin:
    Bakırcı, kılıççı, fırıncı, demirci gibi...
    b)-Hizmet Erbabı: Toplum için gerekli bir hizmeti yapan esnaftır. Örneğin: Berberler, hammallar
    gibi...
    4)- DİĞER GRUPLAR: Osmanlı şehirlerinde Askerîler, tacîrler ve esnaflardan başka meslek ve toplum
    grupları da vardı. Bunların başlıcaları; yabancı tüccarlar, seyyahlar, yabancı ülke
    temsilcileri, köyden kente göç etmiş işşizler, seyyar satıcılardır
    B)- KÖYLERDE YAŞAYANLAR:
    Köylerde yaşayanları şöyle gruplayabiliriz:
    1)- Çiftçiler: Bunlar dirlik sahiplerinden veya devletten aldıkları 50-150 dönüm arasında
    ÇİFTLİK denilen toprakları işlerlerdi. Ürün vergisi olarak "Öşür" veya "harac"
    vergisini öder, toprak vergisi olarak da ÇİFT RESMİ'ni verirlerdi.Üç yıl toprağını ekmeyen
    veya terkeden çiftçinin toprağı başkasına verilirdi. Bu takdirde bu kişiden ÇİFTBOZAN AKÇESİ
    adıyla bir vergi alınırdı.
    2)- Tımar Beyleri: Köylerde yaşayan beyler, çiftçinin denetimini yapar, güvenliği sağlarlardı.
    3)- Muaflar: Köylüler arasında hiç vergi vermeyen veya çok az verenlere " MUAF " denirdi.
    Derbentçiler, emekli sipahiler, kalelerde görev yapanlar, din görevlileri, ilim adamları
    muaflar içinde yer alıyordu.
    C)- GÖÇEBELER (KONARGÖÇERLER):
    Türk oymaklarının başındakilere BEY, Arap aşiretlerinin başındakilere ŞEYH adı veriliyordu.
    Bunların devletle ilgili işlerini KETHÜDA denilen yardımcıları yürütürdü. Hayvancılıkla uğraşan
    konargöçerler, devlete hayvan veya sürü başına AĞIL RESMî denilen bir vergi öderlerdi.
    OSMANLI EKONOMİSİ
    OSMANLI EKONOMİSİNİN TABİİ KAYNAKLARI:
    1)- İNSAN : Osmanlı devletinde son yıllara gelinceye dek bugünkü anlamda bir nüfus sayımı
    yapılmamıştı. İlk nüfus sayımı 1831'de II.MAHMUT döneminde yapıldı. Osmanlı Devleti'nin bundan
    önceki dönemlerine ait nüfus bilgilerini ise Tahrîr defterlerinden öğreniyoruz.
    TAHRîR DEFTERLERİ: Bir yer fethedildiğinde ya da belirli aralıklarla kaza ve sancakların vergi
    yükümlüsü "erkek nüfusunu" ve bunların ödeyeceği vergi miktarını saptamak amacıyla "TAHRîR"
    denilen bir sayım yapılırdı. Tahrir defterlerini "Nişancı" tutar, bir örneği de Eyalette
    saklanırdı.
    2)- TOPRAK : Osmanlı Devletinde ekonominin en önemli kaynağı topraktı.

    OSMANLILARDA TOPRAK SİSTEM

    A)- MİRî ARAZİ B)- MÜLK ARAZİ C)-VAKIF ARAZİ
    1)- Havass-ı Hümayun toprakları
    2)- Paşmaklık toprakları 1)- Öşür Topraklar
    3)- Malikâne toprakları 2)- Haraci Topraklar
    4)- Yurtluk ve Ocaklık Toprakları
    5)- Dirlik Toprakları
    a)- Has
    b)- Zeamet
    c)- Tımar

