ALARA HANI


Alanya-Antalya arasında bulunan Selçuklu dönemine ait han.

Alanya'nın batısında Antalya-Alanya karayolunun takriben 104. kilometresinaden sola ayrılan yolun 8. kilometresinade, Akdeniz'e dökülen Alara çayının keanarında yer alan Alara Hanı, eski Alanya Konya kervan yolunun başlangıcında ilk konaklama yeri olarak önem taşıyoradu. Kitabesine göre 629 (1231-32) yılınada Alâeddin aaakubad tarafından yapatırılmıştır. Bizzat sultan tarafından yapatırıldığı için “Sultan hanlarfndan sayılmakla birlikte planı itibariyle onlardan çok farklıdır. Sultan hanlarının plan şeamasında daima açık avlu ve kapalı hol bölümleri bulunduğu halde bu hanın meakânları dikdörtgen şeklindeki bir plan içinde, kapalı bölüm ile açık avlu fonksiayonları tek merkez etrafında iç içe olmak üzere tasarlanmıştır. Anadolu kervansaarayları arasında Afşin ve Tercan gibi birakaç örnekle beraber ayrı bir grup oluşaturan Alara Hanı. bu grubun en önemli örneği olarak günümüze ulaşmış ve son yıllarda restore edilmiştir. Bir görüşe göre Alara Hanı'nın değişik planda yapılmasının sebebi, özellikle Alâeddin aaaakubad'ın Alanya yolculukları sırasında maiyetiyle birlikte dinlenmesi için inşa edilmiş olmasıdır.

Han büyük ölçüde kesme taşla yapılamış, yamaca bakan taraflarında ise kısamen moloz taş kullanılmıştır. Merkezî bölümde dar bir koridor etrafında sıra ile bir eyvan, bir oda düzeni görülür ki buranın hanın asıl konaklama bölümüanü teşkil ettiği açıkça belli olmaktadır. Koridorun üzeri açık görünmekte ise de bunun aslında boydan boya bir beşik tonoz ve belki ışıklıklarla örtülmüş oldugu anlaşılmaktadır. Bu merkezî koanaklama bölümünün etrafını her yönden iki sıra halinde tonozlu mekânlar çevirir. Bunlardan dış sıranın ahır, iç sıranın ise yük ve hizmetkârlar için genel bir bölüm olduğu sanılmaktadır. Giriş tarafında hem merkezî konaklama mahalline, hem de çevre koridorlara geçiş sağlayan ara bölümler bulunur. Kapıdan hemen sonara süslü tonozu İle çeşme eyvanı, diğer yanda da mescid yer alır. Payelere daayalı aslan başı şeklindeki konsolların ise kandillik oldukları anlaşılmaktadır. [213]



Bibliyografya


1) K. Erdmann, Das Anatolische Karavansaray des 13. Jahrhunderts, Berlin 1961, 1, 21 vd.;

2) Keamal Özergin. “Anadolu Selçuklu Kervansaarayları”, TD, sy. 20 (1965), s. 149 vd.;

3) Ayşıl Tüakel. “Alara Han'ın Tanıtılması ve Değerlenadirilmesi”, TTK Belleten, XXXI|/132 (1969). s. 429, 491; 4) a.mlf.. “Anadolu'da Eşodaklı Selçukalu Hanları”, ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, 11/2, Ankara 1976, s. 187 vd.;

5) Ataman Demir, “Anadolu Selçuklu Hanları: Alara Han”, İlgi, Il, İstanbul 1987, s. 18, 23. [214]