Bİrİncİ DÜnya SavaŞi DÖnemİnde TÜrk-ermenİ İlİŞkİlerİ

**RebelliouS** · 08-20-2007, 10:23 PM

Osmanlıların 1 Kasım 1914'te İngiltere

Fransa ve Rusya'ya karşı savaşa girmesi

Ermeni komitelerince büyük bir fırsat olarak görülmüştür. Gönüllü alaylar kurarak Rus saflarına katılan Ermeniler

Rus işgal kuvvetleriyle birlikte Doğu Anadolu topraklarına girmişlerdir. Ayrıca

Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde yeni isyanlar çıkartılmış

Osmanlı kuvvetleri arkadan vurulmuş

sivil Türk halkı büyük bir katliama uğratılmıştır. Bu katliam yalnızca Türkleri hedef almamış Trabzon civarındaki Rumlar ve Hakkari çevresindeki Museviler de Ermeniler tarafından katledilmişlerdir.

Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin TıklayınOsmanlı Devleti savaşa girmeden kısa bir süre önce Haziran 1914'te Erzurum'da Taşnaksutyun komitesi toplanmış ve şu kararları almıştır:

"İttihat ve Terakki Hükümeti'nin Hıristiyan unsurlara ve özellikle Ermenilere karşı eskiden beri takip ettiği iktisadi sosyal ve idari birbirine zıt politika baskıyı ve ıslahatı uygulama konusunda gösterdiği aldatıcı hareketleri göz önünde tutan Taşnaksutyun Kongresi İttihat ve Terakki'ye karşı muhalefet durumunda kalmaya onun siyasi programını eleştirmeye kendisine ve teşkilatına karşı şiddetle mücadeleye girişmeye karar vermiştir."

Osmanlı seferberlik ilan eder etmez

Marsilya'da yaşayan Türk Ermenileri 5 Ağustos 1914'de bir beyanname yayınlamışlardır. Çeşitli gazetelerde yayınlanan söz konusu beyannameden birkaç cümle şöyledir:

"Rus Ermeniler Moskova orduları saflarında kardeşlerimizin cesetleri üzerine yapılan tahkirin intikamını almak için vazifelerini yapacaklardır. Bize Türk tahakkümündeki Ermenilere gelince hiçbir Ermeni'nin silahı ikinci vatanımız olan Fransa'ya ve onun müttefik ve dostlarına çevrilmemelidir.

(...)

Ermeniler kime karşı olduğunu söylemeden Türkiye sizi silah altına çağırıyor; demiryollarının rayları 300.000 kardeşimizin cesetlerinden geçen II. Wilhelm'in ordularını ezmeye yardımcı olmak için Fransa ve onun müttefiklerinin ordularına gönüllü yazılın..."

Savaş başlayınca Ermenilerin Ruslarla işbirliğine giriştiklerini hemen her kaynakta bulabiliyoruz.
Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın

Bu konuda Philips Price şu ifadeleri kullanmaktadır:

"... Savaş patlak verince bu bölgelerdeki Ermeniler (Doğu vilayetleri kastediliyor) Kafkasya'daki Rus makamları ile gizlice temasa geçtiler ve geliştirilen bir yer altı teşkilatı ile bu Türk vilayetlerinden Rus ordusuna gönüllü sevk edilmeye başlandı..."

Rafael de Nogales şunları yazmaktadır:

"Savaş fiilen başlayınca Meclis'teki Erzurum Mebusu Garo Pasdermichan (Pastırmaciyan) üçüncü ordudaki hemen bütün Ermeni Subay ve askerlerle öte tarafa Rusya'ya geçti. Kısa bir süre sonra onlarla geri dönerek köyleri yakmaya ellerine geçen bütün masum Müslümanları insafsız şekilde kılıçtan geçirmeye başladı. Bu kanlı mezalimin zaruri karşılığı Osmanlı makamlarının her halde henüz kaçmayı başaramadıkları için halen orduda bulunan Ermenileri askerlerle jandarmaları silahtan soyutlayarak onları yol inşaatında ve malzeme nakliyatında kullanılmak üzere iş taburlarına nakletmesi oldu."

Clair Price ise şöyle yazmaktadır:

"1908 Anayasası gereğince Enver Hükümetinin askerlik çağına gelmiş Türkler gibi Ermenileri de silah altına çağırmak hakkı vardı ama silahlı bir karşı koyma özellikle Zeytun'da derhal başladı. Doğu hudutları boyunca Ermeniler Rus ordusuna kaçmaya başladılar. Enver Hükümeti geri kalanların sadakatinden şüphe ederek onları iş taburlarına sevk etti."

