Kemoterapi Nedir | Kemoterapi Ajanları | Yan Etkilerle Başetme | Hekimi Hangi Durumlarda Aramalıyım
Kemoterapi kanseri tedavi etmek için ilaçların kullanılmasıdır. Cerrahi tedavi (ameliyatla tedavi) ve radyoterapi (ışınla tedavi) sadece bulunduğu bölgede yok ettiği için kemoterapi eğer kanser vücudun başka bölümlerine yayıldı ise tüm vücutta dolaşarak o bölgelerde de kanser hücresini yakalayarak onu yok etmeye çalışır. Kemoterapi normal hücrelere zarar vermeden kanser hücrelerini yok etmek, kitlenin gelişimini önlemek ya da ağrı/tıkanıklılık gibi sorunları azaltmak için uygulanır. Kanserin tedavisinde cerrahi tedavi (ameliyatla) ve radyoterapi (ışın tedavisi) ile birlikte veya tek başına kullanılan bir tedavi yöntemidir.
Kemoterapi tedavisi hangi amaçla uygulanır?
Amacı kanseri tedavi etmek, kanserin yayılımını önlemek, kanserin büyümesini yavaşlatmak, başka bir yere yayılmış olma ihtimali olan kanser hücrelerinin yakalayıp yok etmek ve kanserin neden olduğu sorunları azaltmaktır.
Kemoterapi tedavisinde hangi ilaçlar kullanılır ve nasıl uygulanır?
Kanserin türüne ve yayılımına göre farklı gruplamalar yapılarak kemoterapi tedavisinde 100 den fazla ilaç kullanılmaktadır. Birbirinden farklı yan etkilere sahip bu ilaçları belli özelliklerine ve kanser hücresi üzerindeki etkilerine göre yedi grup altında [alkilleyici ajanlar, anti:-):-):-):-)bolitler, antitümör antibiyotikler, nitrosürealar, bitki alkaloidleri, hormonlar, sınıflandırılamayanlar] altında toplamak mümkündür. Tek başına uygulandıklarında da etkili olabilirler. Genellikle hem hastada daha az yan etki görülsün diye hem de kanser hücresini daha güçlü bir şekilde yok etsinler diye birbirlerinin etkisini arttırmak için belli bir sürede ve sırada birkaç ilaç verilerek uygulanırlar.
Kemoterapi tedavisi nerede uygulanır?
Kemoterapi tedavisini evde, hastanede veya hekiminiz muayenehanesinde sağlık uzmanlarının gözetimi altında yaptırabilirsiniz.
Kemoterapi tedavisi nasıl verilir?
Kemoterapi ilaçları ağızdan alınabilir, damardan verilebilir,vücut boşluklarına verilebilir, kalçadan yapılabilir, cilde sürülebilir. İlacın uygulama şekli kanserin yerleştiği bölgeye göre değişmektedir.
Kemoterapi tedavisi ne kadar süre uygulanır?
Tedavinin süresi hastadan hastaya ve hastalığın tedaviye verdiği cevaba göre değişmektedir. Tüm kanser hücrelerini yok etmek için kemoterapinin bir kez uygulanması yeterli değildir, bu nedenle kanser türüne, hastanın genel durumuna ve hastalığın tedaviye verdiği cevaba göre belli aralıklarda ve birkaç kez uygulanması gerekmektedir. Kemoterapi uzmanı (onkolog) boyunuza ve kilonuza göre almanız gereken dozu hesaplayarak size tedavi şeması hazırlar ve bu tedavi şeması eğer kan sayımınız ve genel durumunuz uygun ise belli zaman aralığında size verilir. Bazı hastalarda bu tedavi aralığı haftada bir, bazı hastalarda 14 günde bir, bazı hastalarda 21 günde birdir. Bir seferlik tedavi süreniz tedavinizde kullanılan ilacın türüne ve sayısına bağlı değişmektedir. Bazı ilaçlar yarım saatte uygulanırken, bazılarının uygulaması bir saat, ya da 3 saat hatta 24 saat sürebilir.
