Son yıllarda ekran kartı hızlarıyla, ekran kartını soğutmak için kullanılan fanların gürültüsü doğru orantılı olarak artıyor. Günümüzde üst seviyelerde yer alan ekran kartlarınının fanları, yük altındayken kasanızdaki diğer bütün bileşenlerden daha fazla gürültü çıkartmaktalar. Bu bir çok kullanıcı için rahatsız edici bir durum. Ekran kartınızın fan gürültüsünden kurtulmak istiyorsanız Arctic cooling ve Zalman gibi üreticilerin ekran kartları için geliştirdikleri sessiz soğutma çözümlerini deneyebilirsiniz veya orta seviye bir kullanıcıysanız su soğutma da tercih edebilirsiniz. Ya da fan gürültüsü istemiyorsanız, fansız bir ekran kartı alırsınız!
Henüz fansız soğutma çözümlerini, performans açısından zirvede yer alan ekran kartlarında görmek mümkün olmasada Ati X1600Pro, Nvidia 6600GT, 7600GT gibi orta seviye ekran kartlarında Sapphire, Asus ve Gigabyte'ın kullanıcıların beğenisine sunduğu fansız modeller mevcut. Bu yazıda orta seviyede fiyat / performans oranıyla dikkat çekici ürünler olan Asus'un EN7600GT Silent ve Gigabyte'ın Silent Pipe 2 soğutma teknolojisinden yararlanan NX76T'sının fansız soğutma performanslarına kısaca göz atacağız.
Nvidia 7600GT GPU'sunun özelliklerini, kısaca özetlemek gerekirse; 90nm üretim süreciyle üretilen Nvidia 7600GT, 560MHz çekirdek 1.4GHz bellek hızlarına sahip. 128 bit bellek veri yolu bulunan yonganın, 12 piksel, 5 adet verteks iş hattı bulunuyor.
Oldukça şık kutulara sahip olan kartlarının ikisin de kutu içeriğinde, TV bağlantısı için S-Video kablosu, HDTV kompenent çıkışı ve 2 adet DVI'dan VGA'ya dönüştücü adaptör bulunuyor. Bunlara ek olarak Asus EN7600GT Silent beraberinde Peter Jackson's King Kong ve Xpand Rally oyunlarının tam sürümleriyle geliyorken Gigabyte NX76T Silent Pipe 2, Serius Sam 2 oyununun ve Cyberlink Power DVD 6.0 yazılımın tam sürümleriyle geliyor.
Ekran kartlarının teknik özellikleri aynı olduğundan ve bizim için önemli olan fansız soğutma çözümlerinin verimliliğini değerlendirmek olduğundan karşılaştırmayı sadece boşta ve yük altındaki sıcaklık değerlerini ölçerek yapacağız. Tabii yazımızın sonlarında fansız ekran kartlarınde oldukça merak edilen bir konu olan kartların hız aşırtma performanslarına da kısaca değineceğiz. Kartların yük altında ve boş konumdaki sıcaklıklarını sürücü panelindeki sıcaklık bölümünden gözlemlemenin yanı sıra, bellek ve kart üzerindeki soğutucu yüzeylerin sıcaklıklarını da kızıl ötesi termometre yardımıyla ölçtük.
Boş konumdaki sıcaklıklarını ölçmeden evvel 1 saat kadar Windows masa üstünde beklettiğimiz ekran kartlarının, yük altındaki sıcaklığını ölçmek içinse oldukça ileri grafiklere sahip bir oyun olan Prey'in demosunu 2 saat boyunca oynadık. Yük altındaki testler için Prey'i seçmemizin nedeni; 3DMark serisinin Prey'e nazaran ekran kartlarının ısınmasında daha az etkisinin olduğunu gözlemlememiz oldu. Ayrıca güncel bir oyunla test etmek, uzun süre oyun oynayan kişilerin soğutma performansını daha rahat değerlendirmelerini sağlayacaktır.
