1 den 2´e kadar. Toplam 2 Sayfa bulundu

Konu: TÜrk Tİcaret Kanununa GÖre İŞletmeler- Defter Tutma Hadlerİ Ve Sinif DeĞİŞtİrme

  1. #1
    Onbaşı
    ByMuhasıp - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)

    Thumbs up TÜrk Tİcaret Kanununa GÖre İŞletmeler- Defter Tutma Hadlerİ Ve Sinif DeĞİŞtİrme



    MUHASEBE TACİR VE ESNAF KAVRAMLARI


    MUHASEBE NEDİR ? Ticari işletmelerin ekonomik faaliyetlerinin belgelerle defterlere yazılması, işletme değerlerinin belirlenmesi ve değer hareketlerinin izlenmesi, devlete karşı yasal sorumluluklarının yerine getirilmesi çalışmalarının tümüne muhasebe denir.

    Muhasebe ile ilgili diğer bir tanımı da şöyle yapabiliriz:

    İşletmenin varlıkları ve kaynakları (sermayesi ve borçları ) üzerinde değişme yaratan ve para ile ifade edilen mali nitelikli işlemlere ait bilgileri; kaydetmek, sınıflandırmak, özetlemek, analiz etmek ve yorumlamak suretiyle ilgili kişi ve kurumlara raporlar halinde sunan bir bilgi sistemidir.

    TİCARİ İŞLETME: “ Ticarethane yahut fabrika şeklinde işletilen müesseseler”
    (TTK Md.11-12 ) Şeklinde tanımlanmıştır. Ticari işletmelerin en önemli özelliği gelir yani kar sağlamak amacıyla kurulmuş olan ekonomik birimler olmalarıdır. (Usta, sayfa 43-44 )

    TÜRK TİCARET KANUNUNDAKİ ŞİRKET TÜRLERİ:

    1. 1.KOLLEKTİF ŞİRKETLER

    Kollektif ortaklıklar T.T. K. m. 153’de tanımlanmıştır. “ Ticari bir işletmeyi, bir ticaret ünvanı altında işletmek maksadı ile hakiki şahıslar arasında kurulan ve ortaklardan hiçbirisinin mesuliyeti şirket alacaklarına karşı tahdit edilmemiş şirket kollektif şirkettir.”

    1.1 1.1Kollektif Ortaklığın Kuruluşu


    1.1.1 1.1.1Ortaklık Sözleşmesi:

    Ortaklık sözleşmesi şekil açısından yazılı olmalı ve imzalar noterce onanmalıdır.
    Ortaklık sözleşmesinde içerik açısından şu hususları içermelidir;
    - - Ortakların ad ve soyadları ile ikametgahları ve uyrukları
    - - Ortaklığın kollektif olduğu
    - - Ortaklığın ticaret ünvanı ve merkezi
    - - Ortaklığın konusu
    - - Her ortağın sermaye olarak koymayı taahhüt ettiği para miktarı, para mahiyetnde olmayan sermayesinin değeri ve bu değerin ne suretle biçilmiş olduğu, eğer kişisel emek sözkonusu ise bu emeğin niteliği ve kapsamı (T.T.K. m. 155/5)Ticaret ortaklıkları arasında sermaye koyma açısından en çok serbestlik tanınan ortaklık tipi, kollektif ortaklıktır. İktisadi ve mali yarar sağlayan her türlü edim kollektif ortaklığa sermaye olarak konabilir. TTK m.139’ da bunlarden bazıları örneksel olarak sayılmıştır: Para, alacak, kıymetli evrak ve menkul şeyler, imtiyaz, ihtira beratları ve markalar gibi sınai haklar, her nevi gayrimenkuller, menkul ve gayrimenkullerin faydalanma ve kullanma hakları, şahsi emek, ticari itibar, ticari işletmeler, telif hakları, maden ruhsatnameleri gibi iktisadi değeri olan sair haklar.
    - - Ortaklığı temsile yetkili kimselerin ad ve soyadları, bunların yalnız başına mı, yoksa birliktemi imza koymaya yetkili oldukları (TTK m. 156/6 )
    - - Sözleşmede bulunması ihtiyari (İsteğe bağlı ) hususlar : Kanunumuzun, kolleftif ortaklık sözleşmesinde yer almasını istediği hükümler TTK m. 155/6 . bentlerinde yer alan ve yukarıda açıklanan hususlardan ibarettir. Bunlara ve emredici hükümlere aykırı olmamak kaydı ile ortaklar sözleşmeye diledikleri hükümleri ihtiyari olarak koyabilirler.
    1.1.2 1.1.2Tescil ve İlan:

    Kollektif ortaklığın tüzel kişilik kazanması ve kollektif olarak nitelendirilmesi için ayrıca TTK m. 157 hükümleri uyarınca tescil ve ilanı şarttır.
    Tescil talebi ortaklık merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline karşı, ortaklığı kuranlar tarafından, sözleşmenin düzenlenmesinden itibaren 15 gün içerisinde yapılır.

    1.1.3 1.1.3Tüzel Kişiliğin Kazanılması ve Medeni Haklardan İstifade Ehliyeti:

    Kollektif ortaklık, ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır.

