Çocuk dünyaya gelirken bütün dişlerinin nüvesini beraber ge:-)tirir. Muhati gişanın altında süt dişi nüveleri onun altında da kalıcı dişlerin nüveleri bulunur. Çocukta ilk olarak bir biri ardınca yirmi adet süt dişi zuhur eder. Altı yaşından itibaren ilk kalıcı, öğütücü diş zuhur eder. Kalıcı dişlerin zuhuru ve inkişafı 18-20 yaşında akıl dişinin patlak vermesiyle tamamlanır. Bu suretle diş meydana gel:-)miş olur. Üst ve alt çenede bunlardan sağda ve solda ikişer tanesi kesici diş bir tanesi köşe veya köpek dişi, iki küçük ve üş büyük azı dişi. Üst ve alt çene dişlerinin birbirine intibakı normal ise de çeşit çeşit anormalliklerde sık görülür. Üst kesici dişler ağız ka:-)pandığından alttakilerin biraz önünde kalır. Bazan üst çene, bazan alt çene öne çıkar.
Her diş çene kemiğinin bir kovuğu içine yerleşmiştir. Dişin kök zarı kemik oyuğuna temas eder. Kemik oyuğu içinde kalan diş kıs:-)mına kök denir. Çene kemiği üstünde yerleşen diş eti içinde asılı olan kısım dişin boyun kısmıdır. Haricen görülen kısım da taç kıs:-)mıdır. Dişin en orta kısmı dentin denen bir maddeden yapılmıştır ki içinde sinirin ve kan damarlarını yerleşmesi için bir küçük oyu:-)ğu vardır. Bu oyuğa diş pulpası denir. Dişin laç kısmı mine ile kök kısmı sement zarı ile örtülüdür.
Süt dişleri çocuğun altıncı - yedinci ayında belirmeye başlar. İlk olarak alt çenenin kesici dişleri çıkar. Bunu üst çenenin kesici dişleri takip eder. Çocuk iki yaşma bastığında alt ve üst köpek diş:-)leri çıkar. Çocuğun diş çıkarması bazan ishal ve hafif ateş yapa:-)bilirse de bunlar önemli belirtiler değildir. Çocuklar nadir olarak dişli doğarlar. Raşitik çocuklarda diş geç patlak verir. Süt dişleri 7 yaşına kadar kalır. Bu yaşda yavaş yavaş ve çıtıkları sıraya gö:-)re düşerler. Bunlar düştükçe alttan kalıcı dişler çıkmaya başlar. Dişin beslenmesi pulpa içinden geçen kan damarlarile olur. Diş eti dişleri sağlam tutmaya yarar. Bu et gevşerse dişler de sallanır.
Diş Çürüğü : Bir medeniyet hastalığı telâkki edilebilir. Sert ekmek yerine yumuşak ekmek yenmesi yemeğin çok yumuşak ol:-)ması gibi sebepler dişlerin çalışmasını lüzumsuz kıldığı için çürük:-)lerin arttığı zannedilmektedir. Dişlerin arasmda kalan yemek ar:-)tıklarının mikroplar yüzünden laaffünü neticesinde bir takım asit:-)ler meydana getir ki dişin kirecini eritirler. Bu suretle mikroplar dişe musallat olur. Böylece başlayan hastalık dentin maddesine ve bilhassapulpaya ulaşınca diş sinirlerini zedeler. Ve ilk ağrılar baş:-)lar. Diş kökünün zan iltihaplandığı zaman yanak şişer ve cerahat meydana gelir. Hastayı kurtarmak için bu cerahati açarak akıt:-)mak lâzımdır. Çok defa buna ilâveten dişi çekmek de gerekir. Çün:-)kü kök zarına ve kemikboşluğuna kadar ulaşan bir iltihabdan son:-)ra dişi kurtarmak mümkün olamaz. Fakat iltihap henüz diş özüne dayanılırsa şiddetli sancı yapar. Bu oyma ile hasta olan kısımlar tamamen bertaraf edildikten sonra bu boşluk dentine benzeyen bir madde ile doldurulur. O zaman diş ağrı vermeden vazifesini görmeye devam edebilir. Çürüme ne kadar ilerledi ise bu müdahale o kadar geniş olacaktır. Onun için hastaların erkenden diş hekimi:-)ne baş vurmaları lâzımdır. Dişde meydana gelen oyuk her nevi mik:-)ropların kolayca barınıp üredikleri bir yerdir. Buradan mikroplar veya meydana getirdikleri zehirli maddeler kana geçebilir ve vücu:-)dun çeşitli uzuvlarına ulaşabilir. Bilhassa mafsal ve adale roma:-)tizması kalb böbrek iltidabı, apandisit vakalarının bir kısmı böy:-)le hasta dişlerden meydana gelir. Böyle mikroplu yuvalara ocak (fokus) ve bunlardan doğan inlanlara fokal intanlar denir. Bazan diş özü boşluğunda bir laaffün yuvası kalır. Ve bundan da granu-lom denen bir iltihap ocağı hasıl olur ki tehlikeli bir intan menbaı-dır. Bu granulomun bir ân evvel bertaraf edilmesi lâzımdır. Diş özüne bilhassa diş boşluğuna kadar varmış bir çürüğün en iyi teda:-)visi o dişi çekmektir.
Diş Bakımı: En iyi diş fırçası, çok ve sıkı çiğnemektir. En iyi ağız suyu tükürüktür. Yeter ki, bol miktarda aksın. Diş bakımı erken yaşda başlamalı, süt dişi devrinde bile tatbik edilmelidir. Dişi temizlemek zaman zaman diş hekimi kontrolundan geçmek ve has:-)ta dişleri tedavi ettirmek bakımından esasdır. Süt dişleri iyi çıkmalı ve sıhhatte kalmalıdır ki altından çıkacak kalıcı dişler sağlam ola:-)bilsin. Günde 2 defa fırça ve diş macunu ile diş temizlenmeli, altı ay:-)da bir diş hekimine görünmeli. Fırça yumuşak olmamalı. Yatay dik ve dairevî olarak dişler ovulmalı. Fırça ile diş etine de dokunma-lıdır. Bu bir masaj yerine geçer. Dişlerin arası yemek artıkları için mükemmel bir saklanma yeridir. Mumlanmış bir iplik veya
ipek ile bu aralar temizlenmeli. Piyasaya çıkarılmış olan diş sula:-)rından birisinin devamlı olarak kullanılması faydalıdır. Bu suretle diş ve ağız muhali gışası sertleştirilmiş olur. Dişlerin akşam yatar:-)ken temizlenmesi sabah temizliğinden daha önemlidir. Fakat fır:-)çalamadan sonra yatakta çikolota yenecekse bunun bir faydası kalmaz. Çünkü ağız mikroplan bu çikolatadan zevkle faydalanırlar. Bazan meydana gelen diş taşlarını aldırmalıdır, ki dişin gevşeme:-)si önlensin. Kalıcı dişler muntazam vaziyetlerini almadıkları tak:-)dirde diş hekimine başvurmalıdır.