Sierra Leone'deki elmas kaçakçılığı ve iç savaş ilişkisini sergileme işlevini üstlenir gibi yapan "Kanlı Elmas" iki güzel yıldızın aşkına fon oluşturmaktan öteye gitmiyor

"Kanlı Elmas / Blood Diamond"

Afrika üzerine ya da Afrika'da geçen bir Hollywood yapımı izlerken kabullenmemiz gereken peşin hükümler vardır. Afrika'da seçimle işbaşına gelmiş hükümet diktatörlük ya da devrimciler arasında fark yoktur. Hepsi silah uyuşturucu elmas insan kaçakçılığı yapar önlerine geleni öldürür. Beyazlar olmasa halleri perişandır. Onlar için en iyisi politikaya falan bulaşmayıp idarelerini ve iradelerini beyazlara teslim etmeleridir. Tabii Hıristiyan olmak da yararlarına...
Afrika'da açlık ve iç savaşın nedeni de birtakım kötü beyaz adamlar olabilir ama BM kamplarına sığınan mazlumların kurtarıcıları da yine beyazdır. Silah ve elmas tacirleri paralı askerler beyaz olursa aralarından kahraman çıkar da siyahlar arasından birkaç idealist rahip ya da öğretmen dışında işe yarar adam bile çıkmaz! Ancak beyaz kahramanın bir kişilik sadık dost kontenjanı için ayrılan yere oturtacak bir karakter bulunur. Dünyanın önemli meselelerine bir türlü içinden bakamayan ve empati kurmaya çalışırken dahi belirli bir yerin insanlarını ötekileştiren bakıştan "Kanlı Elmas" da mustarip.

100 karatlık pembe elmas
Film "Sierra Leone'deki iç savaşı elmasları ucuza kapatmak için körükleyen şirketlerin iç yüzünü sergilemek adına onlar hesabına çalışan eski bir paralı askerin madende zorla çalıştırılan bir adamın bulduğu 100 karatlık pembe elması uğruna onu ailesine kavuşturmaya çalışmasını ve bu arada tanıştığı idealist Amerikalı gazeteciyle ilişkisini anlattığı" iddiasında. Ama onu "acılarla dolu geçmişi yüzünden kötü yola sapmış beyaz Afrikalının Amerikalı gazetecinin idealizminden ve en zor durumda bile önce oğlunu düşünen siyah balıkçının özverisinden etkilenerek kahramanlaştığı bir film" olarak da okumak mümkün. Daha da beteri "zıt kutupları temsil eden iki güzel yıldızın kavuşamayınca aşk olan öyküsüne renk katmak için Afrikalı elmaslı politikalı bir fon seçilerek bir taşla üç kuş vurulduğunu" iddia etmek olur.
Filmin Hollywood'un Afrika klişelerinden tümünü doğrulaması yönetmen Edward Zwick'in her biri militarist bir coşkunlukla dolu "Glory" "İhtiras Rüzgarları" "Ateş Altında Cesaret" "Kuşatma" ve "Son Samuray" filmlerini de yönetmiş olması ikinci ve üçüncü seçenekleri daha akla yakın kılıyor. Sydney Pollack'in "Çevirmen"inden sonra "Kanlı Elmas" da bilinçaltı-ırkçı filmler listesine böylece giriyor.
Film öylesine "aslında iyi çocuk" Danny Archer ile feminist tanrıça Maddy Bowen odaklı ki kameranın onlara ve köyünden kaçırılıp madende çalıştırılan balıkçıya yaklaşımındaki fark elle tutulur hale geliyor. Solomon Vondy ve karikatürize bir devrimci liderin (!) birkaç günde zihnini yıkadığı oğlu Dia'nın trajedisi ikinci planda kalıyor.
Zwick ve ekibi Soğuk Savaş ve Vietnam Savaşı'ndan artakalan antikomünist içgüdüyle Sierra Leoneli devrimcileri Vietkonglara benzetiyor. Elmas madenindeki siyahlar pirinç tarlalarındaki Vietnamlıları andırıyor. Film antikomünist ve emperyalist tavırda oldukça ileri gidiyor: Archer doğum yerini gururla Rodezya olarak belirtiyor Zimbabwe düzeltmesine hiç itibar etmeden. Ebeveyninin vahşice öldürülmesinden sonra bu hale düştüğünün altı çiziliyor. Archer'ın komutanı Albay Coetzee'nin (Nobelli yazarın adını seçmişler!) ona neden asla Afrika'yı terk edemeyeceğine dair çektiği mini yurtsever söylev Afrika toprağının kanla yoğrulduğu için kızıl renkli olduğu söylencesi Solomon'un dedesinin beyazlar varken savaş olmadığını vurgulaması devrimcilerin "çocuk yiyen komünist" olarak betimlenmesi (çocukların beynini yıkıyor kanlarına uyuşturcu enjekte ediyor onlara sadist isimler takıyor ve katil haline getiriyorlar) bu tavrın göstergeleri.
Amerika ise Belçikalı Hollandalı ve İngilizlerin aksine Afrika'nın kanlı geçmişinde hiçbir etkisi olmayan kanlı elmas ticaretine sekte vuran güzeller güzeli ve pür idealist bir gazeteci kadın aracılığıyla dünyanın yardım meleği haline gelen ülke olarak görünüyor. Bu sayede "Kanlı Elmas" yerine "kanlı film" ticaretiyle parsayı topluyor. n

"Kanlı Elmas / Blood Diamond"
Yön: Edward Zwick
Oyn: Leonardo DiCaprio (Danny Archer) Jennifer Connelly (Maddy Bowen) Djimon Hounsou (Solomon Vandy) Kagiso Kuypers (Dia Vandy)
Sen: Charles Leavitt
Gör: Eduardo Serra
Müz: James Newton Howard