Kemoterapide alacağım tedavi dozu nasıl hesaplanır?
Genellikle kanser türü ve yayılımı aynı olan hastalar benzer ilaçlar alır ama doz kişiden kişiye kişinin kilosuna ve boyuna göre değişebilir bu sizi daha az veya daha çok ilaç aldığınızı göstermez. Boylarınıza ve kilolarınıza göre farklı ilaç dozu alsanız da siz aynı dozu alıyorsunuzdur.
Kemoterapi tedavisi sırasında başka bir ilaç kullanabilir miyim?
Kemoterapi sırasında başka bir ilaç kullanmadan önce mutlaka hekiminize danışmalısınız, hatta kullandığınız ilaçları yazarak (tabii bunların içine sizin ilaç olarak algılamadığınız ilaçları da yazmalısınız bunlar aspirin, bitkisel ilaçlar, besin takviyeleri, vitaminler) kemoterapi tedavisi sırasında bu ilaçları almanızda bir sakınca olup olmadığını sormalısınız. Tedavi sırasında hekiminize sormadan herhangi bir ilaç kullanmamalısınız.
Kemoterapi tedavisinin kanseri yok edip etmediğini nasıl anlayacağım?
Kemoterapi tedavisinden önce, kemoterapi tedavisi sırasında ve takibinde bazı tarama testleri (BT-bilgisayarlı tomograf, MRG-magnetik rezonans görüntüleme), kan tahlilleri yapılarak tedaviye cevap verip vermediğiniz değerlendirilir. Cevaba göre kanser kitlesi ilaca cevap vermedi ise yani küçülmedi ise ilaç kesilebilir, ilaç değiştirilebilir, ilaç dozu düşürülebilir veya cevap verdi ise tedaviye devam edilir.
Kemoterapi tedavisinin maliyeti ne?
Bir kemoterapi tedavisinin maliyeti tedavi sırasında kullanılan ilaçların sayısına ve türüne bağlı değişmektedir. Bir tedavi eğer hasta tedavi masraflarını kendisi karşılıyorsa 300 000 000 – 20 000 000 000 TL arasında değişmektedir. Fakat SSK, Emekli Sandığı ve Bağ-Kur tedavi masraflarını karşıladığından bu tedaviye herhangi bir ücret ödemenize gerek yoktur.
Tedaviden önce hekime sorabileceğiniz sorular:
Kemoterapi tedavisi benim hastalığımı nasıl etkileyecek?
Kemoterapi hastalığı ne derecede tedavi edecek?
Kemoterapi hastalığımı tedavi etmek için mi, kontrol altına almak için mi yoksa hastalığa bağlı şikayetleri azaltmak için mi veriliyor?
Kemoterapi başarısız olursa başka tedavi seçenekleri var mıdır?
Kemoterapiye bağlı bende hangi yan etkiler meydana gelecek? Diğer tedavilere kıyasla yan etkileri beni daha fazla mı etkileyecek?
Kemoterapiyi nasıl alacağım, ne sıklıkta verilecek ve ne kadar sürecek?
Kemoterapiye bağlı yan etkilerle başa çıkmak için ne yapmalıyım?
Beslenmemde, fiziksel hareketlerimde, iş yaşamımda herhangi bir değişiklik yapmam gerekiyor mu?
Kemoterapi tedavisinden sonra ameliyat olacak mıyım mı, ışın tedavisi alacak mıyım?Cevabınız evet ise ne zaman ve neden? Her tedaviden beklenen sonuç ne?
Kemoterapi ameliyattan yada ışın tedavisinden sonra yapılıyorsa, gizli kalan kanser hücrelerini yok eder mi?
Kemoterapi tedavisinin maliyeti ve benim sağlık güvencem masrafları karşılıyor mu?
PROF.DR.Adnan Aydıner