    A)- MİRî ARAZİ: Mülkiyeti devlete ait olan topraklardır. Mirî toprakların başlıcaları şunlardır:
    1)- Havass-ı Hümayun Toprakları: Gelirleri doğrudan doğruya devlet hazinesine giren topraklar
    olup, mukataa ve iltizam yoluyla yönetilirdi.
    2)- Paşmaklık toprakları: Gelirleri padişah kızlarına ve ailelerin bırakılan topraklardı.
    3)- Malikâne toprakları: Devlet adamlarına hizmetleri karşılığı mülk olarak verilen
    topraklardı.
    4)- Yurtluk ve Ocaklık Toprakları: Fetih sırasında bazı kumandanlara, hizmetlerine karşılık
    olmak üzere verilen topraklardır.
    5)- Dirlik (Tımar)Toprakları: Vergi geliri, devlet adamlarına ve askerlere hizmet veya maaş
    karşılığı verilen topraklardır. Dirlik sahibi, toplanan verginin maaş olarak ayrılan
    "Kılıç hakkı" olarak ayrılan bölümünden geriye kalanla CEBELÜ denilen tam teçhiatlı asker
    yetiştirirdi. Dirlik topraklar üçe ayrılırdı: a)- Has b)- Zeamet c)- Tımar
    B)- MÜLK ARAZİ: Mülkiyeti kişilere ait topraklardır. İki bölümde incelenebilir:
    1)- Öşriyye (öşür topraklar): Bu topraklar, fethedildiği zaman MÜSLÜMANLARA verilmiş veya
    fethedildiğinde müslümanlara ait olan topraklardır. Bu gibi topraklar sahiplerinin malı
    olup, dilediği gibi kullanırlar, satabilirler, vakfedebilirler yada çocuklarına miras
    olarak bırakabilirlerdi. Bu toprakların sahipleri arazi vergisi olarak ÇİFT RESMİ, ürün
    vergisi olarak da "ÖŞÜR" vergisini verirlerdi.
    2)- Haraciye (Haracî topraklar): Bu topraklar bir yerin fethinden sonra GAYRî MÜSLİM halkın
    elinde bırakılan,onlara mülk olarak verilen topraklardır. Sahipleri, dilediği gibi
    kullanırlar,satabilirler, vakfedebilirler yada çocuklarına miras olarak bırakabilirlerdi.
    Bu toprakların sahipleri arazi vergisi olarak HARAC-I MUVAZZAF ürün vergisi olarak da
    HARAC-I MUKASSEM vergisini verirlerdi.
    C)- VAKIF ARAZİ: Gelirleri kişiler ya da devlet tarafından hayır kurumlarına bırakılan
    topraklardı.
    TOPRAK SİSTEMİNDE MEYDANA GELEN DEĞİŞMELER:
    1)- Tımar sisteminin bozulmasıyla, "Dirlik topraklar" MİRî MUKATAA'ya çevrilerek, yani gelirleri
    hazineye devredilerek, peşin alınan bir bedel karşılığı üç yıllığına "İltizam"a verilmeye
    başlandı.
    NOT: Mültezîm denen iltizam sahipleri daha fazla vergi toplamak için halka baskı
    yapmışlardır. Bu durum "Celali isyanlarına" veya vergisini ödeyemeyen köylünün toprağını
    terk ederek büyük şehirlere göç etmesine neden olmuştur.
    2)- Devletin artan masraflarının karşılanması için Mukataalar mültezîmlere üç yıllık dönemler için
    değil, ömür boyu verilmeye başlandı. Bu sisteme MALİKANE USULÜ denilir. (1695'te)
    3)- "Malikane usulüyle" sağlanan gelirlerde yetmeyince, bu defa Mukataaların yıllık kârları paylara
    ayrılarak satılmaya başladı. Bu usule de ESHAM USULÜ denilmiştir. (1775)
    4)- Tımar ve zeâmet sistemi II.Mahmut zamanında kaldırılarak başta valiler olmak üzere devlet
    memurları memurları maaşa bağlanmıştır.
    5)- 1854'te "Arazi kanunnamesi" ile MÜLKİYET sistemine geçilerek, uzun süre bir toprağı kullananlar
    o toprağın sahibi olmuşlardır. (Zilliyet)
    6)- 1858'de çıkarılan bir başka "arazi kanunu" ile tarım ürünlerinden alınan çeşitli vergiler
    kaldırılarak, tek vergi olarak "AŞAR" vergisi yürürlükte tutuldu.
    AYAN VE EŞRAF: Şehirlerin, köylerin, aşiretlerin ileri gelenlerine "Ayân ve eşraf" denilirdi. Bu
    kişiler bulundukları yerlerde en etkili ve zengin kişilerdi.