    2. 2.KOMANDİT ŞİRKETLER

    Komandit ortaklıklar “Adi Komandit Ortaklıklar” ve “ Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Ortaklıklar” olmak üzere iki büyük gruba ayrılır. Kollektif şirket ile komandit şirket arasındaki temel fark, kollektif ortaklıkta ortaklık borç ve yükümlülüklerinden dolayı üçüncü kişilere karşı ortakların tümünün sorumu müteselsil ve sınırsız olduğu halde, komandit ortaklıkta bazılarının sorumu sınırsız ve müteselsil , diğerlerinin ise sınırlı oluşudur. Sınırsız ve müteselsil sorumlu ortağa
    “Komandite” , sınırlı sorumlu ortağa “Komanditer” denir.

    3. 3.ANONİM ŞİRKETLER

    Ttk 269. Maddesi anonim ortaklığı “ Anonim şirket, bir ünvana sahip esas sermayesi muayyen ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız mameleki ile mesul bulunan şirkettir. Ortakların mesuliyeti taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile mahduttur.” Diye tanımlamıştır.
    Anonim ortaklıkta asgari sermaye payı en az 5 000 000 000 olmalıdır.

    4. 4.LİMİTED ŞİRKETLER

    Limited ortaklık bir unvan altında, sigortacılıktan başkaca iktisadi amaç ve konular için kurulan, sermayesi belirli, ortakların sorumu yüklendikleri sermaye payı ile sınırlı, medeni haklardan yararlanma ehliyeti işletme konusu ile sınırlı, tüzel kişiliğe sahip, en az iki, en çok elli ortak tarafından kurulan bir ticaret ortaklığıdır.
    Limited ortaklık sermayesinin belirli ve paylara bölünmüş olması gerekir.

    TACİR KİMDİR ? Bir ticari işletmeyi gelir sağlamak amacı ile kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.

    Tacirler defter tutma sorumluluğu bakımından ikiye ayrılırlar.

    1.Sınıf Tacirler : Bilanço esasına göre defter tutarlar.
    2.Sınıf tacirler : İşletme hesabı esasına göre defter tutarlar.

    KİMLER 1. SINIF TACİRDİR ? ( V.U.K MADDE 177’YE GÖRE )

    Bir takvim yılı içinde;
    1-Satın aldıkları malları işledikten sonra veya olduğu gibi satan ve yıllık alımlarının tutarı .........................................’ den çok olan. Satışlarının toplamı ..................................- TL ‘yı aşanlar
    2-Hizmet yada ulaştırma işi ile uğraşanlarda Gayri Safi İş Hasılatı ......................................TL’yı aşanlar
    3- Bütün ticaret şirketleri hasılatları ne olursa olsun 1. Sınıftırlar. (Anonim, limited, kollektif, komandit )
    4- Kendi isteği ile 1. Sınıf olmayı isteyenler
    5- Diğer tüzel kişiler (BLD, KİT )


    TACİRLERDE SINIF DEĞİŞTİRME

    Tacirler 3 şekilde sınıf değiştirebilirler.

    1- 1-HIZLI SINIF DEĞİŞTİRME

    Bir hesap döneminde iş hacimleri, içinde bulundukları sınıfın gerektirdiği ölçüyü % 20 veya daha fazla artırır veya düşürürlerse sınıf değiştirebilirler. Alış veya satışlardan birinin sınırları aşması veya düşürmesi yeterlidir. İkisinin de aynı anda değişmesi gerekmektedir.
    Eğer 1. Sınıf tacirse yıllık alış veya satışlarını en az % 20 oranında düşürürse 2. Sınıfa
    düşecektir. 2. Sınıf tacir ise yıllık alış veya satışlarını en az % 20 oranında artırırsa 1. Sınıfa yükselecektir.




    2-YAVAŞ SINIF DEĞİŞTİRME

    Birinci sınıf tacirler arka arkaya üç hesap döneminde sınıflarının gerektirdiği iş hacimlerini % 20 ‘ye kadar düşürmüşlerse; ikinci sınıf tacirler arka arkaya 2 hesap döneminde 2. Sınıf tacirin iş hacmini % 20 ‘ye kadar bir fazlalıkla aşarlarsa sınıf değiştirebilirler.

    İHTİYARİ (İSTEĞE BAĞLI ) SINIF DEĞİŞTİRME

    • veya 2. Sınıf tacirler Maliye Bakanlığına yazılı bildirimde bulunurlarsa sınıf değiştirebilirler.

    MUHASEBE SİSTEMİ NEDİR ? 01.01.94 tarihinden itibaren devlet ülkemizde Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulamasına geçmiştir.

    ESNAF KİMDİR ? Belli bir işyeri kullanmayan, yaptığı işte sermayeden çok emek ön planda olan ve ancak geçimini sağlayacak kazanç elde ettiği varsayılan kişilere denir. (Örnek: seyyar satıcılar )
    Bunlara vergiden muaf esnaf da denilebilir. Bir kişi küçük esnaf ise belli şartlarda vergiden muaf olur.(GVK. Md. 9 )

    MÜKELLEF: Verginin muhatabı olan kişiye denir.

    VERGİLENDİRME AÇISINDAN MÜKELLEF SINIFLARI

    A ) BASİT USULE TABİ MÜKELLEFLER : Defter tutmayan mükelleflerdir.

