CEVAP
Edeb güzel terbiye iyi davranış güzel ahlâk hayâ nezaket zarafet gibi manalara gelir. Mesela terbiyeli çocuk edebli çocuk demektir. Hadis-i şerifte (Evladınıza ikram edin edebli terbiyeli yetiştirin!) buyurulmuştur. Âdab edebler güzel huylar iyi haller ve davranışlar; her konuda haddini bilip sınırı aşmamak demektir. Dinimiz İslâmiyet baştanbaşa edebdir. Edeb kulun kendisini Cenab-ı Hakkın iradesine tabi etmesi güzel ahlâklı olmasıdır. Hadis-i şerifte (Sizin en iyiniz ahlâkı en güzel olanınızdır.) buyuruldu.

Hz.Ömer (Edeb ilimden önce gelir) buyurdu. Çok heybetli olmasına rağmen edebinden hayâsından Resulullahın huzurunda çok yavaş konuşurdu. Peygamber efendimiz de bir kimsenin yanında iki diz üzerine oturur ona saygı olmak için mübarek bacağını dikip oturmazdı. Hadis-i şerifte (Resulullahın hayâsı bakire islâm kızlarının hayâsından çoktu) buyuruldu.

İbni Mübarek hazretleri buyurdu ki: (Bütün ilimleri bilenin eğer edebinde noksanlık varsa onunla görüşmediğime üzülmem bunu kayıp saymam. Fakat edebli ile görüşemesem üzülürüm.)

Hikmet ehli buyuruyor ki:
İlim gibi edeb de öyle bir hazinedir ki onu hiçbir hırsız çalamaz. Din ve dünya güzelliği bundadır. İnsanı hayvandan ayıran edebdir.

Edebi gözetmek zikirden üstündür. Edebi gözetmeyen Hakka kavuşamaz.

İnsanlar edebe ilimden çok daha fazla muhtacdır.

En büyük edeb ilâhî hududu muhâfaza etmek gözetmek Allahü teâlânın emirlerine uymak yasaklarından sakınmaktır.

Bir kimsenin edebli olması iyi kalblilik ve akıllılık alâmetidir.

İnsan edeb ile dünyâ ve âhirette yüksek derecelere kavuşur.

Edeb şiirle de ifade edilmiştir:

Edeb ehli mazlumdur zalim olmaz
Edebsiz ilim öğrenen âlim olmaz.


İlim meclislerinde aradım kıldım taleb
İlim geride kaldı ille edeb ille edeb.


Edeb bir tâc imiş nûr-i Hüdâdan
Giy ol tâcı emin ol her belâdan


Edeb bu kadar önemli olmasına rağmen emredileni yapmak edebden önce gelir. (Emre uymak edebi gözetmekten önce gelir) sözü meşhurdur.

Beklerim selamın verecek diye
Yüzüme tebessüm edecek diye;
Vermeyince sordum bilene niye?
Dediler ilk önce ilk önce edep.

Kapıyı çalmakta edep diyorlar
Sofraya varmakta edep diyorlar
Oturup kalkmakta edep diyorlar
Soruyu sormakta edep diyorlar.

Yürüdük yolların türlü halinde
Bazan dikeninde bazan gülünde;
Baktım bilenlerin daim üstünde
Kendini gösterir evvela edep.

Hal hatır sormanın vardır edebi
Sohbetin gülmenin vardır edebi
Kitabı açmanın vardır edebi
Ve insan olmanın şarttır edebi!

Gördüm elbiseler çok şık duruyor
Sahibi vakarla bir hoş yürüyor;
Zengine fakire aynı gülüyor
En güzel elbise giyilmiş edep.

Zenginin üstünde edep ne güzel
Fakirin üstünde dahada güzel;
Var olan her şeyde edep ne güzel
İnsanın üstünde çok daha güzel.