|
12-08-2006, 08:40 PM
|
#1 (permalink) |
|
Mareşal
 
|
Davul
Davul
 belki de insanların kullandığı çalgıların en eskisidir. En yaygın vurmalı çalgılardan biridir ve dünyadaki hemen bütün halkların kültürlerinde yeri vardır. Yazılı tarihten çok önce Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayınıların Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayının ve Uzakdoğuluların davulu kullandıkları bilinmektedir. Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın dinsel törenlerinde dans ederken tempo tutmak için davul çalarlardı. Afrika'nın Siyah halkı hem dans ederken hem de şifreli vuruşlarla kabileden kabileye haber yollarken davulu kullanırdı. Afrika’da bu amaçla hâlâ davul kullanılmaktadır.Davulun başka adları; köbürge küvgür tuğ tavul tabıl (babl)dır. Davul çalanlara davulçu tabilzen tabbal gibi adlar verilirdi. VIII. yüzyılda köbürge daha sonraları tuğ ve XI yüzyılda küvrüğ adını almıştır.Davulun yapısı ve çeşitleri Öte yandan davul en basit çalgılardan biridir ve iki temel parçadan oluşur. Bunlardan biri boru ya da silindiri andıran kasnaktır. Kasnak tahta ya da aaaal olabilir. İkincisi bu kasnak gövdenin bir ya da iki yüzüne gerilerek geçirilen ince dana derisi ya da benzeri esnek bir malzemedir. Gerilen bu malzemeye davul derisi denir. Davul derisine elle ya da sopayla vurularak çalınır. Bu sopaya davul tokmağı da denir.Eskiden davul basit biçimde yapılırdı ve genellikle ritim tutmak için çalınırdı. Ama belirli nota ya da tonlarda ses çıkarabilen davul çeşitleri de vardır. Modern orkestralarda kullanılan timbal ya da timpani bu türdendir. Bu çalgılar akort edilerek yüksek ya da yumuşak tonlarda çalınabilir. Timballer pirinç ya da bakırdan yapılma yarı küre biçiminde davullardır. Davul derisi olarak parşömen (kurutulmuş dana derisi) ya da plastik kullanılır. Çalgı derisi kelebek vidalarla ya da pedallarla gerilip gevşetilerek akort edilir. Bir orkestrada değişik boyutlarda iki üç ya da daha çok timbal kullanılabilir. Bongo da akort edilebilen bir davuldur ama ses değişimleri daha az belirgindir. Bongolar küçük kovaya benzer ve dans orkestralarında çalınır. Çoğunlukla çift kullanılır dizler arasında tutularak elle ya da parmaklarla vurularak çalınır.Bongonun Afrika kökenli olduğu sanılmaktadır. Afrika kökenli bir başka davul da Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayınır. Konga davulu büyük ve silindir biçiminde bir çalgıdır. Hem Amerika Yerlileri hem de Siyah Afrikalılar tarafından haberleşme davulu olarak kullanılan davullara Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın adı verilir. Tamtamlar genellikle elle çalınır. En büyük davul bas davuldur. Bas davulun çapı çok geniştir. İçi boş silindir biçiminde tahtadan bir gövdesi vardır. Davul derisi gövdenin ya bir yüzüne ya da her iki yüzüne birden gerilir. Bas davullar perdesi belirsiz derin gümbürtülü bir ses çıkarır. Gök gürültüsü ya da top ateşi gibi bazı etkiler yaratmak için kullanılır. Askeri bandolarda kullanılan bas davul çok ağır olduğu için özel bir taşıyıcının üzerine oturtulur.Kirişli davul ve trampetler boru biçiminde küçük davullardır. Hem orkestrada hem bandoda çalınır. İnce demir ya da kiriş tellerin tuttuğu davul derisi parşömendendir. Bunlar gerildiği zaman davul keskin ve tiz bir ses gevşetildiği zaman tok ve daha pes ses çıkarır.Orkestrada Davulcunun Rolü Orkestralarda davulcular büyük bir rol oynarlar. İkinci bir şef olarak orkestrada tempoyu ve ritmin düzenini sağlamakla görevlidirler. Bunun yanı sıra timpaniler ya da diğer perküsyon çalgıları çalınan melodileri dinamik veya gösterişli hale getirip süsleyebilirler. Vurmalı çalgıların da notaları vardır. Notalar genelde do anahtarı üzerinde yazılır ve timpani dışında tek notada vuruşlar belirtilebilir. Çünkü enstrümanlarda belirli notaları tutturmak çok zordur. Timpanide ise davulalrın boyutlarına göre notalar incelip kalınlaşabilir. Örneğin bir orkestrada 4 timpani varsa (23" 26"29" ve 32" lik) 4 farklı notayla bir eserde belirtilebilir. Tabi bu eserleri çalmadan önce çalgının akort edilmesi gereklidir.Terminoloji Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın’da yörelere göre değişkenlik gösteren davullar Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın çaplarına göre küçük (60 cm) orta (70 cm) ve büyük (80-90 cm) olarak üç boya ayrılabilirler. Davul germe çemberine geçirilmiş deri (Karadeniz Rumcası derma) ve bunların bağlandığı kasnak (Karadeniz Rumcası soma) denilen ağaç bölüm olmak üzere iki ana kısımdan oluşup germe çemberine geçirilmiş deriler istenilen tonu elde edebilmek için gereken miktarda gerdirilir. Germe çemberine ıslak olarak ge-çirilen dana/koyun/keçi derisi davul kasnağına yerleştirildikten sonra çeşitli formlarda zig zag olarak bağlanmış sicimler yardımıyla her iki (alt ve üst) germe çemberi bağlanılır ve deri kurutulduktan sonra istenilen gerginlik (ton) elde edilene kadar sıkılır.Etimoloji Davul kelimesinin kökeni tartışılmışsa da konu üzerinde fikir birliği oluşmamıştır. Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın (1952) Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın’te (MS 1072-1074) geçen tovul/tovil “şahin av yapınca çalınan davul” kelimesinden hareketle orijinin Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın olduğunu ileri sürmüş (Gazimihal 1952: 163) Curt Sachs (1919) Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın davul kelimesinin karşılığı olarak kullanılan kelimeleri Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın tabl “davul” ile karşılaştırmış 1968 yılında Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın kelimenin Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın tabalu/tapalu kelimesine bağlamıştır.Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın yazılarında taβil/taβel (MS 3. yüz-yıl) ve taβάla/taβila (M.S 5. yüzyıl) savaş davulu anlamında kullanılmıştır. Aynı dönem Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın tauił/tauoł kayıtlı olup Partçadan ödünç alınmış olabilir FMI 66 Kaşgari’nin Divan’ında rastlanılan tovil/tovul formları da Part mirası olmalıdırLinkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın'na taulin (ταούλιν Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın) tavuli (Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın) taul (Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın) tavul (Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın) tağul (Ordu Gümüşhane) formlarında girmiştir.Türklerde davul Türklerin de en eski vurmalı çalgılarından biri davuldur. Davul Türklerin eski dinleri olan Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın'ta dinsel törenler sırasında çalınırdı. Şaman din adamları kötü ruhları davul çalarak kovarlardı. Türkler Müslüman olduktan sonra davul eski işlevini yitirdi. Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın ve Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın birlikte devletin egemenlik simgesi oldu.Türklerde davul Osmanlı döneminde hem Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın adı verilen Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın hem de halk müziğinde kullanıldı. Askeri müzikte kullanılan davullar büyük çaplı ve tek yüzü deri kaplıydı. Yere koyularak tek ya da çift olarak çalınan bu davullara Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın denirdi. Bunların biraz daha küçüğü atın iki yanına bağlanarak da çalınırdı.Halk müziğinde özellikle zurna eşliğinde kullanılan davulun büyüklüğü yöreden yöreye değişir. Anadolu davulunun ortalama çapı 50-55 cm kasnak yüksekliği ise 30 cm kadardır. Bir kayışla sol omuza asılan davul sağ elle tutulan tokmak ve sol eldeki çubukla çalınır. Yalnız tokmakla da çalınabilir. Tokmak güçlü zamanları çubuk ise zayıf zamanları vurur.Karadeniz bölgesinde silindir formda iki tarafı deri ile kaplı bas davullar zurna ve Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın eşlik çalgısı olarak kullanılmakta olup meşin kayışla boyuna asıldıktan sonra genellikle sağ elde tokmak (Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın)/kopano/balta (Ordu) kobal (Anadolu’da çomak meççik metçik çomaka) ve çubuk/ vitsa (Trabzon Rumcası)/değnek (Anadoluda çırpı zipzibi) ile vurularak çalınır.Batı Trabzon’da kemençe davul eşliğinde çalınmasına rağmen Doğu Trabzon ve Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın’de Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın/Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın/Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın davuldan ayrı olarak kullanılan solo çalgılardır. Bununla birlikte Doğu Trabzon’da da yer yer Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın’nin Aso köyü ve Mahno örneklerinde olduğu gibi horonlarda kemençenin yanı sıra davul zurnanın varlığı da bilinmektedir. Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın’in Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın olan sahil kesiminde Kars civarı ve Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın’da olduğu gibi “doli” adı verilen Linkleri Üyelerimiz Görebilir. UslanmaM Üyeliği İçin Tıklayın yerine elle vurularak çalınan küçük bir davul çeşidi kullanılmaktaydı. |
|
    
|
Normal