    B) GERÇEK USULE TABİ MÜKELLEFLER: Defter tutmak zorunda olan
    1. 1. ve 2. Sınıf tacirler gerçek usulde vergi mükellefidirler.
    Aşağıdaki şartlara sahip mükellefler gerçek usulde vergi mükellefidirler.
    1- 1- Gerçek Kişiler . Gelir vergisine tabidirler.
    Gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır:
    - - Ticari Kazançlar
    - - Serbest Meslek Kazançları
    - - Zirai Kazançlar
    - - Ücretler
    - - Gayrimenkul Sermaye İratları
    - - Menkul Sermaye İratları
    - - Kaynağa bakılmaksızın harcama ve tasarruflar
    2- 2- Tüzel Kişiler: Kurumlar vergisine tabidir.
    Kurumlar Vergisi Mükellefleri :
    - - Sermaye Şirketleri (Anonim, Limited )
    - - Kooperatifler
    - - İktisadi Kamu Müesseseleri
    - - Dernek ve Vakıflara ait İktisadi İşletmeler
    - - İş Ortaklıkları (Konsorsiyumlar)

    İKAMET AÇISINDAN MÜKELLEFİYET TÜRLERİ


    TAM MÜKELLEF : Bir hesap dönemi içerisinde 6 aydan fazla Türkiye’de ikamet eden, yurtiçi ve yurtdışı tüm kazançları üzerinden vergilendirilen mükelleflerdir.

    DAR MÜKELLEF: Sadece Türkiye’de Türkiye’ de elde ettiği kazançlardan dolayı vergilendirilen mükelleflerdir.
    MUHASEBE İLE İLGİLİ BİLİNMESİ GEREKEN KANUNLAR

    A) A) VERGİ USUL KANUNU : Usule ve şekle dair esasları belirleyen kanundur. En çok kullanılan kanundur.
    B) B) KURUMLAR VERGİSİ KANUNU : Kurumlar vergisi mükelleflerinin vergi yükümlülüklerini belirleyen kanundur.
    C) C) GELİR VERGİSİ KANUNU : Gelir vergisi mükelleflerinin vergi yükümlülüklerini belirleyen kanundur.
    D) D) İŞ KANUNU : Çalışanların sosyal güvenlik kuruluşlarını ve işveren ile ilişkilerini düzenleyen kanundur.
    E) E) KATMA DEĞER VERGİSİ KANUNU : Vergi mükelleflerinin katma değer vergisi yükümlülüklerini, verginin hangi aşamalarda nasıl ve hangi oranlarda alınacağını belirleyen kanundur



    İŞYERİ AÇARKEN KAYIT AÇILACAK RESMİ DAİRELER

    A- A- VERGİ DAİRESİ
    B- B- SOSYAL SİGORTALAR KURUMU
    C- C- BÖLGE ÇALIŞMA MÜDÜRLÜĞÜ
    D- D- TİCARET ODASI
    E- E- ESNAF VE SANATKARLAR DERNEĞİ
    F- F- BELEDİYE

    A- A-VERGİ DAİRESİNDE KAYIT AÇMA: Gerekli Belgeler

    1- 1- İşe Başlama Formu (2 suret )
    2- 2- Kira Kontratı Fotokopisi (Noter Onaylı ) Kira Kontratına yıllık brüt kira tutarının binde 1.2 ‘si kadar, eğer kefil varsa kefil içinde yıllık brüt kiranın binde 6’sı kadar pul yapıştırılmalıdır.
    3- 3- İmza Sirküleri
    4- 4- Nüfus Sureti
    5- 5- İkametgah Senedi
    6- 6- Nüfus Kağıdının Fotokopisi
    7- 7- İki Adet Vesikalık Fotoğraf
    8- 8- Vekaletname

    Eğer vergi kaydı açılacak bir sermaye şirketi ise;,

    9- 9- Ana Sözleşme Örneği
    10- 10- Sicil Tasdikname Fotokopisi ( Noter Onaylı )

    Vergi kaydı açılacak olan şirket ise 6. Ve 7. Maddedeki belgeler istenmez.
    Tüm bu belgeler hazırlandıktan sonra vergi dairesine gidilir. Müdür yardımcısından havale alınır. Daha sonra belgeler evrak kayıt servisinden geçirilir. Evrak kayıt servisi, başlama-bırakma formlarına gün, tarih kaşesi basar ve evrak numarası verir. Bundan sonra başlama- bırakma formunu bir nüshası hariç tüm evrak sicil memuruna verilir ve yoklama formunun işyerine gelmesi beklenir. Yoklama memuru işyerine gelir ve iki nüsha yoklama tutanağı düzenler. Tutanak memur ve mükellef tarafından imzalanır, tutanağın bir nüshası kendinde bulunan mükellef iki gün sonra yoklama tutanağı ve kırtasiyeden aldığı vergi levhası ile vergi dairesi sicil servisine gider. İşyeri vergi sicil numarasını tutanağa yazdırır. Vergi levhasını doldurarak müdür yardımcısına onaylatır. İşyerinde gözle görülür yere asar.

    DEFTER TUTMA HADLERİ VE SINIF DEĞİŞTİRME

    Vergi Usul Yasası'nın 176'ncı maddesinde yer alan düzenleme gereği olarak tüccarlar, defter tutmak bakımından iki sınıfa ayrılırlar. Buna göre birinci sınıf tüccarlar, bilanço esasına göre, ikinci sınıf tüccarlar ise işletme hesabına göre defter tutarlar.

