Yabancı paralara döviz denilir. Döviz "efektif" ya da "kaydi" olabilir. Banknot ve :-):-):-):-)l sikkeler efektiftir. Çek poliçe emre yazılı senet havale ve kredi kartları kaydi ödeme araçlarıdır. Transferlerin büyük kısmı kaydi para ile gerçekleştirilir.

Günümüzde efektifin uluslararası ödemelerde payı küçük bir orandır. Döviz alım satımları kambiyo işlemleridir. Kambiyo işlemleri vadeli ve vadesiz olarak ikiye ayrılır. Vadesiz işlemlerde alım satım yapılan yerin o andaki peşin kuru uygulanır. Alıcının talebini belirlemesiyle satış akdi ve fiyatı kesinleşir. Ancak kambiyo operatörleri arasındaki işlemlerde satılan döviz iki iş gününün geçmesiyle fiilen alıcı emrine girer. Vadeli işlemlerde ise fiyatı satış anında kesinleşmiş olan döviz ileride günü gelince alıcı hesabına geçirilir.

Döviz Dengesi

Bir ülkenin uluslararası ekonomik ilişkilerinde kazandığı dövizlerle harcadığı dövizlerin denk olmasıdır. Kural olarak döviz dengesi ülkenin hedef aldığı ya da daha genel bir deyişle tam istihdamı sürdürecek olan gelişme düzeyinin gerektirdiği mal ve hizmet ithalatını kendi mal ve hizmet ihracatından kazandığı dövizle yapabilmesi durumudur. Ancak bazı koşullarda ithalat gereksinmesi ihracat geliriyle karşılanamaz. Bu durumda açığın ortaya çıktığı dönemde kısa vadeli sermaye hareketleriyle (dış kredi) ve/veya döviz rezervlerinin kullanılmasıyla döviz dengesi sağlanır.

Daha sonraki dönemler için ise döviz kurunu değiştirerek (devalüasyon) ya da doğrudan ithal kısıtlamalarına gidilerek ithalat azaltılır ve ihracatın sağladığı döviz kazançlarına eşitlenerek döviz dengesi sağlanır.

Bu mekanizmanın gelişmekte olan ülkelerde sürekli olarak kurulması güçtür. Bu ülkelerde döviz açığı yapısal ve kronik bir nitelik kazanmıştır. Bu nedenle kısa vadede ticari borçlanma ve rezerv kullanımı uzun vadede de parasal önlemlerle sürekli bir döviz dengesi sağlanamaz.

İthalatın kısılması ise kalkınma hızının düşürülmesi hatta bazı durumlarda yurt içi üretim kapasitesinin ithal malı girdilere bağlı olan kısmının kullanılamaması gibi istenmeyecek bazı sonuçlar doğurabilir. Bu durumda kısa vadeli borçlanmaların yanı sıra uzun vadeli dış borçlanmaya da başvurularak döviz açığı kapanacak ve döviz dengesi sağlanacaktır. Bu nedenle özellikle gelişmekte olan ülkelerde döviz dengesi ihracat gelirlerinin yanı sıra dış kredi kullanımını da kapsayacak şekilde düşünülmektedir.

Döviz Rezervleri

Bir ülkede merkez bankası ve bankalar sisteminde birikmiş olan döviz mevcuduna döviz rezervi adı verilir.