Osmanlı Hükümeti 3 Ağustos'ta seferberlik ilan etmişti. Zeytun'lu Ermeniler Osmanlı bayrağı altında bulunmayı istemeyerek kendi subaylarının yönetiminde bir Zeytun Fedai Alayı kurarak bölgelerini korumak istemişler

tabiatıyla kabul edilmeyen bu talepleri üzerine 30 Ağustos tarihinde fiilen isyan etmişlerdir. Takip sonunda 60 kadar asi silahları ile yakalanmış ve bir süre sakinlik oluşmuşsa da Aralık ayında

Zeytunlular yeniden mülkiye memurlarına ve jandarmalara saldırmaya başlamışlardır.

1915 Mayıs ayına gelindiğinde

Ruslar Doğu Anadolu'da ilerler

İngiliz ve Fransızlar Çanakkale'yi zorlar ve Güney'de kanal harekatı yapılırken

ülkenin iç durumu budur. Zeytun

Van ve Muş'ta isyan çıkmıştır. Van isyanı

şehrin Rusları tarafından işgaline yol açmıştır. Zeytun ve Muş isyanı devam etmektedir. Ülkenin her tarafı asker kaçakları ile dolu

her taraf çetelerin saldırılarına maruz

eli silah tutan Türklerin askere gitmeleri neticesinde meydan Ermenilere kalmıştır. Devlet bir taraftan savaşırken

bir taraftan da isyanlarla uğraşmaktadır. Osmanlı böyle bir durumda tehcir kararı almak zorunda kalmıştır(1).

Türkiye'deki Ermenilerle ilgili olarak savaş içinde alınan bir karar daha vardır ki

Patrikhane'yi ilgilendirir. 10 Ağustos 1916 tarihli Takvim-i Vekayi'de neşredilen yeni bir nizamname ile

Türkiye'deki Ermeni Kiliselerinin Eçmiyazin (Vagrsabat: Erivan'ın batısında) ile ilgisi tamamen kesilmiş

Sis ve Akdamar Katogikoslukları birleştirilip

Katogikosluğun merkezi Kudüs'e nakledilmiş ve İstanbul Patrikliği de bu Katogikosluğa bağlanmıştır. İstanbul Patriğinin ise ancak mezhepler nezareti ile temas edebileceği hükme bağlanmıştır. Nizamname ayrıca Patrik seçimi ve Patrikhane Meclislerine de yeni bir şekil vermiştir(2).