    Yasal düzenleme gereği ikinci sınıf tüccarın birinci sınıf tüccar olması ile, birinci sınıf tüccarın ikinci sınıf olması, içinde bulunulan yıl gerçekleşen iş hacmine bağlıdır. Şöyle ki;

    Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımları, toplamı 96.000.-YTL'yi veya satışları toplamı 130.000.-YTL'yi,

    Alım satım işi dışındaki işlerle uğraşıp da 2006 yılı içinde elde ettikleri gayrisafi iş hasılatı 52.000.-YTL'yi,

    Alım-satım işi ile diğer işleri birlikte yapanların iş hasılatlarının beş katı ile yıllık satış tutarları toplamının 96.000.-YTL'yi aşması halinde,

    Söz konusu mükellefler birinci sınıf tüccar olarak kabul edilmektedir. Ancak bunların birinci sınıf tüccar olarak defter tutma zorunluluğunun başlayabilmesi için yukarıdaki hadleri yüzde 20'yi aşan miktarda geçmesi gerekmektedir.

    Örneğin bir tüccarın 2006 yılında alış bedelleri toplamı (96.000 + 96.000 x 0.20=) 115.200.-YTL'yi veyahut da satışları tutarı (130.000 + 130.000 x 0.20=) 156.000.-YTL'yi aşmıyorsa bu mükellefin 2007 yılında birinci sınıf tüccar olması söz konusu değildir.

    Çünkü Vergi Usul Yasası'nın 180'inci maddesi uyarınca; iş hacminin;

    Bir hesap dönemi itibariyle yukarıda belirtilen hadleri yüzde yirmiyi aşan nisbette fazla olması veya,

    Arka arkaya iki dönem iş hacminin yukarıda belirtilen hadleri yüzde yirmiye kadar fazlalık gösterecek şekilde aşması gerekmektedir.

    Dolayısıyla yasal düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere ikinci sınıf bir tüccarın Vergi Usul Yasası'nın 177'nci maddesinde yer alan miktarları aşmış olması onun hemen ertesi yıldan itibaren birinci sınıf tüccar olmasını gerektiren bir olay değildir.

    Yıllık iş hacmi Vergi Usul Yasası'nın 177'nci maddesinde belirtilen hadleri yüzde yirmi fazlasını aşan bir miktarda geçmesi halinde söz konusu tüccar hemen yılbaşından itibaren birinci sınıf tüccar olarak defter tutma zorunluluğuna uygun davranması gerekmektedir.

    Aksi takdirde iki yıl üst üste yukarıdaki belirtilen miktarları yüzde 20 ve daha altında bir oranla aşmış olması halinde söz konusu mükellef, bu pozisyonunu iki yıl üst üste muhafaza etmesi halinde birinci sınıf tüccar olarak yükümlülüğünü yerine getirecektir.

    Vergi Usul Yasası'nın mükerrer 414'üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca söz konusu yasada yer alan parasal değerler her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak, yine Vergi Usul Yasası hükümleri çerçevesinde yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle belirlenmektedir. Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 364 sıra numaralı Vergi Usul Yasası Genel Tebliği ile Vergi Usul Yasası'nın 177'nci maddesinde yer alan parasal değerler 2007 yılı için yeniden belirlenmiş bulunmaktadır. (20.12.2006 gün ve 26382 sayılı Resmi Gazete)

    Buna göre 2007 yılında;

    Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işlendikten sonra satan ve yıllık alımları toplamı 100.000.-YTL'yi veya satışları toplamı 140.000.-YTL'yi,

    Alım satım işi dışındaki işlerle uğraşmakta olup, 2007 yılında elde ettikleri gayrisafi iş hasılatı tutarı 56.000.-YTL'yi,

    Alım satım işi ile diğer işleri birlikte yapanların iş hasılatlarının beş katı ile yıllık satış tutarları toplamı 100.000.-YTL'yi aşanlar da aynı koşullarda 2008 yılından itibaren birinci sınıf tüccar olabileceklerdir.

    Ancak Yeni Türk Ticaret Yasası hükümleri uyarınca söz konusu yasanın yürürlüğe girmesi ile birlikte tüm tüccarların bilanço esasına göre defter tutmaları öngörüldüğünden, Vergi Usul Yasası'ndaki sınıf değiştirme ile hükümler kanımızca geçersiz olacaktır.

    Buna karşılık mükelleflerin 2007 yılında tutmak zorunda oldukları kanuni defterleri tasdik ettirmeden önce Vergi Usul Yasası hükümleri çerçevesinde sınıflarını dikkate almaları gerekmektedir.
    Veysi SEVİĞ





    İŞLETMELER YÖNÜNDEN DEFTER TUTMA HADLERİ, SINIF DEĞİŞTİRME KOŞULLARI SINIF DEĞİŞTİRME HADLERİNİN HESAPLANMASI






    25.12.2003

    Kadir Semizoğlu
    Ekonomist-Yazar
    k.semizoglu@ttnet.net.tr

    İŞLETMELER YÖNÜNDEN DEFTER TUTMA HADLERİ, SINIF DEĞİŞTİRME KOŞULLARI SINIF DEĞİŞTİRME HADLERİNİN HESAPLANMASI

    213 sayılı V.U.K 'nun 171. maddesi defter tutmanın maksadını, 172. maddesi defter tutmak zorunda olan mükellefleri, 173. maddesi defter tutmak zorunda olmayanları, 176. maddesi defter tutma bakımından tüccarları, 177. maddesi birinci ve ikinci sınıf tüccarların defter tutma hadlerini ve 179 – 180 nci maddeleri ise sınıf değiştirme konularını düzenlemiştir.