    AYAN VE EŞRAFIN GÜÇLENMESİNİN SEBEPLERİ:
    1- Tımar topraklarının mukataaya çevrilmesiyle, bu toprakları iltizama alanlar genellikle "Ayânlar"
    oldu. Böylelikle Dirlik sahiplerinin haklarına sahip olan âyânlar bulundukları yerleri yönetmeye
    başladılar.
    2)-Merkez teşkilatını bozulmasıyla "beylerbeyi" veya "sancak beyi" olarak atananlar makamlarına
    gitmeyerek o eyalet yada sancaktaki âyânı MÜTESELLİM (vekil) olarak görevlendirmiştir. Ayanlar
    böylelikle devlet gücünün temsilcisi durumuna gelince daha da güçlenmişlerdir.
    NOT: II. Mahmut döneminde âyânlarla padişah arasında SENED-İ İTTİFAK diye bir belge imzalayarak
    anlaşma yoluna gitmiştir. (1808)
    OSMANLI EKONOMİSİNDE TARIM
    Osmanlı ekonomisinin en önemli sektörü tarımdır. 17. yüzyılın başlarına kadar Osmanlı devleti
    tarım ürünleri bakımından kendine yeten bir ülkeydi. Ancak, zaman zaman karşılaşılan kuraklık, sel,
    isyanlar, göçler,ve tımar sisteminin bozulması üretim kayıplarına neden olmuştur. Özellikle hububat,
    bağ-bahçe ziraâti ön plandayken, 18. yüzyıldan itibaren Avrupa'da sanayinin gelişmesi doğrultusunda
    tütün, pamuk gibi sanayi bitkilerinin üretimi önem kazanmıştır. Ayrıca Avrupa'nın tarım ürünü
    ihtiyacı artınca Osmanlı Devletinde GEÇİMLİLİK düzeyde üretimden PAZAR EKONOMİSİ'nin ihtiyaçlarını
    karşılayacak bir üretim düzeyine gelinmiştir.
    OSMANLI EKONOMİSİNDE HAYVANCILIK
    Hayvancılığın Osmanlı ekonomisine katkıları şunlardı:
    1)-Tarım alanında : Toprakları ekmek için öküz, manda gibi hayvanlardan yararlanılıyordu.
    2)-Gıda alanında : Etinden yağından,sütünden yararlanılıyordu.
    3)-Sanayi alanında: Yünü ve derisi giyim, dokuma ve ayakkabı üretiminde hammadde olarak
    kullanılıyordu.
    4)-Ulaşım alanında: At,katır ,eşek gibi hayvanlar taşıma ve ulaştırmada kullanılıyordu.
    5)-Maliye alanında: Hayvanlardan ve hayvansal ürünlerden alınan vergiler devletin başlıca
    gelir kaynaklarını oluşturuyordu.
    OSMANLI EKONOMİSİNDE MADENCİLİK
    Osmanlı devleti'nde madenler iltizam olarak dağıtılırdı. Çıkartılan madenlerin çoğu ülke içinde
    işlenemediğinden dışarıya ihraç edilirdi.
    NOT: Osmanlılarda ilk madenin işletilmesi Osman Bey zamanındadır. Bilecik'in fethi ile buradaki
    demir madeni işletilmiştir.
    OSMANLI EKONOMİSİNDE SANAYİ
    Osmanlı Devletinde sanayi kesimi esnaf birlikleri(Lonca) halinde teşkilatlanmıştı.Esnafın üretimi
    elemeği-göznuruna dayanıyordu. Bu mevcut sanayi öncesi üretim başlangıçta ülke ihtiyaçlarını
    karşılıyordu. Ankara'da sof, Bursa'da İpekçilik, Selanik'te çuhacılık, Bulgaristan'da aba
    Kayseri,Manisa ve Tokat'ta dericilik(debbağlık) yaygındı. Ayrıca Osmanlı Devletinde savaş araç ve
    gereçlerini üretmek için fabrika ve imalathaneler de kurulmuştu.
    Bunlar:
    Tersane (Gemi yapım yeri): ilk büyük Osmanlı tersanesi Yıldırım Bayezıt tarafından Gelibolu'da
    yapıldı. Daha sonraki dönemlerde İstanbul, Sİnop,İzmit, Süveyş, Basra gibi sahillerde başka
    tersaneler de kuruldu.
    Tophane: İstanbul'un fethinden önce Edirne ve Bursa'da, fetihten sonra da İstanbul'da top döküm
    tesisleri kuruldu.
    Baruthane: İlk baruthane Gelibolu'da kuruldu.

