Ekonomik kriz" AK Parti'ye açılan kapatma davası ve Ergenekon soruşturması ile oluşan Türkiye'deki "siyasi atmosfer" piyasalarda belirsizlik ve durgunluk yaratmaya devam ediyor. Yayın dünyası da bundan payını alan sektörlerden. Bir önceki yıla göre satışlarda ortalama yüzde 20 civarında bir düşüşün yaşandığını belirten yayınevi ve kitapevi yetkilileri; yayınevlerinin bu sorunu baskı sayısını azaltıp kitap başlığı adedini yükselterek aşmaya çalıştığını ifade ettiler.
Türkiye Yayıncılar Birliği Genel Sekreteri Metin Celal son 4-5 yılda kitap satışlarının ortalama yüzde 20-30 oranında düştüğünü belirtiyor. Bunun nedenlerinden birisinin korsan yayınların önlenememesi olduğunu belirten Celal'e göre Milli Eğitim Bakanlığı'nın bedava kitap uygulaması Anadolu'daki birçok kitapevinin kapanmasına neden oldu ve bu da kitap satışlarını ciddi oranda düşürdü. Bu kitabevlerinin ders kitapları yanında edebi ve bilimsel içeriğe sahip kitapları da sattığını belirten Celal ders kitabı satamayan kitapevlerinin birer birer kapandığını ve birçok kentin kitapevsiz kaldığını aktarıyor.
Celal'in dikkat çektiği bir diğer nokta da "ekonomik bunalım" olarak tanımladığı durgunluk. Kitap müzik ve sinemanın tüketicinin ilk vazgeçtiği kalemler olduğunu belirten Celal yayınevlerinin baskı sayılarını düşürüp kitap başlığı sayısını artırarak satışları düşürmemeye çalıştığını anlattı.

Fazla kitap da sakıncalı
Bu durumu Metis Yayınları editörü Müge Sökmen de doğruluyor. "Başlık sayımız da arttı buna karşılık satışlarda bir artış söz konusu değil" diyen Sökmen bu azalmanın finansal bir krizden çok kültürel atmosferdeki değişiklikten kaynaklandığını düşünüyor.
İmge Kitabevi Cağaloğlu Şube sorumlusu Deniz Taştan yüzde 15 civarında bir düşüşten söz edilebileceğini ancak bunun yalnızca yayıncılık sektörüyle ilgili olmadığını aktarıyor. Sürekli yeni kitap basılmasının artık okuru boğduğunu belirten Taştan iki yıl öncesine kadar ayda 150-190 civarı olan yeni başlık sayısının şimdilerde 350'ye kadar çıktığını ve okurun takip etmekte zorlandığını belirtti.
Mephisto Kitapevi satış görevlisi Şafak Yaylalı da geçen yılki satış rakamlarının çok uzağında olduklarını aktarıyor. Tarih güncel politika ve kişisel gelişim kitaplarının ilgi gördüğünü belirten Yaylalı bir başka noktaya daha dikkat çekiyor: "Baskı adedini düşürüp çeşidi artırıyorlar ama kitaplar daha pahalı satılıyor."

İyimser olanlar da var
Can Yayınları Satış Pazarlama Müdürü Özgür Kalyoncu Akın ise daha iyimser. Perakende pazarında bir düşüşün varlığını kabul eden Akın bunun çok önemli bir oranda olmadığını diğer sektörlerdeki düşüşle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Akın bu tür dönemlerde ortaya çıkan açığın özel kampanyalarla giderilebileceği görüşünde. Piyasaya daha fazla kitap sürülmesinin her zaman geçerli bir yöntem olduğunu aktaran Akın bu durumun piyasanın daha gelişmiş olmasına ve daha iyi bir dağıtım ağının ortaya çıkmasına bağlanması gerektiği görüşünde.
Everest Yayınları Yayın Yönetmeni Sırma Köksal da satışlarda bir düşüş olmasına rağmen iyimser olanlardan. Çok satan yazarlarının tirajlarında bir düşüş olmadığını belirten Köksal diğer yazarlarda düşüş olduğunu kabul ediyor. Bu sıkıntıyı aşmak için cep kitapları dizisi başlattıklarını belirten Köksal daha fazla etkinliğin içinde yer almaya çalıştıklarını aktarıyor. Kitap baskı sayılarındaki düşüşün uzun yıllara yayılan bir süreç olduğunu belirten Köksal 80'li yıllarda 5 bin olan baskı sayısının bugünlerde bine kadar gerilediğine dikkat çekti. Köksal son olarak kitap başlıklarındaki artışın piyasayı canlandırması için basılan kitapların best-seller olması gerektiğini ifade etti.


İKİ ARAŞTIRMA ARASINDAKİ UÇURUM
Bağımsız Eğitimciler Sendikası'nın (BES) geçen aylarda kamuoyuna duyurduğu Türkiye'deki kitap okuma alışkanlıklarına ilişkin rapor tartışma yaratmıştı. Sendikanın araştırmasına göre Türkiye kitap okuma konusunda çoğu Afrika ülkelerinin gerisinde kalmış durumda. Japonya'da toplumun yüzde 14'ü düzenli kitap okurken Türkiye'de yalnızca on binde bir kişi kitap okuyor. ABD'de yılda 72 bin kitap basılırken Türkiye'de ise 7 bin kitap basılıyor.
Ancak Türkiye Yayıncılar Birliği Genel Sekreteri Metin Celal Cumhuriyet gazetesinin kitap ekinde yazdığı yazıda bu rakamların çok gerçekçi olmadığını ifade ediyordu. Celal Türkiye'de yılda 7 bin değil 32.750 farklı başlıkla kitap yayımlandığına dikkat çekiyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları ve Sinema Müdürlüğü'nün 2007 yılında 145.413.080 adet bandrol verdiğini aktaran Celal Milli Eğitim Bakanlığı ilköğretim için 93.295.073 adet ve ortaöğretim için 42.000.000 adet olarak dağıtılan bedava kitapların da yayıncılık sektörü içine dahil edilmesi gerektiğini belirtiyor. Celal'in hesaplamasında 112 milyon 283 bin 261 adet olarak hesaplanan korsan yayınlar da var. Böylece Türkiye'de legal ve korsan yayınların toplamı 392 milyon 991 bin 414 adet olarak ortaya çıkıyor. Celal böylece hesaba bakarak Türkiye'de on bin kişiye bir kitap düşmediğini her kişi başına 5.5 kitap düştüğünü yazıyor.
Celal kitap baskı rakamlarının raporda belirtildiği gibi 2-3 bin civarında değil 1000-2000 adet aralığında olduğunu belirtiyor. 2007'de basılan kitap sayısını başlık sayısına böldüğünde ise baskı adedi olarak 11.999 sayısını buluyor.
Celal'in yazıda işaret ettiği bir diğer nokta da bu alanda sağlıklı rakamlar elde etmenin zorluğu. Bu iki araştırma arasında bu kadar büyük fark olmasının nedeni ise Celal'in hesabına dahil edilen yaklaşık 135 milyon adetlik Milli Eğitim'in ücretsiz dağıttığı ders kitapları. BES'in araştırması ise daha çok "kültürel tüketim" olarak kitapevlerinden satın alınan kitaplara ilişkin.