    İlgili maddeler ışığında dönem sonlarında mükellefler, tüccar olma ve defter tutma bakımından
    değerlendirmeler yapmaları ve hesap dönemi başlamadan V.U.K'nun 2003 yılı için aşağıda belirtilen hadlere göre kanuni defterlerini 2004 yılı için tastik ettirmeleri zorunludur.

    İş Koluna Göre Sektör Çeşitleri

    1- Ticari Sektör
    2- İmalat ( üretim ) Sektörü
    3- Hizmet Sektörü
    4- Karma Sektör
    Ticari Sektör : Satın aldıkları malları üzerinde herhangi bir değişiklik yapmadan, olduğu gibi satan işletmelere "Ticari Sektör" işletmeleri diyebiliriz.

    İmalat (Üretim ) Sektörü : Satın aldıkları ilk madde ve malzemeyi üretim safhası yardımıyla, başka bir mamül elde edilmesine, üretim faaliyeti ile birlikte,üretilen mamüllerin ticaretini yapan işletmelere "İmalat (Üretim ) Sektörü" işletmeleri denir.

    Hizmet Sektörü : Bizzat kendi çalışmasına ve ilmi ve mesleki bilgiye dayanan, ticari mahiyette olmayan, ticari sektör ve imalat sektörü dışındaki işlerle uğraşan işletmelere "Hizmet Sektörü" işletmeleri diyebiliriz. (Defter tutma bakımından Serbest meslek erbabı bu kapsam dışında kalmaktadır.)

    Karma Sektör : Yukarıda sayılan sektörlerden en az ikisini yapan işletmelere "Karma Sektör" işletmeleri denir. Karma sektör de hizmet sektörü ile birlikte yapılması ön koşul olarak kabul edilecektir.

    Bu işletmeleri sınıflandırmamızın amacı V.U.K hükümlerine göre daha sade bir biçimde değerlendirme yapmamız, defter tutma bakımından tüccar sınıflarını belirlememiz, buna göre de yasal defterleri süresi içersinde kanun hükümlerine göre tasdik ettirmemizdir.

    - V.U.K ‘nun 177/1 ıncı fıkrasındaki yıllık alış ve satış tutarları hadleri, ticari sektör ve imalat sektörü olarak faaliyet gösteren işletmeler için baz alınması gereken düzenlemedir. (Büfe, Market, Lokanta, Cafe, Bar, Fırın v.b)


    - V.U.K’nun 177/2 ıncı fıkrasındaki gayri safi iş hasılatı tutarı haddi ise; hizmet sektörü olarak faaliyet gösteren işletmeler için düzenlenmiş bir uygulamadır. (Berber, Güzellik Salonları, İnternet cafeler , Komisyoncular v.b)

    - V.U.K’nun 177/3 uncu fıkrasındaki iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı ise Karma Sektör olarak faaliyet göstermekte olan işletmeler için düzenlenmiş bir uygulama olarak alınması gerekmektedir. (Güzellik salonları hizmet dışında eğer mal satışı yaparlarsa karma sektöre örnek gösterilebilir. v.b)

    V.U.K’nu işletmelerin faaliyet konusuna göre iş hacimlerini ayrı ayrı tespit etmiş ve yasal hadleri iş hacmi koşullarında değerlendirmiştir.
    İş Hacmi Konusunda Özellik Arz Eden Hususlar
    1- Bir yıl deyimi bir hesap dönemini ifade etmektedir.

    2- Alış deyiminden işletmenin satmak üzere aldığı malları, satış deyiminden ise satılmak üzere alınan malların satılmasını ifade eder. İşletmede kullanılmak üzere alınan, makine, teçhizat, demirbaş, taşıtların alımı ve yapılan faaliyet giderleri bu alış tutarına dahil edilmemelidir. Satış amacı dışında hangi nedenle alınırsa alınsın iktisadi kıymetler alış olarak dikkate alınmaz.

    3- Mal alış tutarının hesaplanmasında göz önüne alınacak tutar, sadece satın alınan malın "alış bedeli" dir.

    Yani malın maliyet bedeli değil alış bedeli dikkate alınacaktır.

    4- Alış ve satış tutarlarının hesabında dönem başı ve dönem sonu stokları dikkate alınmaz. Sadece dönem içi alışlar ve satışlar hesaba katılır.

    5- Alış tutarı hesaplanırken yıllık alış tutarından alış iadelerinin, satış tutarı hesaplanırken yıllık satış tutarından satış iadelerinin indirilmesi gerekir.

    6- Satış iskontosu yönünden ise; eğer iskonto doğrudan alış faturası üzerinden yapılmış ise, satış tutarının hesabında iskonto uygulandıktan sonra kalan kısım dikkate alınır. Bu satışlar alıcı yönünden ele alındığında ise alıcının net değeri ile hesaplamaya dahil etmesi gerekir.
    Yıllar İtibari İle Uygulanacak Hadler ( V.U.K. 177 )

    İşlem Açıklaması
    2002
    ( 2001 Yılı Kayıtlarına Göre )
    2003
    ( 2002 Yılı Kayıtlarına Göre )
    2004
    ( 2003 Yılı Kayıtlarına Göre)
    - Yıllık Alış Tutarı
    34.000.000.000
    65.000.000.000
    80.000.000.000
    - Yıllık Satış Tutarı
    42.000.000.000
    85.000.000.000
    109.000.000.000
    - Gayrisafi İş Hasılatı
    18.000.000.000
    35.000.000.000
    44.000.000.000
    - İş Hasılatının Beş Katı İle Yıllık Satış Tutarının Toplamı
    34.000.000.000
    65.000.000.000
    80.000.000.000