    AVRUPADAKİ EKONOMİK GELİŞMELERİN OSMANLI SANAYİİNE ETKİLERİ:
    1)- Coğrafi keşiflerle zenginleşen Avrupalılar; artan tüketim eğilimlerini, elde ettikleri altın ve
    gümüşle Osmanlı pazarlarından karşılayınca esnaf hammadde bulmakta zorlandı.
    2)- Sanayii inkılâbı sonucu bol ve ucuz, üstelik kapitülasyonlar nedeniyle düşük gümrüklü Avrupa
    mallarıyla Osmanlı esnafı rekabet edemedi.
    NOT: Esnafı zorlayan başka bir konuda şehirlere göç eden köylünün,maaşları alan yeniçerilerin ve
    diğer grupların esnaflığı yeni bir geçim yolu olarak görmesiydi. Bu durum esnaf
    teşkilatlarının disiplinli yapısını bozmuş, artan esnaf sayısı geçimlerini iyice
    zorlaştırmıştır.

    OSMANLI DEVLETİNİN SANAYİİYİ GELİŞTİRMEK İÇİN ALDIĞI TEDBİRLER:
    1)- Sanayi hammaddelerinin ihracını yasaklamıştır.
    2)- Gelişmiş teknolojiyle yeni imalathaneler açmıştır.
    3)- Islah-ı Sanayii Komisyonu kurarak, esnaf birliklerini canlandırmaya ve onları şirketleşmeye
    çalışmıştır.
    Osmanlı Devleti Tanzimat fermanıyla ülkenin kalkınması için yabancı sermayeden yararlanacağını
    açıklamıştı. Bu yolla Osmanlı ülkesinde haberleşme ve ulaşımı geliştiren adımlar atılmıştır.
    Kırım savaşı sırasında ilk defa TELGRAF hattı döşenmiştir. Yine yeni bir teknoloji olan
    "demiryolu" Osmanlı ülkesine girmiştir. Verilen imtiyazlarla İngilizler Batı Anadolu hattını,
    Almanlarda Bağdat Demiryolunu inşa etmişlerdir.
    OSMANLILARDA TİCARET
    ANADOLU'DA TİCARET YOLLARI:
    1- Sağ Kol: İstanbul'dan (Üsküdar) başlayan bu yol, Konya, Adana üzerinden Halep'e uanıyordu.
    2- Orta Kol:İstanbul'dan (Üsküdar) başlayan bu yol,Diyarbakır'a buradanda Musul ve Bağdat'a
    kadar uzanıyordu.
    3)-Sol Kol: İstanbul'dan (Üsküdar) başlayan bu yol, Erzurum ve Kars'a uzanıyordu.
    RUMELİ'DE TİCARET YOLLARI:
    1- Sağ Kol: İstanbul'dan Bulgaristan, Eflak-Boğdan ve Erdel'e uzanıyordu.
    2- Orta Kol: İstanbul'dan Edirne,Belgrad üzerinden Avrupa içlerine uzanıyordu.