Asus'un SilentCool 2 ismini verdiği soğutma sistemi GPU'dan alınan ısının, biri hareketli diğeri sabit 2 ısı pompasıyla alüminyum yapraklara dağıtılması esasına dayanıyor. Üzerine alüminyum yapraklar iliştirilmiş olan alüminyum hareketli ısı pompası, 90 derece dönerek kasanın egsoz çıkışına ve işlemci fanının tam üzerine denk geliyor ve buradaki hava akımından yararlanarak ekran kartının soğutulmasında ek performans getirisi sağlıyor. Diğer sabit ısı pompası ise kartın arka yüzeyinde geniş bir alana yayılmış olan alüminyum yapraklara ısı iletimi için kullanılıyor.
Asus'un hareketli bir ısı pompası ile egsoz fanının ve işlemci soğutucusunun fanının oluşturduğu hava akımından yararlanmak istemesi akıllıca. Fakat Sycthe Ninja veya benzeri yüksek bir CPU soğutucusuna sahipseniz, bu hareketli ısı pompasını döndüremiyorsunuz ve kapalı şekilde kullanmanız gerekiyor. Bu yüzden ekran kartının sıcaklığı, hareketli ısı pompası açık ve kapalı pozisyondayken ayrı ayrı ölçtük.
Gigabyte'ın NX76T'de kullandığı fansız soğutma sisteminde yine 2 adet ısı poppasıyla çekirdekten aldığı ısıyı alüminyum yapraklara dağıtan bir yapı mevcut. Gigabyte'da Asus'daki hareketli ısı pompası yerine kartın 2 slot kaplamasına neden olan hava kanallı bir yapı bulunuyor. Kartın 2 adet ısı pompasından biri arka taraftaki alüminyum yapraklara ısıyı iletirken, diğeri de hava kanalını oluşturan alüminyum yapraklara ısı iletimi sağlamakta.
Gigabyte'ın Silent Pipe 2 ismini verdiği fansız soğutma sisteminde hava kanalı oldukça önemli bir iş görüyor. Kasa içerisinde ısınan havanın yükselerek eksozdan atılması esnasında oluşan hava akımı sayesinde dışarıdan serin havayı kasaya çeken bu hava kanalları, soğutma sisteminin kalbini oluşturmakta.
Her iki ekran kartının da soğutucuları alüminyumdan oluşuyor ve boyutları SLI kullanıma engel yaratmıyor. Bakır yerine alüminyum kullanılması performans açısından fazla fark yaratmazken, ağırlık ve maliyet açısından fayda sağlıyor. Ekran kartlarının soğutmasında tek eksiklik belleklerin soğutulmaması. Bu Günlük kullanımda sorun yaratmazken, hız aşırtma yapanlar için sorun yaratacaktır. Ayrıca her iki kartta da belleklerin üzerine ısı emici takmak istendiğinde 2 adet bellek çipi soğutucunun dizaynından dolayı açıkta kalmakta.
Ekran kartlarını test ederken CoolerMaster Stacker 810 kasa kullandık. Test için büyük ve hava akışının iyi olduğu bir kasa seçmemizdeki ana neden; fansız bir ekran kartını, içerisindeki bileşenleri soğutmaktan aciz bir kasaya takarak, yanıltıcı sonuçlar elde etmek istemememizden kaynaklanıyor. Zira fansız ekran kartları büyük oranda kasa içerisindeki diğer fanların sağladıkları hava akımından yararlanarak soğutma sağlamaktalar.


Ekran kartı yük altındayken çeşitli noktalardan ölçülmüz sıcaklık değerleri
Hareketli ısı pompasıyla oldukça ilgi çekici bir ekran kartı olan Asus EN7600GT Silent'ın hareketli ısı pompası açık ve kapalı olmak üzere 2 farklı konumda sıcaklık ölçümlerini yaptık. Isı pompası kapalıyken ekran kartı sürücüsünden GPU sıcaklığı boşta 51 yük altında en fazla 77 derece oldu. Isı pompasını dik konuma getirdiğimizde ise sıcaklık değerleri boşta 48 yük altında en fazla 66 olarak ölçüldü. Asus'un bu çözümü ısı pompası kapalıyken de açıkken de iş görebildiğini kanıtladı. Zira testlerin klimasız bir odada ve yaz sıcaklarında yapıldığı düşünülürse kış aylarında bu sıcaklık değerleri daha da aşağıya düşecektir.