    V.U.K.’nun 177 ınci maddesine göre düzenlenmiştir.
    Bilanço Esasına Göre Defter Tutmak Zorunda Olanlar
    1- Yukarıdaki hadleri V.U.K’nun 180 nci maddesi hükümlerine göre aşmış olanlar,

    2- T.T.K hükümlerine tabi şahıs ve sermaye şirketleri,

    3- Kurumlar vergisine tabi diğer tüzel kişiler (kooperatif, iktisadi kamu kurumları, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler)

    4- İş Ortaklıkları, (Birinci sınıfa tabi olduklarından bilanço esasına göre defter tutmak zorundadırlar)

    5- Kendi isteği ile bilanço esasına göre defter tutmak isteyenler,

    6- Serbest Meslek Erbabı V.U.K’ 210 uncu maddesine göre Serbest Meslek Defteri tutmak zorundadırlar.
    İşletme Esasına Göre Defter Tutacaklar
    1- İşe yeni başlamış olanlar,

    2- V.U.K’nun 177 inci maddesindeki hadleri 180 nci madde koşullarına göre aşmamış olanlar,

    3- V.U.K’nun 177 inci maddesindeki hadleri 179 uncu madde koşullarına göre eksiklik bulunan işletmeler,

    4- Birinci sınıf tüccar dışında kalanlar
    SINIF DEĞİŞTİRME
    V.U.K / 179 : "İş hacmi bakımından birinci sınıfa dahil olan tüccarların durumları aşağıdaki şartlara uyduğu taktirde, bunlar, bu şartların tahakkukunu takip eden hesap döneminden başlayarak ikinci sınıfa geçebilirler."

    1- Bir hesap döneminin iş hacmi yukarıda yazılı hadlerden % 20'yi aşan bir nispette düşük olursa,

    veya

    2- Arka arkaya üç dönemin iş hacmi yukarıda yazılı hadlere nazaran % 20’ ye kadar bir düşüklük gösterirse, ikinci sınıf tüccar sayılacaklarından dolayı bilanço esasına göre defter tutmaktan vazgeçebilirler.

    V.U.K / 180 : "İş hacmi bakımından ikinci sınıfa dahil olan tüccarların durumları aşağıdaki şartlara uyduğu taktirde, bunlar, bu şartların tahakkukunu takip eden hesap döneminden başlayarak birinci sınıfa geçerler."
    1- Bir hesap döneminin iş hacmi yukarıda yazılı hadlerden % 20 ‘ yi aşan bir nispette fazla olursa,
    veya
    2- Arka arkaya iki dönemin iş hacmi yukarıda yazılı hadlere nazaran % 20’ ye kadar bir fazlalık gösterirse, birinci sınıf tüccar sayılacaklarından dolayı bilanço esasına göre defter tutmak zorundadırlar.
    İKİNCİ SINIFTAN BİRİNCİ SINIFA GEÇİŞ
    İş hacmi bakımından ikinci sınıfa dahil olan ve işletme hesabına göre defter tutan tüccarların durumları, aşağıda belirtilen hadlere uyduğu takdirde bu mükellefler koşulların gerçekleştiği hesap dönemini takip eden dönem başından itibaren birinci sınıfa geçerler.

    Sınıf Değiştirme Tablosu

    İşlem Açıklaması
    2004 Yılında Uygulanacak 2003 Yılı Hadleri
    Hadlerin % 20 Oranındaki Fazla Kısmı
    Sınıf Değiştirmek İçin Gerekli Hadler
    - Yıllık Alış Tutarı
    80.000.000.000
    16.000.000.000
    96.000.000.000
    - Yıllık Satış Tutarı
    109.000.000.000
    21.800.000.000
    130.800.000.000
    - Gayrisafi İş Hasılatı
    44.000.000.000
    8.800.000.000
    52.800.000.000
    - İş Hasılatının Beş Katı İle Yıllık Satış Tutarının Toplamı
    80.000.000.000
    16.000.000.000
    96.000.000.000

    - 2003 yılı için yıllık alış tutarları 80 milyar lirayı % 20 oranından fazla yani yıllık alış tutarı 96 milyar lirayı aşanlar

    - 2003 yılı için yıllık satış tutarı 109 milyar lirayı % 20 oranından fazla, yani yıllık satış tutarı 130.8 milyar lirayı aşanlar

    - 2003 yılı gayri safi iş hasılatı tutarı 44 milyar lirayı % 20 oranından fazla, yani 52.8 milyar lirayı aşan ikinci sınıf tacirler yukarıda sıralanan şartlardan her hangi birini ihlal ettikleri durumda birinci sınıf tüccar sayılacaklarından 2004 yılı için bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olacaklardır.
    Sınıf Değiştirmenin Hesaplanması
    Örnek : 1 ) İki yıldan beri Tekel Bayii olarak ticaret yapan ve işletme hesabına göre defter tutan Mehmet Özgür’ün 2003 yılı alışları tutarı 85.000.000.000.- lira, satışları tutarı ise 93.500.000.000.- liradır. Bu durumda;

    Yıllık Alışları Tutarı : 80.000.000.000.- x 0,20 = 16.000.000.000.- ise (80.000.000.000 + 16.000.000.000) = 96.000.000.000.- lirayı aşmış olması gerekir

    Mehmet Özgür’ ün yıllık alışları toplamı : 85.000.000.000.- lira olduğundan her ne kadar 2003 yılı için öngörülen 80 milyarlık haddi aşmış ise de, bu fazlalık yasada belirtilen % 20 oranından az olduğundan 2004 yılı için ikinci sınıf tüccar sayılacak ve ikinci sınıf defter tutacaktır. (Hesaplama satışlar tutarı yönünden de aynıdır.)