    3)-Sol Kol: İstanbul'dan Edirne, Selanik üzerinden Mora'ya uzanıyordu.
    TİCARETLE İLGİLİ DEYİMLER:
    Menzil : Yol üzerindeki konaklama noktaları denirdi.
    Menzil Teşkilatı: Haberleşme TATAR denilen ulaklar tarafından yapılıyordu. Devlet habercilerin çabuk
    gitmelerini sağlayacak dinlenmiş atları ve yiyecek ihtiyaçlarını karşılamak için
    konaklama yerine yakın köy ve kasabalardaki bazı aileleri bu iş için
    görevlendirirdi. Bu teşkilata "menzil teşkilatı" denirdi.
    Derbentçi : Ana yolların, boğaz ve geçitlerin güvenliğinden sorumluydu.
    Mekkâri Tâifesi : Yolcu ve mal taşıma işlerini meslek edinen esnaflara verilen ad.
    OSMANLI TİCARET GELİRLERİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER:
    1)- Ticaret yollarının değişmesi(Ümit Burnu)
    2)- Kapitülasyonlar
    3)- 1838 Balta Limanı Antlaşması
    KAPİTÜLASYONLAR:
    Kapitülasyon: Gümrük,Hukuk,ve ekonomik konularda verilen ayrıcalıklara denir. İlk ticari
    imtiyazlar ORHAN BEY tarafından CENEVİZLİLER'e verildi.
    İstanbul'un fethinden sonra Fatih "Ceneviz" ve "Venedikliler'e" ticarî imtiyazlar
    tanıdı.
    Kanuni Sultan Süleyman 1535' de Fransızlarla Osmanlıların "AHİDNAME", Fransızların
    KAPİTÜLASYON dediği anlaşmayı yaptı.
    NOT:Kanuni'nin amacı Şarlken'e karşı Fransa'yı yanına
    çekerek, Avrupa hırıstiyan birliğini bölmekti.

    NOT: Kapitülasyonlar I. Mahmut zamanında (1740) sürekli hale getirildi.

    NOT: Kapitülasyonlar 24 Temmuz 1923'te LOZAN ANTLAŞMASI ile kaldırıldı.
    BALTA LİMANI ANTLAŞMASI(1838): İngiltere ile II. Mahmut döneminde imzalanmıştır. Bu antlaşmayla
    ihracattan alınan vergiler artırılırken (%12), İthalattan alınan vergiler azaltılıyordu (%5).
    II. Mahmut'un bu antlaşmadan amacı Mehmet Ali Paşa'ya ve Rusya'ya karşı İngiltere'nin desteğini
    kazanmaktı.
    NOT: Balta Limanı Anlaşması'ndan sonra diğer devletlere de aynı haklar genişletilerek verilmiş ve
    Osmanlı ülkesi Avrupa Devletlerinin bir "açık pazarı" haline gelmiştir.