Ekran kartı yük altındayken çeşitli noktalardan ölçülmüz sıcaklık değerleri
Açıkçası testlere başlamadan önce Asus'un ve Gigabyte'ın soğutma çözümlerini karşılaştırdığımda Asus'unki daha başarılı sonuçlar alacaktır diye tahmin ediyorduk. Fakat testlere başladığımızda tahminimizde yanıldığımızı gördük. Gigabyte Silent Pipe 2 ile oldukça iyi bir iş çıkartmış, ekran kartının yük altındaki sıcaklık değerleri Asus'un hareketli ısı pompası açıkken ölçtüğümüz sıcaklık değerleriyle aynı ve bu ekran kartında yüksek bir işlemci soğutucusu kullanıldığında performans kaybı söz konusu değil. Gigabyte NX76T'de sürücü panelinden gözlemlediğimiz sıcaklık değerleri boştayken 48, yük altındayken 67 dereceydi. Gigabyte'ın fansız soğutma çözümü de Asus'un çözümü gibi günlük kullanım için oldukça yeterli bir performans sunuyor.
Kartların GPU sıcaklık karşılaştırmaları yukarıdaki tabloda görebilirsiniz. Sıcaklık ölçüm testleri sonunda fansız ekran kartlarının hız aşırtma potansiyellerini görmek için "Coolbits 2" ile hız aşırtma menüsünü aktif hale getirdiğimiz ForceWare sürüm 91.31 ekran kartı sürücüleriyle testler yaptık. Açıkçası ekran kartlarının hız aşırtma kabiliyetleri hayal kırıklığı yaşamamıza neden oldu. Zira her iki kartta sorunsuz olarak en fazla 605MHz GPU, 765MHz bellek hızlarına çıkabildiler. İki kartında aynı hızlara kadar çıkabilmesi ilginçti.


Görüntü pek hoş değil ve sessiz bir çözümü çok sesli hale getirdik. Fakat amaç sadece ne olacağını görmek (: (Biri 8cm diğeri 9cm standart kasa fanları)
Hız aşırtma konusunda hayal kırıklığı yaşayınca, bu sefer fansız ekran kartlarına fan takarak sonucu ne kadar değiştirebileceğimizi görmek istedik. ekran kartlarını yandan ve üstten olmak üzere 2 adet fanla desteklediğimizde Asus 7600GT, 630MHz GPU, 800MHz bellek hızlarına kadar çıkabildi. Gigabtyte'ın NX76T'si ise 660MHz GPU, 800MHz bellek hızlarına ulaştı. Asus'un soğutma çözümünde fan hız aşırtma için pek getiri sağlamazken, Gigabyte'da hız aşırtma konusundaki kazanım fazla oldu.


Hız aşırtma tablosu
Testin sonunda her iki ekran kartınında soğutma çözümlerini başarılı bulduk. Eğer test sonunda kartlarıdan birini birinci seçmemiz gerekirse bu Gigabyte'ın NX76T'si olur. Asus'un çözümü başarılı, hatta ısı pompası dik konumdayken yük altında Gigabyte'a 1 derece fark atıyor fakat yüksek bir CPU soğutucu kullanıldığında bu hareketli ısı pompasını kullanamıyoruz. Bu tip bir durumda ise soğutucunun performansı oldukça düşüyor. Gigabyte'ın çözümü bu tip bir uyumsuzluk yaşatmayacağı için testin birincisi oluyor.
Eğer sessiz bir PC istiyorsanız fanlı soğutucuya sahip bir ekran kartı alıp fanını sessiz bir modelle değiştirmek yerine bu tip fansız çözümleri gönül rahatlığıyla tercih edebilirsiniz.
__________________