Tohumda 'çok uluslu genetik' tartışması

Tohumculuk tasarısı 'Çok uluslu şirketler hakimiyet kuracak tohumların genetiği değiştirilecek' eleştirisine yol açtı. Tasarıyı destekleyenlerse 'Patent zorunluluğuyla tohumlar korunacak' diyor

Bülent Yardımcı

Meclis'te görüşülen Tohumculuk Tasarısı 1963'ten bu yana yürürlükte olan yasayı değiştiriyor. Tasarı devletin tohum üretiminden sertifikalandırılmasına ve ticaretine dek tüm alanlardan çekilmesini ve bu görevleri kurulacak olan Türkiye Tohumcular Birliği'ne devretmesini öngörüyor.
Tasarıyı eleştirenler yeni yasayla tohum piyasasının çok uluslu şirketlerin hakimiyetine gireceğini bu şirketlere ülaaae özgü tohumların genetiğini değiştirme yetkisi ve bu tohumlara da patent hakkı verileceğini hem ekonominin hem de insan sağlığının zarar göreceğini savunuyor.
Tasarıya destek verenler ise tasarıda genetiği değiştirilmiş organizmalarla (GDO) ilgili bir hüküm olmadığını belirterek tohum ithalatının serbest bırakıldığı 1984'ten bu yana Türkiye'nin ciddi kayba uğradığını tasarının getireceği patent zorunluluğunun Türk tohumculuğunu koruyacağını ve Türkiye'nin tohum ihracatçısı haline geleceğini vurguluyor.
Tasarıya karşı çıkanların ve tasarıyı destekleyenlerin görüşleri şöyle:


Karşı çıkanlarTürkiye Ziraat Odaları Birliği: Tasarıda biyoteknolojik yöntemler tanımı daha açık yapılmalı ya da geçici bir maddeyle tasarıya "Ulusal Biyogüvenlik Yasası çıkarılmadan transgenik çeşitlerin ülaaae girişi yasaktır" ifadesi eklenmeli.
Tema Vakfı Kocaeli İl Temsilcisi Nermin Tol: Tasarı gıda güvenliğini tehliaaae atıyor. Yasalaşırsa tohum üretim ve dağıtımında dışa bağımlı olacağız. Bu yasa tasarısı geri çekilmeli ve yeniden hazırlanmalı.
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı: Tasarı tohumculuk alanının da çok uluslu firmalara ve onların yerli taşeronlarına 'yağma' olanağı sağlıyor. Devletin tohumluk üretimi sertifikasyonu ticareti ve denetimi alanlarındaki yetkisini devredeceği Tohumcular Birliği tohumculuk faaliyetini kâr durumuna indirgemiş firmalardan oluşacak. GDO üretimi yasallaşacak. Yerli tohumlarımızı patentleme yetkisi yabancı firmaların güdümüne girecek. Çiftçilerin tohumluk ayırma yetkisi elinden alınacak.


DestekleyenlerTarım ve Köyişleri Bakanı Mehdi Eker: Kanunda GDO ile ilgili hüküm yok. 1984'de tohum ithalatını serbest hale getirirken tohumculukta patent kanunu anlamına gelen kanunu çıkarsaydık Türkiye çok farklı noktada olurdu. Tohumculuk alanında en az 20 yıl kaybettik. Tasarı yasalaştıktan sonra sokakta "korsan CD satar" gibi tohum satışına izin verilmeyecek. Etiketlenmemiş tohumların açıktan yapılan satışlarına yasak getirilecek.
Türkiye Tohumculuk Endüstrisi Derneği Genel Sekreteri Ayhan Elçi: Tasarı Fransa ve Hollanda gibi AB'nin en gelişmiş tarım ülkeleri örnek alınarak hazırlandı. Fidan fide tohum süs bitkisi yetiştirenler ile ıslahçılar dağıtıcılar ve nüveci çiftçiler birlik kuracaklar. Bunları kapsayacak olan Tohumcular Birliği TOBB gibi yarı kamu kuruluşu niteliğinde özerk bir kuruluş olacak.
May Tohum Yönetim Kurulu Üyesi Hamdi Çiftçiler: Türkiye yılda 65-70 milyon dolar tutarında tohum ithal ediyor. İhracatsa 27-30 milyon dolarda kalıyor. Yeni yasayla tohum ithalatçısı olmaktan çıkarak ihracatçı bir ülke olacağız.


Marmara'da zeytin depremiDünyanın en büyük zeytin işletmesi olan Marmara Zeytin Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (Marmarabirlik) yeni sezon için açıkladığı alım fiyatıyla zeytin piyasasını sarstı. Marmarabirlik geçen yıl 4 YTL'den aldığı zeytine 2006-2007 sezonu için 2.25 YTL avans fiyat verdi. Bölge ziraat odaları fiyata büyük tepki gösterdi.
Bunun üzerine MB yönetimi ile Orhangazi Gemlik Osmangazi Mudanya İznik Nilüfer Kestel ve İnegöl ziraat odaları başkanlarının katıldığı ortak toplantıda baş fiyat 2.5 YTL'ye çıkarıldı. Toplantıda zeytin baremleri de (basamak) değiştirildi. Geçmiş yıllarda zeytini kilodaki dane iriliğine göre 17 basamakta fiyatlandıran Marmarabirlik bu yıl basamak sayısını da dörde indirdi ve yağlık zeytini 25 kuruşa alacağını duyurdu.

'Fiskobirlik gibi olurdu'
Marmarabirlik yaptığı açıklamada fiyatların avans fiyat olduğunu hatırlattı. Birlik sezon boyunca satın alacağı zeytinin avans fiyat ödemesini 15 günlük periyodlar halinde peşin olarak yapacak. Gerçek hedef fiyat ise kampanya sonrasında piyasada oluşacak fiyatlar dikkate alınarak belirlenecek ve aradaki fark Şubat 2007'den itibaren ödenecek.
2005-2006 sezonunda 52 bin ton zeytin alan Marmarabirlik ortaklarına peşin ödeme yapmıştı. Yeni sezona 26-27 bin ton stokla girecek olan birlik bu sezon 30-35 bin ton zeytin alacak. Marmara Bölgesi'nde bu sezon 150-160 bin ton Gemlik tipi zeytin rekoltesi bekleniyor.
Zeytin piyasasının önde gelen uzmanları "Marmarabirlik yönetimi çok cesurca karar aldı. Böylece Marmarabirlik Fiskobirlik'in durumuna düşmekten kurtuldu" dedi.

'Gemlik tipi ekilmesin'
Fora Zeytin Genel Müdürü Deniz Ataç Balıkesir'den Muğla'ya Antalya'dan Mardin'e kadar her yere Gemlik tipi zeytin dikildiğini belirterek şöyle dedi:
"Gemlik tipi sofralık zeytin üretimi hızla artıyor ama tüketimi artmıyor. Yağlık zeytinde sorun yok ama sofralık zeytinde büyük sıkıntı var. Marmarabirlik bu nedenle baskı altında.
Gemlik tipi zeytinin dış pazarda müşterisi yok. Yeni zeytin bahçelerini ihracat şansı olan memecik domat kalamata ve palamut çeşitleri ile kurmalıyız."