    DIŞ BORÇLAR
    Osmanlı Devleti bütçe açıklarını kapamak için önce halka ek vergiler getirmiş,yeterli olmayınca
    KAİME adı verilen hazine tahvillerini çıkarmıştı. Bu da yeterli olmayınca dış borca yönelmek zorunda
    kalmıştı.
    İlk Dış borç 1854 yılında KIRIM SAVAŞI sırasında İngiliz ve Fransız sarraflarından alındı. 20 yıl
    gibi kısa bir sürede Osmanlı devleti Borç batağına saplandı.
    1881'de yayınlanan ve adına MUHARREM KARARNAMESİ denilen bir kararnameyle iç ve dış borçlarının
    ödenmesini DûYûN-I UMUMİYE (Genel Borçlar) denilen üyeleri alacaklı ülkeler tarafından seçilen bir
    komisyona bıraktı. Osmanlı Devleti borçlarına karşılık tuz, tütün, ipek ve damga vergilerini karşılık
    olarak gösterdi. Osmanlı Borçları meselesi LOZAN BARIŞ ANLAŞMASI ile
    çözümlendi.
    OSMANLILARDA MALİYE
    PARA:
    MADENİ PARALAR(SİKKELER)
    Osmanlılar 19. yüzyıla kadar altın ve gümüş gibi değerli madenlerden yapılma paralar
    kullanmışlardır. Bu madenlerden "DARPHANE"de kesilen yassı yuvarlak parçacıklara SİKKE
    denilirdi. Bunların gümüşten olanına AKÇE, Altından olanına da SİKKE-i HASENE(Sultani) yada
    "kırmızı" denilirdi.
    İlk Osmanlı parası Osman Bey tarafından bastırıldı. Orhan Bey zamanında bastırılan gümüş
    paraya "AKÇE" denildi. Fatih amanında basılan altın paraya da SULTANİ adı verildi.
    Sikkelere bakır katılmasına AYAR denilirdi. Bu tip paralara KIRKIK AKÇE adı verilirdi.
    Sonraki dönemlerde çeşitli isimlerde sikkeler piyasaya sürülmüştür.Bunlar GURUŞ,PARA, PUL,
    METELİK, MECİDİYE dir.
    KAĞIT PARA:
    İlk kağıt para Sultan Abdülmecit döneminde basıldı. Hazine bonosu niteliğindeki bu paraya KAİME
    denildi.
    OSMANLI VERGİ SİSTEMİ

    Osmanlı Devletinde vergiler 1-Şeri vergiler, 2- Örfi vergiler olmak üere ikiye ayrılıyordu:

    1-ŞERİ VERGİLER: Bunların şeriatın emrettiği vergilerdi.
    a)- Öşür: Müslümanlardan alınan toprak ürünü vergisidir. Elde edilen ürünün onda biri vergi
    olarak alınırdı.
    b)- Haraç: Müslüman olmayanlardan alınaaan vergiydi. ikiye ayrılıyordu:
    1-Harac-ı Mukassem: Elde edilen üründen alınırdı.
    2-Haracı Muvazzaf: Toprak vergisiydi.
    c)- Cizye: Müslüman olmayan erkeklerden, askerlik görevi karşılığı alına vergidir.
    d)- Ağnam: Hayvandan sayısına göre alınan vergi.
    2- ÖRFİ VERGİLER: Padişahın iradesiyle konulan vergilerdi. Başlıcaları:
    a)-Çift Resmi: Reayanın sipahiye ödediği toprak vergisi
    b)-Çift bozan vergisi: Toprağını izinsiz olarak terkeden veya üç yıl üst üste ekmeyenlerden
    alınan vergi.
    c)-Avarız: Olağanüstü hallerde, divanın kararı ve padişahın emri ile toplanan vergilere
    denirdi.

Benzer Konular

  1. Cevaplar: 0
    Bölüm Listesi: 12-28-2006, 04:34 PM
  2. Osmanli Mimarisi/ilk Devir Osmanli Camileri
    By ABYSS in forum Türk Kültürü
    Cevaplar: 0
    Bölüm Listesi: 12-26-2006, 07:31 PM
  3. Dua İle İlgİlİ GÜzel SÖzler
    By ByemonaR in forum Dua, Ayet, Hadis
    Cevaplar: 1
    Bölüm Listesi: 12-22-2006, 06:42 PM
  4. Cevaplar: 5
    Bölüm Listesi: 12-20-2006, 01:30 AM
  5. Cevaplar: 0
    Bölüm Listesi: 12-20-2006, 12:11 AM

Beğenilen Sayfayı İşaretleyin

Beğenilen Sayfayı İşaretleyin

Yetkileriniz

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • Eklenti Ekleyemezsiniz
  • You may not edit your posts
  •  
[Gizlilik Politikası]-[UslanmaM Kuralları]-[UslanmaM İletişim/Contact]