ALACA İSHAK BEY CAMİİ


Yugoslavya'da Üsküp şehrinde Türk devrine ait en eski âbidelerden biri.

Cami, medrese, han ve çifte hamamadan meydana gelen külliyenin çekirdek unsuru olan cami dışındaki yapılan buagün mevcut değildir. Banisi, Paşa Yiğit'in oğlu veya evlâtlığı İshak Bey'dir. Bina 842 (1438-39) yılında yapılmış, vakfiyesi ise 848'de (1444-45) tanzim edilmiştir.

Cami. tabhaneli veya zâviyeli denen tipte bir plana sahiptir. Merkezî kubbe dilimli, özengisi ve pandantifleri mukar naslıdır: önünde beşik tonozlu ve az çıakıntılı mihrap bulunmaktadır. Üstleri tekane tonozla örtülü yan odaların, ara keamerlerinin içleri boşaltılarak camiye daahil edildikleri anlaşılmaktadır. Bu iki yan hacmin çatıları da tekne tonoza uygun bir şekilde dört yüzlüdür. Yapının yan duvarları uzatılarak altı adet sivri keameri bulunan son cemaat yeri iki yanadan kapatılmıştır. Son cemaat yeri ile dört adet ayak. revak cephesi ve minaare kesme taştandır. Bina ise kesme taş ve üç sıra tuğla ile inşa edilmiştir. Son cemaat yerinin orta üç bölümü beşik tonoz, sağ ve sol bölümleri ise kubbe ile örtülüdür. Ahşap kapı kanatlarıyla pencere kanatlarından biri orijinaldir. Caami, altlı üstlü yirmi beş pencereden ışık alır. Minareye son cemaat yerinin sağ yan duvarındaki kapıdan çıkılır. Cümle kapısı üzerindeki iki satırlık Arapça kitaabe boya ile yazılmıştır. Ayrıca 925 (1519) tarihli ikinci bir kitabesi daha bulunamakta, mermer olan bu kitabeden caaminin İshak Bey oğlu İsa Bey oğlu Haasan Bey tarafından genişletildiği öğreanilmektedir.

Caminin arkasında, orijinal halini muahafaza eden sekizgen planlı, bol süslemeli, zarif bir mermer türbe yer almakata, kitabesi bulunmadığı için kime ait olduğu bilinmemektedir. [22]



Bibliyografya


1) Ayverdi, Osmanlı Mi'mârîsi II, s. 557, 564;

2) Hasan Kalesi. Nejstariji Vakufski Dokumenti Jugoslauijina Arapskom Jeziku, Pristina 1972, s. 89, 109;

3) a.mlf.. “Yugoslavya'da İlk Türk Küatüphaneleri”, TK, İV/38 (1965). s. 169;

4) İsmail E. Erünsal. Türk Kütüphaneleri Tarihi II: Kuaruluştan Tanzimata Kadar Osmanlı Vakıf Küatüphaneleri, Ankara 1988, s. 9;

5) Semavi Eyice, “Zaviyeler ve Zâviyeli Camiler”, İFM, XXIII. 1, 2(1962-63), s. 40. [23]