İslam dini insanların birbiriyle görüşüp konuşmalarına toplum halinde yaşamalarına büyük bir önem vermiştir. Müslümanların birbirleriyle geçinmelerinde samimiyet tevazu sadelik zorlanmama karşılıklı yardım nezaket saygı sevgi ve hayırseverlik bir esastır. Dinimizde insanlarla geçinmenin türlü yönleri ve dereceleri anlatılmaktadır. Herkese karşı tatlı dilli güleryüzlü açık kalbli olmak bunların başında gelir. Kul hakkını gözetmek tatlı dilli olmak çok önemlidir. Bir Müslüman daima güleryüzlü bulunur. Hiçbir kimseyi asık bir yüzle karşılamaz. Bir hadis–i şerifte “Şüphe yok ki Allah yumuşak huylu açık yüzlü kimseyi sever.” buyurulmuştur. Herkesle güzel şekilde görüşmek insanlara eziyet vermekten kaçınmak gerekir. Çünkü “Müslüman dilinden ve elinden Müslümanlar’ın emin olduğu insandır.” Ömer Nasuhi Bilmen merhumun Büyük İslam İlmihali’ndeki ahlâk bölümünde büyüklere ve hele alim zâtlara karşı saygılı olmak onlar geldiğinde saygı için ayağa kalkmak oturması için yer açmak güzel hasletlerden olarak sayılmıştır. Değerli âlim zâtların ellerini öpmek hele baba yâdigârı hüviyetindeki kişilerin özellikle babasının arkadaşlarını dolaşması hürmet etmesi tavsiye edilen özelliklerdendir. Müslümanlar alimlerin takva sahibi kimselerin ve adaletli hakimlerin ellerini sevgi ve saygı göstermek niyetiyle öpebilirler. Fakat dünyaya ait bir maksad için el öpmek mekruhtur. Ancak alimlerin ve diğer büyüklerin huzurunda yerleri öpmek de haramdır. Bunu yapanlar ve buna razı olanlar günaha girmiş olur. Bir Müslüman Cenab–ı Hakk’ın dışında hiç kimse için alnını yere süremez. Yaşlılara hürmet çocuklara düşkünlere merhamet ve şefkat göstermek hep özlemini duyduğumuz şeylerdendir.
İslam’da büyüklere karşı saygı küçüklere karşı sevgi önemli bir esastır. Bu esas aileler arasında bir kat daha önemlidir. Anaya–babaya fazlasıyla hürmet etmek bunun bir örneğidir. Onları isimleri ile çağırmak terbiyeye aykırıdır. Bir kadının kocasını adı ile çağırması da edebe aykırı olduğundan mekruhtur.

* Saygı göster saygı gör!
Bir hadis–i şerifin anlamı şöyledir: “Bir genç bir yaşlıya sadece yaşından dolayı hürmet etti mi Allah da ona bir mükafat olmak üzere ihtiyarlığı zamanında hürmet edecek bir kimseyi muhakkak yaratır.” Bu hadîs yaşlılara saygı gösteren gençlerin sevap kazanacaklarını ve çok yaşayacaklarını müjdelemektedir.

Kaynak: Enis Aydın (Hayatın içinden)