08-20-2007, 10:23 PM	#1 (permalink)
RebelliouS Admin	Bİrİncİ DÜnya SavaŞi DÖnemİnde TÜrk-ermenİ İlİŞkİlerİ Osmanlıların 1 Kasım 1914'te İngiltere Fransa ve Rusya'ya karşı savaşa girmesi Ermeni komitelerince büyük bir fırsat olarak görülmüştür. Gönüllü alaylar kurarak Rus saflarına katılan Ermeniler Rus işgal kuvvetleriyle birlikte Doğu Anadolu topraklarına girmişlerdir. Ayrıca Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde yeni isyanlar çıkartılmış Osmanlı kuvvetleri arkadan vurulmuş sivil Türk halkı büyük bir katliama uğratılmıştır. Bu katliam yalnızca Türkleri hedef almamış Trabzon civarındaki Rumlar ve Hakkari çevresindeki Museviler de Ermeniler tarafından katledilmişlerdir. Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin TıklayınOsmanlı Devleti savaşa girmeden kısa bir süre önce Haziran 1914'te Erzurum'da Taşnaksutyun komitesi toplanmış ve şu kararları almıştır: "İttihat ve Terakki Hükümeti'nin Hıristiyan unsurlara ve özellikle Ermenilere karşı eskiden beri takip ettiği iktisadi sosyal ve idari birbirine zıt politika baskıyı ve ıslahatı uygulama konusunda gösterdiği aldatıcı hareketleri göz önünde tutan Taşnaksutyun Kongresi İttihat ve Terakki'ye karşı muhalefet durumunda kalmaya onun siyasi programını eleştirmeye kendisine ve teşkilatına karşı şiddetle mücadeleye girişmeye karar vermiştir." Osmanlı seferberlik ilan eder etmez Marsilya'da yaşayan Türk Ermenileri 5 Ağustos 1914'de bir beyanname yayınlamışlardır. Çeşitli gazetelerde yayınlanan söz konusu beyannameden birkaç cümle şöyledir: "Rus Ermeniler Moskova orduları saflarında kardeşlerimizin cesetleri üzerine yapılan tahkirin intikamını almak için vazifelerini yapacaklardır. Bize Türk tahakkümündeki Ermenilere gelince hiçbir Ermeni'nin silahı ikinci vatanımız olan Fransa'ya ve onun müttefik ve dostlarına çevrilmemelidir. (...) Ermeniler kime karşı olduğunu söylemeden Türkiye sizi silah altına çağırıyor; demiryollarının rayları 300.000 kardeşimizin cesetlerinden geçen II. Wilhelm'in ordularını ezmeye yardımcı olmak için Fransa ve onun müttefiklerinin ordularına gönüllü yazılın..." Savaş başlayınca Ermenilerin Ruslarla işbirliğine giriştiklerini hemen her kaynakta bulabiliyoruz. Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın Bu konuda Philips Price şu ifadeleri kullanmaktadır: "... Savaş patlak verince bu bölgelerdeki Ermeniler (Doğu vilayetleri kastediliyor) Kafkasya'daki Rus makamları ile gizlice temasa geçtiler ve geliştirilen bir yer altı teşkilatı ile bu Türk vilayetlerinden Rus ordusuna gönüllü sevk edilmeye başlandı..." Rafael de Nogales şunları yazmaktadır: "Savaş fiilen başlayınca Meclis'teki Erzurum Mebusu Garo Pasdermichan (Pastırmaciyan) üçüncü ordudaki hemen bütün Ermeni Subay ve askerlerle öte tarafa Rusya'ya geçti. Kısa bir süre sonra onlarla geri dönerek köyleri yakmaya ellerine geçen bütün masum Müslümanları insafsız şekilde kılıçtan geçirmeye başladı. Bu kanlı mezalimin zaruri karşılığı Osmanlı makamlarının her halde henüz kaçmayı başaramadıkları için halen orduda bulunan Ermenileri askerlerle jandarmaları silahtan soyutlayarak onları yol inşaatında ve malzeme nakliyatında kullanılmak üzere iş taburlarına nakletmesi oldu." Clair Price ise şöyle yazmaktadır: "1908 Anayasası gereğince Enver Hükümetinin askerlik çağına gelmiş Türkler gibi Ermenileri de silah altına çağırmak hakkı vardı ama silahlı bir karşı koyma özellikle Zeytun'da derhal başladı. Doğu hudutları boyunca Ermeniler Rus ordusuna kaçmaya başladılar. Enver Hükümeti geri kalanların sadakatinden şüphe ederek onları iş taburlarına sevk etti." Osmanlı Hükümeti 3 Ağustos'ta seferberlik ilan etmişti. Zeytun'lu Ermeniler Osmanlı bayrağı altında bulunmayı istemeyerek kendi subaylarının yönetiminde bir Zeytun Fedai Alayı kurarak bölgelerini korumak istemişler tabiatıyla kabul edilmeyen bu talepleri üzerine 30 Ağustos tarihinde fiilen isyan etmişlerdir. Takip sonunda 60 kadar asi silahları ile yakalanmış ve bir süre sakinlik oluşmuşsa da Aralık ayında Zeytunlular yeniden mülkiye memurlarına ve jandarmalara saldırmaya başlamışlardır. 1915 Mayıs ayına gelindiğinde Ruslar Doğu Anadolu'da ilerler İngiliz ve Fransızlar Çanakkale'yi zorlar ve Güney'de kanal harekatı yapılırken ülkenin iç durumu budur. Zeytun Van ve Muş'ta isyan çıkmıştır. Van isyanı şehrin Rusları tarafından işgaline yol açmıştır. Zeytun ve Muş isyanı devam etmektedir. Ülkenin her tarafı asker kaçakları ile dolu her taraf çetelerin saldırılarına maruz eli silah tutan Türklerin askere gitmeleri neticesinde meydan Ermenilere kalmıştır. Devlet bir taraftan savaşırken bir taraftan da isyanlarla uğraşmaktadır. Osmanlı böyle bir durumda tehcir kararı almak zorunda kalmıştır(1). Türkiye'deki Ermenilerle ilgili olarak savaş içinde alınan bir karar daha vardır ki Patrikhane'yi ilgilendirir. 10 Ağustos 1916 tarihli Takvim-i Vekayi'de neşredilen yeni bir nizamname ile Türkiye'deki Ermeni Kiliselerinin Eçmiyazin (Vagrsabat: Erivan'ın batısında) ile ilgisi tamamen kesilmiş Sis ve Akdamar Katogikoslukları birleştirilip Katogikosluğun merkezi Kudüs'e nakledilmiş ve İstanbul Patrikliği de bu Katogikosluğa bağlanmıştır. İstanbul Patriğinin ise ancak mezhepler nezareti ile temas edebileceği hükme bağlanmıştır. Nizamname ayrıca Patrik seçimi ve Patrikhane Meclislerine de yeni bir şekil vermiştir(2).

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	UslanmaM	Cevaplar	Son Mesaj
Osmanli-ermenİ İlİŞkİlerİ	RebelliouS	Osmanlı Tarihi	0	08-20-2007 10:15 PM
SelÇuklular DÖnemİnde TÜrk - Ermenİ İlİŞklerİ	RebelliouS	Osmanlı Tarihi	0	08-20-2007 10:15 PM
TÜrk-ermenİ İlİŞkİlerİ	RebelliouS	Osmanlı Tarihi	0	08-20-2007 10:15 PM
Bİrİncİ DÜnya SavaŞi DÖnemİnde TÜrk-ermenİ İlİŞkİlerİ	ABYSS	Tarih	1	12-28-2006 06:38 PM
Bİrİncİ DÜnya SavaŞi	xCaLiBrEx	Tarih	0	12-07-2006 11:38 PM

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)