MENENJİTLER

Menenjit çeşitli mikroorganizmaların neden olduğu, beyin zarının iltihabıdır. Beyin dokusunu da etkileyebilir. Beyin omurilik sıvısında ( BOS ) hücresel ve biyokimyasal değişiklikler ve klinikte belirleyici nörolojik bulgular ile karakterizedir.Tedavi edilmeyen olgular ölümle sonlanabilir, tedavisi geciken olgularda da ciddi sakatlıklar kalabilir.
İnfeksiyöz etkenler bakteriler, viruslar, funguslar ve parazitler içinde yer alan çeşitli etkenler menenjit etkeni olabilir. Ayrıca infeksiyöz nedenler dışında etkenler de beyin zarında inflamasyon yapabilir. Menenjit etkenleri yaş, coğrafi faktörler, mevsim, populasyonunun belirli etkenlere karşı aşılı olup olmaması, genetik yapı, sosyoekonomik koşullar, lokal endemisite gibi risk faktörlerine bağlı olarak önemli değişmeler gösterir.

İyi istatistik verilerine sahip ülkelerdeki veriler dikkate alınırsa, bakteriyel menenjit sıklığı 100 bin kişide 4.6-10 olarak hesaplanmıştır. Tüm olguların %70’i 5 yaş altındaki çocuklarda görülmektedir. Dünyanın bir çok ülkesinde H.influenzae, N.meningitidis ( meningokok ) ve S.pneumonia ( pnömokok ) en sık görülen bakteriyel menenjit etkenleridir. Ayrıca ülkemiz için tüberküloz önemli bir menenjit etkenidir.

Bakteriyel menenjitlerin klinik bulguları yaşa göre farklılıklar gösterir.Yenidoğanda menenjit tanısı koymak güçtür. Nörolojik bulgular belirsiz veya hiç yoktur. Bir yaşına kadar olan bebeklerde klasik menenjit tablosu oluşmayacağı gözönünde bulundurulmalıdır. Genellikle süt emmeme, kusma, huzursuzluk, ağlama gibi belirtiler vardır. Büyük çocuklarda ve yetişkinlerde akut bakteriyel menenjit genellikle ateş, titreme, şiddetli baş ağrısı, kusma şeklinde başlangıç bulguları ile başlar. Ense sertliği menenjitin klinik tablosunda hemen daima vardır.Diğer nörolojik bulgular şüpheli olsa bile ateş, başağrısı ve ense sertliği saptanan her olguda bir engel durum yoksa beyin omurilik sıvısı alınmalı ve incelenmelidir.

Menenjit tanısının konulması tedavi için yeterli değildir.Bakteriyel menenjitlerde hastanın yaşı, hastalığın şiddeti, etken cevabı, tedavinin başlangıç zamanı gibi faktörler prognozu etkilemektedir.

Menenjitlere karşı korunmada çok güvenilir olanaklara sahip değiliz. Prensip olarak, mikroorganizmaların konağa ulaşmaları önlenebilirse invazyon olasılığının da ortadan kalkacağı düşünülebilir.Çocukluk çağında önemli menenjit etkenleri içinde yer alan bazı bakterilere karşı aşılama ile menenjit önlenebilir. H.influenzae b ( Hib ) aşısı doğumdan sonra 2. ve 4. aylarda yapılarak, meningokok ve pnömokok polisakkarid aşıları da yüksek risk altındaki ( örneğin dalağı alınmış ) kişiler ve 2 yaş üstü çocuklara yapılarak bu infeksiyonlara karşı korunma sağlanabilir.