Sigaranın Sağlığa Zararları
Günümüzde her yıl 3.5-4 milyon insan ve her gün 10.000′nin
üzerinde kişi sigaradan hayatını kaybediyor. Eğer gerekli
önlemler alınmazsa bu sayının yılda 10 milyonlu rakamlara
çıkması olası görünmektedir. Yakın bir zaman içerisinde
sigaranın AIDS tüberküloz trafik kazası anne ölümleri intihar
ve cinayetlerin toplamından daha fazla insan öldüreceği
düşünülmektedir.
Sigara bağımlılık yapar mı?
Sigaranın her dozu sağlığa zararlıdır ve vücudumuzun çok çeşitli organlarına zarar veren binlerce kimyasal
madde içermektedir. Ayrıca ileri derecede bağımlılık yapıcı etkiye sahiptir ve sadece kullanana değil dumana
maruz kalan diğer insanlara da zarar verir. Sigara bağımlılarını kendisine bağlayan nikotin kokain ya da
amfetamin kadar güçlü ve onlara benzer bir uyarıcıdır. Nikotin beyindeki yaşamsal işlevleri düzenleyen
(yemek cinsellik vb.) merkezlerden bazı ileticilerin (nörotransmiter) salınımına sebep olur. Sigara içildikten
sonra duyulan haz ve doygunluğun nedeninin bu ileticiler olduğu düşünülmektedir. Nikotin bağımlılığa sebep
olan eroin kokain vb. diğer maddelerle benzer merkezleri etkilemektedir. Tiryakiye sürekli sigara içme isteği
veren şey de nikotindir. Nikotin sigara içen kişiyi uyarır kalp çarpıntısına yüksek tansiyona kişinin nefes alıp
verişinin hızlanmasına sebep olur. Ayrıca sigarada bulunan karbon monoksit kişiyi sersemleştirmektedir.
Ergenler üzerinde yapılan bir çalışmada bağımlılık ve yoksunluk bulgularının kimi gençlerde sigaraya
başladıktan bir kaç hafta gibi kısa süre sonra çıktığı görülmüştür. Bazıları daha uzun bir süre kullandıktan
sonra bağımlı hale gelmektedir.
Sigara çevredekilere zarar verir mi?
Sigara dumanı olan havayı solumak sağlığınıza zararlı olabilir. Sigara dumanında küçük parçacıklar ve gazlar
halinde dört binden fazla kimyasal madde bulunup bunların çoğu zararlıdır ve bunların en az 40 tanesinin
kansere yol açtığı bilinmektedir. Gazlar arasında otomobil egzozundan çıkan karbon monoksit gazı da
bulunmaktadır. Sigara dumanının sadece yüzde 15′i sigara içenin ciğerlerine girer. Geri kalanı başkalarının
soluduğu havaya karışır. Yanan sigaranın ucundan çıkan sigara dumanında çok sayıda zehirli ve kansere yol
açan madde bulunmaktadır. Bu kimyasal maddeler bazen sigara kullananın içine çektiğinden 30 defa daha
yüksek miktarda olabilir. Fakat pasif sigara içenler dumanı doğrudan ciğerlerine çeken aktif sigara içen
kişilerle aynı yoğunlukta zehirli madde solumazlar. Çünkü sigara dumanı sigara içmeyen bir kimse tarafından
solunmadan önce hava ile karışır. Bundan çıkartılacak sonuç aktif sigara kullanmanın pasif içicilikten daha
tehlikeli olduğu ama bunun pasif sigara içmenin tehlikeli olmadığı anlamına gelmediğidir!
Sigara dumanına maruz kalmak sigara kullanmayanlarda akciğer kanseri nedenleri arasındadır. Evde
diğerlerinin sigara dumanına maruz kalan sigara içmeyen kimseler sigara dumanına maruz kalmayan sigara
içmeyen kimselere göre yüzde 26 oranında daha fazla akciğer kanseri tehlikesi ile karşı karşıyadırlar. Sigara
dumanına bu şekilde maruz kalmanın her yıl yaklaşık 18 kişinin akciğer kanserine yakalanmasına yol açtığı
hesaplanmaktadır.
Sigara bırakıldığında zararları düzelir mi?
Sigarayı bıraktıktan 10 yıl sonra akciğer kanserine yakalanma riskiniz sigara içmeye devam eden birinin
taşıdığı riskin yarısına iner kalp hastalığı riskiniz hiç sigara içmemiş birinin taşıdığı riskle aynı seviyeye gelir.
On beş yıl sonra felç geçirme ve kalp krizi riskiniz hiç sigara içmemiş birinin taşıdığı riskle aynı seviyeye
gelmektedir.
Sigaranın neden olduğu sağlık problemleri nelerdir?
• Dünya sağlık örgütü istatistiklerine göre dünya ülkelerinin birçoğunda en çok rastlanan ve kanserden en
çok ölüme yol açan nedenler arasında ilk sırayı akciğer kanseri alıyor. Son 40 yılda yüzde 250 oranında artış
gösteren akciğer kanserine sadece ABD’de her yıl 160 bin kişi yakalanmaktadır. Türkiye’de ise her yıl 30-40
bin kişide akciğer kanseri görülmektedir. Akciğer kanserlerinin yüzde 85′inin nedeni sigaradır. Uzmanlar 100
bin kişilik nüfusta hiç sigara içmeyenlerin akciğer kanserine yakalanma oranının 0.1-0.2 günde bir paket
içenlerde 44 1-2 paket içenlerde 58 günde 2 paket ya da daha fazla içenlerde 72 olduğuna dikkat çekiyor.
• Kronik bronşit’in yüzde 75′inin kalp hastalıklarının yüzde 25′inin nedeni sigaradır.
• Günde sadece 5 tane sigara içen hamile bir kadının erken doğum yapması ya da oldukça küçük ve de
sağlıksız bir bebek doğurma riski yüksek oranda artmaktadır.
• Ağız kanseri vakalarının tamamına sigara yol açmaktadır. Yemek borusu kanserinden ölenlerin hemen
hepsi sigara içtikleri için ölmüşlerdir.
• Menopoz sigara içen kadınlarda beklenenden 5-10 yıl daha erken görülür. Bu da kemiklerin erkenden
incelmesine ve de erimesine neden olur.
• Düzenli bir şekilde sigara içilmesi deri yapısını bozar kırışıklıklara yol açar. Bunun yanında dişler sararır ve
de kararır tırnaklar sağlıksızlaşır.
• Sigara içenlerin yaraları çok daha zor kapanır.
Sigaranın zararlarını azaltmak için
Sigarayı bırakmayı düşünün ve bunu hem kendi sağlığınız hem de ailenizin sağlığı açısından yapın. Öncelikle
sigara dumanıyla kirletilmemiş temiz hava solumanın sigara içmeyenlerin hakkı olduğunu anlamamız
gerekiyor. Arkadaşlarınızdan nazikçe sigara içmemelerini rica ediniz. Evinizde sigara içilmesini
engelleyemiyorsanız yatak odası mutfak banyo ya da başka bir kapalı yeri sigara içilmesine izin verilmeyen
alan olarak belirleyiniz. Sigara dumanı olan yerlerden uzak durunuz ve çocuklarınızın da uzak durmasını
sağlayınız. Lokantalarda sigara içilmeyen yerlerde oturunuz. Eğer böyle bir yer mevcut değilse yöneticiler ile
görüşerek böyle bir yerin oluşturulmasını önerebilirsiniz. Son olarak aracınızın içinde ve özellikle
çocuklarınızın yanında sigara içmeyiniz.