DeViL

Bu büyük eser günümüzde İslam tetkiklerinde görülen yenilenme hareketinin en yüksek tanıklıklarından biridir. 1922’de iki cilt halinde yayımlanmış ve alanında bir çığır açmıştır. Fakat eser kısa sürede tükendiğinden gerek Batıda gerek Doğuda bir çok bilim adamı yeniden yayımlanmasını ısrarla istemekteydiler.
Louis Massignon bu yeni edisyonu hazırlamak için ölümüne (1962) dek aralıksız çalıştı. Karakterinin doğal özellikleri olan bilimsel nesnelliği ve konusuna duyduğu derin entelektüel sempatiyle Hallac’ın yaşadığı ve öldüğü Bağdat çevresini gittikçe daha geniş ve derin biçimde tanımaya bu çevrenin manevi olduğu kadar toplumsal yapı ve düzenini de kavramaya çalışıyordu. Böylece bize eski metnin kökten yenilenmesi denebilecek nitelikteson derece özenle çalışılmış ve ayrıntılı bir müsveddeler bütünü bıraktı. Institut üyesi Henri Laoust ve M. Louis Gardet’nin başkanlığında kalabalık bir bilim ekibi de bu malzemeye dayanarak bu dört ciltlik tamamen yeni edisyonu hazırladı. İlk iki ciltte IX.ve X.yüzyıllardaki büyük Abbasi hümanizmi döneminde halkın devlet memurlarının ve sarayın somut yaşam koşulları; Hallac’ın hayatı yargılanması ve ölümünün (922) bu ortamda yüklendiği anlam; mistik ermişin dost ve düşmanlarının olay karşısında aldıkları tavır ve tutumlarla birlikte Bağdat şehrinin ve Halac’ın çağlar boyunca gah saldırılan gah benimsenen nüfuz ve etkisinin kapsamlı ve etkileyici bir tablosunu bulacaksınız. Üçüncü cilt vaktiyle Müslüman-Arap düşüncesinin en ileri atılımlarına kılavuzluk etmiş olan ve Hallac öğretisinin bütün derinliğiyle ortaya konabilmesi için de bilinmesi şart olan büyük “dogmatik” ve “mistik” temaların derlenip senaaalenmesini konu ediniyor. Dördüncü cilt ise bütünüyle tablolara dizinlere kaynakçalara ve bu anıtsal edisyon için zaruri olan diğer tamamlayıcı verilere ayrılmıştır.