HORTLADI
Turuncu darbe

2004'teki 'Turuncu Devrim'in sonucunda Devlet Başkanı olan Yuşçenko'nun parlamentoyu feshetmesi Batı yanlısı lideri bir kez daha Moskova yanlısı Başbakan Yanukoviç'le karşı karşıya getirdi


Cenk Başlamış - Moskova


Ukrayna'da Devlet Başkanı Viktor Yuşçenko'nun "anayasayı çiğnediği" gerekçesiyle Rada'yı (parlamento) feshetmesi Moskova ile Batı yanlısı siyasi güçler arasında uzun sürebilecek tehlikeli bir krizin fitilini ateşledi.
Rada'nın çoğunluğunu oluşturan iktidar temsilcileri Yuşçenko'nun önceki gece açıkladığı fesih kararına uymayacaklarını belirterek parlamentonun kapatılıp 27 Mayıs'ta erken seçime gidilmesini öngören kararnamenin meşruluğunu sorgulamak amacıyla Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Moskova yanlısı Başbakan Viktor Yanukoviç 450 üyeden 262'sinin katıldığı Rada toplantısında Yuşçenko'yu "ölümcül bir hata yaparak anayasaya saldırmak"la suçladı ve fesih kararını değiştirmesini istedi. Anayasa Mahkemesi'nin kararı açıklanıncaya kadar Rada'nın olağan çalışmasını sürdüreceğini belirten Yanukoviç krizin sürmesi halinde erken başkanlık seçimlerinin de gündeme gelebileceğini söyledi. İki lider arasında dün yapılan görüşmede uzlaşma sağlanamadı; Yuşçenko sorunun güç kullanmadan çözüleceği sözünü verdi.
Yuşçenko fesih kararını açıklarken Rada'yı anayasayı çiğnemekle suçladı ve amacının ülkenin bütünlüğünü sağlamak olduğunu söyledi. Yuşçenko ile Yanukoviç'i üç yıl aradan sonra yeniden karşı karşıya getiren iktidar partisinin Devlet Başkanı'na yakın 11 parlamenteri transfer etmesi oldu. Gözlemcilere göre Yanukoviç'in amacı parlamentoda 300 sandalyeye ulaşarak anayasayı değiştirmek ve Yuşçenko'nun yetkilerini kısmaktı. Yuşçenko parlamenterleri transfer eden Yanukoviç'in anayasayı çiğnediğini ve meşruiyetini kaybettiğini ileri sürüyor. Gözlemciler ise anayasanın ilgili maddesinin tartışmaya açık olduğunu düşünüyor.
Batı yanlısı bir politikacı olan Yuşçenko 2004'te Yanukoviç'le başkanlık seçimlerinde mücadele etmiş oylamaya hile karışmasının ardından "turuncu devrim" adı verilen barışçı halk hareketiyle 2005 yılında iktidara gelmişti. Devrimin kahramanlarından Yulya Timoşenko ile Yuşçenko arasında anlaşmazlık çıkması üzerine geçen yıl Yanukoviç'e başbakanlık yolu açıldı. Yanukoviç'in Yuşçenko'nun en kısa sürede AB ve NATO'ya üye olmayı hedefleyen politikasıyla çelişen adımlar atması iki lider arasında gerginlik yaratıyordu.
Ukrayna'daki kriz 1993'te Rusya'da yaşanan iktidar mücadelesini anımsattı. Dönemin lideri Boris Yeltsin'in parlamentoyu feshetmesiyle başlayan mücadele sonucu parlamento binası bombalanmış ve yüzlerce kişi ölmüştü