Buluşlarını Eti Maden’in genel müdürüne müjdelediler ve “Patent için başvuralım” dediler. Ancak genel müdür ve 8 kurum yöneticisi mühendislerin buluşuna ortak oldu ve patent başvurusuna yöneticilerin adı da yazıldı. Uyanık mucitler projenin tüm gelirinden pay istedi

Tarihinde ilk kez bir buluşa imza atan Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü yeni ürünle ilgili “bürokrat mucit” sorunuyla karşı karşıya kaldı. Eti Maden’in bor madeninden ürettiği yeni ürün “Kalsine Tinkal” dünya bor piyasasında bile heyecan yaratttı. Eti Maden buluşu korumak için kurum adına patent başvurusu yaptı.

Buraya kadar normal giden süreç patent başvurusu sırasında ilginç bir manevraya tanık oldu. Patent başvurusu yapılırken başta kurumun Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Yılmaz ile Yönetim Kurulu Üyesi Yücel Yalçınoğlu olmak üzere 8 kurum yöneticisi kendi isimlerini “bulucu/mucit” olarak kaydetti.

Buluşun mucidi olarak kendilerini gösteren yönetici bürokratlar Eti Maden’in sattığı her yeni ürün gelirinden belli bir yüzde almak istiyor. Buluş bir mülkiyet hakkı olduğundan bunu almaları halinde bürokratların kendileri ve mirasçıları bu ürünle ilgili yapılan her satıştan pay alacak.

‘Zaten göreviniz’

Bürokratların şimdiye kadar hiç kullanılmamış bir mevzuatı hayata geçirme taleplerini değerlendirmek için kurumda bir komisyon oluşturuldu. Komisyon mucitlerin herbirine resmi bir yazı yazarak buluşun “kamu kurumunun olanakları teçhizat ve malzemesiyle üretildiğini bürokratların görevlerinin zaten bu işi yönetmek olduğunu ve haklarından feragat etmelerini ama kendilerinin 1.500 YTL ile ödüllendirileceğini” bildirdi.

Ancak başta Genel Müdür Orhan Yılmaz olmak üzere 8 bürokrat 17 Eylül 2007’de resmi birer yazıyla “Uygun bir bedeli karşılamadığından tarafımdan kabulü mümkün değildir” diyerek haklarından feragat etmeyeceklerini bildirdi.

Üstüne ödül de istedi

Bu sırada mucitlere verilecek pay/tutarla ilgili oluşturulan komisyon 29 Ağustos 2007’de karar aldı. Kararda “Bulucuların kurumumuzdaki görevleri gereği buluş yapmış olmaları ve buluşun ortaya çıktığı süreçte kurumumuz imkanlarının kullanılması ve buluşun kurumumuza ekonomik getirisi gözetilerek bulucuların her birine 1.500 YTL bedelin ödenmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır” denildi.

Komisyonun bu kararı genel müdür başta olmak üzere tüm bürokrat mucitler tarafından reddedildi. Genel Müdür Yılmaz imzasıyla komisyona cevaben gönderilen resmi yazıda 1.500 YTL’lik bedelin kabul edilmediği bildirildi. Kırka Bor İşletmeleri Müdür Yardımcısı Celal Demirbağ’ın cevap yazısı ise daha ilginç oldu. Demirbağ bedeli kabul edemeyeceğini ancak ödemenin gelir payına ek olarak ‘ödül diye verilmesinin iyi bir motivasyon sağlayacağını’ belirtti.

Mirasçılarına bile para istiyorlar

MUCİT bürokratlar Eti Maden’in yeni ürünle yaptığı satış gelirlerinden belli bir yüzde almak istiyor. Buluş bir mülkiyet hakkı olduğundan bunu almaları halinde bürokratların kendileri ve kanuni mirasçısı olan tüm çocuk ve torunları kurumun yaptığı her satıştan pay alacaklar. Eti Maden ürünle ilk etapta 250 bin tonluk satış yapacak ve 70-80 milyon dolar gelir elde edecek.

Buluş plazma TV için çok önemli

ETİ Maden’in bulduğu Kalsine Tinkal isimli yeni bor ürünü plazma TV cam ve seramik sektörü için önemli bir buluş. Eti Maden Genel Müdür Orhan Yılmaz’ın KİT Komisyonu’na verdiği bilgiye göre bu buluşla izolasyon ürünleri artık daha az enerji ile daha ucuza üretilebilecek Yılmaz buluşu şöyle anlattı: “İzolasyon sanayinde bor cam dediğimiz sıcağa dayanıklı camlar üretiliyor. İşte bulduğumuz yeni ürün bu alanda çok önemli. Üretimde enerji kullanılımını azaltıyor.”

Proje 4 mühendisle başladı 8 bürokratın pay talebiyle bitti

ETİ Maden’i karıştıran olaylar şöyle gelişti: Eti Maden Şubat 2005’te bor madeninden yeni bir ürün geliştirmek için araştırma geliştirme projesi başlattı. Projeye “Tinkalin Kalsinasyonu” adı verildi. Projede 3 mühendis 1 tekniker görev aldı. Bu isimler dosyada Hasan Akçin-Jeoloji Mühendisi Öznur Özyetiş-Kimya Mühendisi Tümay Uludağ-Maden Mühendisi Bilal Şentürk-Tekniker olarak yer aldı. 17 Ekim 2006’da proje ekip başkanı Tümay Uludağ üstlerini by-pass ederek Genel Müdür Orhan Yılmaz’a başvurarak ürünle ilgili patent başvurusu yapılmasını ekip adına talep etti. Ancak Uludağ kayıtlı isimlere bu yazıyla yöneticileri de dahil etti. Böylece Yılmaz Yönetim Kurulu Üyesi Yücel Yalçınoğlu Kırka Bor İşletmesi’nin Müdür Yardımcısı İbrahim Kayandan Tanzer Ergül ve Celal Demirbağ da proje çalışanları olarak kayıt altına alındı. Bu gelişme üzerine el yazısıyla “işin aciliyetine binaen” hemen başvuru yapılması talimatı verdi.