    Örnek : 2 ) Öteden beri Gıda ticareti yapan ve işletme hesabına göre defter tutan Ali Kara’ nın 2003 yılı alışları tutarı 95.000.000.000.- lira , yıllık satışları tutarı ise 131.000.000.000.- liradır.
    Bu durumda;

    Yıllık Alışları Tutarı : 80.000.000.000.- x 0,20 = 16.000.000.000.- ise (80.000.000.000 + 16.000.000.000) = 96.000.000.000.- lirayı aşmış olması gerekmektedir.

    Ali Kara’ nın yıllık alışları toplamı : 95.000.000.000.- lira olduğundan her ne kadar 2003 yılı için öngörülen 80 milyarlık haddi aşmış görünse de, bu aşma oranı yasada belirtilen % 20 oranından az olduğu için yıllık alışlar bakımından ikinci sınıf tüccar sayılacaktır. Ancak Ali Kara’ nın V.U.K ‘nun 180 ınci maddesindeki ikinci koşul olan yıllık satış tutarındaki % 20 oranında fazlalığın olup olmadığına bakılması gerekir. Öyle ise;

    Yıllık Satışları Tutarı :109.000.000.000.- x 0,20 = 21.800.000.000.- ise (109.000.000.000 + 21.800.000.000) = 130.800.000.000.- lirayı aşmış olması gerekmektedir.

    Ali Kara'nın her ne kadar yıllık alışları tutarı yasada belirtilen hadlerde % 20 lik fazlalık göstermemiş olsa bile, yıllık satışları toplamı olan 131.000.000.000.- lira yasada öngörülen % 20 satışlardaki fazlalık nedeniyle 130.8 milyar lirayı aştığından dolayı birinci sınıf tüccar sayılacak ve bilanço esasına göre defter tutacaktır.

    Örnek : 3 ) Öteden beri hizmet işletmesi olarak faaliyet gösteren Kuaför Fatma Ceylan'ın 2003 yılı gayrisafi iş hasılatı tutarı 56.204.500.000.- liradır. Bu durumda;

    Gayri Safi İş Hasılatı Tutarı : 44.000.000.000.- x 0,20 = 8.800.000.000.- ise (44.000.000.000 + 8.800.000.000)= 52.800.000.000.- lirayı aşmış olması gerekir.

    Fatma Ceylan ‘ ın 2003 yılı gayri safi iş hasılatı (56.204.500.000.-) V.U.K 177 incı maddedeki haddi % 20 oranından fazla (52.800.000.000.-) aştığından dolayı birinci sınıf tacir sayılacak ve bilanço esasına göre defter tutacaktır.

    BİRİNCİ SINIFTAN İKİNCİ SINIFA GEÇİŞ

    İş hacmi bakımından birinci sınıfa dahil olan ve bilanço esasına göre defter tutan tüccarların durumları, aşağıda belirtilen hadlere uyduğu takdirde bu mükellefler koşulların gerçekleştiği hesap dönemini takip eden dönem başından itibaren ikinci sınıfa geçebilirler.

    Sınıf Değiştirme Tablosu

    İşlem Açıklaması
    2004 Yılında Uygulanacak 2003 Yılı Hadleri
    Hadlerin % 20 Oranında Azalan Kısmı
    Sınıf Değiştirmek İçin Gerekli Hadler
    - Yıllık Alış Tutarı
    80.000.000.000
    16.000.000.000
    64.000.000.000
    - Yıllık Satış Tutarı
    109.000.000.000
    21.800.000.000
    88.200.000.000
    - Gayrisafi İş Hasılatı
    44.000.000.000
    8.800.000.000
    35.200.000.000
    - İş Hasılatının Beş Katı İle Yıllık Satış Tutarının Toplamı
    80.000.000.000
    16.000.000.000
    64.000.000.000

    - 2003 yılı için yıllık alış tutarı 80 milyar liranın altında gerçekleşen ve alışlardaki azalma % 20 oranından fazla azalmış olan,

    - 2003 yılı için yıllık satış tutarı 109 milyar liranın altında gerçekleşen ve satışlardaki azalma % 20 oranından fazla azalmış olan, 2003 yılı gayri safi iş hasılatı tutarı 44 milyar liranın altında gerçekleşen ve gayri safi iş hasılatındaki azalma % 20 oranından fazla azalmış olan veya arka arkaya üç dönem iş hacmi belirlenen hadlere göre % 20 ye kadar azalmış olan mükellefler ikinci sınıf tacir konumuna geldiklerinden işletme esasına göre defter tutacaklardır.

    Eğer bilanço esasına göre defter tutmak isterlerse bu isteklerine yasal herhangi bir engel bulunmamaktadır.

    İhtiyari olarak bilanço esasına göre defter tutabilirler.

    Sınıf Değiştirme Koşulları

    1- İkinci sınıf tüccar olup işletme hesabına göre defter tutan mükellefler, V.U.K’nun 177 nci maddesinde her yıl belirlenen hadleri, V.U.K’nun 180 nci maddesinde sınıf değiştirmek için aranan % 20 oranında artması durumunda birinci sınıf tüccar olarak bilanço esasına göre defter tutmak zorundadırlar.

    2- Birinci sınıf tüccar olup bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, V.U.K’nun 177 nci maddesinde her yıl belirlenen hadleri, V.U.K’nun 179 uncu maddesinde sınıf değiştirmek için aranan % 20 oranında azalması durumunda ikinci sınıf tüccar olarak işletme hesabına göre defter tutabilirler.
    Aynı zamanda arka arkaya üç dönemin iş hacmi 177 ınci maddede yazılı hadlere nazaran % 20’ ye kadar bir düşüklük göstermesi durumunda, bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, hesap döneminden başlayarak işletme hesabına göre defter tutabilirler. İşletme hesabına göre defter tutan mükellefler arka arkaya iki dönemin iş hacmi 177 nci maddede yazılı hadlere nazaran % 20’ye kadar bir fazlalık oluşursa bilanço esasına göre defter tutmak zorundadırlar.

    Sınıf Değiştirmenin Hesaplanması

    Örnek : 1 ) Öteden beri bilanço esasına göre defter tutan, Tekel Bayii olarak ticaret yapan İbrahim Ala'nın 2003 yılı alışları tutarı 62.000.000.000.- lira, satışları tutarı ise 80.000.000.000.- liradır.
    Bu durumda;

    Yıllık Alışları Tutarı : 80.000.000.000 - 62.000.000.000 = 18.000.000.000.- lira azalmıştır.

    Yıllık Satışları Tutarı : 109.000.000.000 –80.000.000.000.= 29.000.000.000.- lira azalmıştır

    Yıllık alışlar ve satışlar tutarı her iki koşulda % 20 oranından fazla azalma meydana geldiği için 2004 yılında ikinci sınıf tüccar sayılacak ve işletme esasına göre defter tutacaktır.

    Örnek : 2 ) Öteden beri bilanço esasına göre defter tutan, Gıda ticareti yapan Kemal Yılmaz'ın 2003 yılı alışları tutarı 89.000.000.000.- lira, satışları tutarı ise 100.000.000.000.- liradır. Bu durumda;

    Yıllık Alışları Tutarı : 80.000.000.000 - 89.000.000.000 = 1.000.000.000.- lira azalmıştır.

    Yıllık Satışları Tutarı : 109.000.000.000 –100.000.000.000.= 9.000.000.000.- lira azalmıştır

    Yıllık alışlar ve satışlar tutarı her iki koşulda belirlenen hadlerin altında olmasına rağmen, % 20 oranında bir azalma meydana gelmediği için 2004 yılında da Birinci sınıf sınıf tüccar sayılacak ve bilanço esasına göre defter tutacaktır.

    Örnek : 3 ) Öteden beri işletme hesabına göre defter tutan ve hizmet sektöründe faaliyet gösteren Ayşe Tuna’nın 2002 yılı gayrisafi iş hasılatı 42.000.000.000, 2003 yılı gayrisafi iş hasılatı 52.5000.000.000 lira olarak gerçekleşmiştir.

    2002 yılı gayrisafi iş hasılatı belirlenen haddi (35 milyar) aşmış durumda, 2003 yılı gayrisafi iş hasılatı ise yine belirlenen haddi (44 milyar) aşmış olduğu görülmektedir. Aşan miktarlar % 20 oranında olmasa dahi 180 /2 nci fıkrası gereği arka arkaya iki dönemin iş hacmi % 20 kadar bir artış söz konusu olduğu için 2004 yılı hesap döneminden başlayarak bilanço usulüne göre defter tutacaktır.

    Gayrisafi iş hasılatı(2002): 35.000.000.000 x 0,20 =8.000.000.000 ise 42.000.000.000-35.000.000.000= 8.000.000.000

    Gayrisafi iş hasılatı(2003): 44.000.000.000 x 0,20 = 8.800.000.000. ise 52.500.000.000-44.000.000.000=8.500.000.000

    Burada Ayşe Tuna her iki yıldaki gayrisafi iş hasılatı tutarları, yasal hadlerini % 20 oranından fazla aşmamış olsa bile, arka arkaya belirlenen hadleri % 20 oranına kadar aştığından 2004 yılı dönem başından itibaren bilanço usulüne göre defter tutmak zorunda kalacaktır.




    ALINTIDIR.

  2. #2
    Iron MaideN
    Guest

    Standart

    Paylaşım için thanks

Benzer Konular

  1. Türk astrolojisine göre burcunuz
    By EXiR in forum Burçlar ve Fal
    Cevaplar: 10
    Bölüm Listesi: 08-24-2009, 03:23 PM
  2. Polise yetki kanununa Sezer'den onay / 14 haziran
    By KomutanTR in forum Dünyadan Haberler
    Cevaplar: 0
    Bölüm Listesi: 06-14-2007, 10:45 AM
  3. Uluslararası İşletmeler
    By xCaLiBrEx in forum Ekonomi
    Cevaplar: 8
    Bölüm Listesi: 12-15-2006, 10:34 PM

Beğenilen Sayfayı İşaretleyin

Beğenilen Sayfayı İşaretleyin

Yetkileriniz

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • Eklenti Ekleyemezsiniz
  • You may not edit your posts
  •  
[Gizlilik Politikası]-[UslanmaM Kuralları]-[UslanmaM İletişim/Contact]