Nusayrilik - Nusayrilik Nedir? - Nusayrilik Hakkında

Nusayriler
Yemen'den kalkıp kaçgöç dalgaları halinde Anadolu'ya kadar geldiler. İnanışlarından dolayı karşılaştıkları baskı ve aşağılama her yerde izledi onları. Büyük kırımlara tabi tutuldular ama "Ehlibeyt yolundan dönmediler". İbadetlerini törenlerini geleneklerini gizlilik içinde yürüttüler. Sır tutmayı zorunlu ve kutsal saydılar. Zamanı geldiğinde topluluğun her üyesini sınavdan geçirdiler mihenk taşına vurdular ve "cemaate ilişkin sırları saklayacağına kurallara ahlak ve öğretiye uyacağına" dair defalarca yemin ettirdiler. Yemine sadık kalmayanlar dışlandı disiplin temel kural haline geldi. Cumhuriyetin "din ve inanç hürriyeti" ile rahatladılar ama eski alışkanlıklarını ve gizliliğe dayalı yaşama biçimlerini aynen sürdürdüler. Mersin Tarsus Adanaİskenderun Antakya ve Samandağ'ın uzandığı Akdeniz kıyı şeridinde yüzyıllardır iyilik yolunun dervişleri geziniyor. Pek çoklarının "Fellahlar" bazılarının "Arap uşakları" tanıyıp bilen çok az kimsenin de "Nusayriler ya da Arap Alevileri" dediği cemaatin yaşadığı bu topraklarda sırlar hâlâ kadrini bilene veriliyor emanet ehline teslim ediliyor..
Çukurova bildiğimiz Çukurova değil; o doğal o gizemli o vahşi doğayı barındıran nice eşkıyaya kurda kuşa börtü böceğe yataklık eden Çukurova yok artık. Köyler beldeler ilçeler şehirler kenetlenmiş; koskoca bir `metropol' olup çıkmış. Gökdelenler matkap misali bakir semayı deliyor; beton yığını konut kooperatifleri bir zamanlar sazlık ve bataklık ovanın tabiatına meydan okuyor. Aslında sadece Çukurova'ya değil tüm bölgeye bir haller olmuş. `Yer demir gök bakır' olmaktan çıkmış; yer gök yağmur artık. Asi Nehri asiliğini yapmış. Antakya-Samandağ arasını tufana afete boğmuş. Semadan gazap yağınca koca ağaçlar kökünden devrilmiş meyve bahçelerinin dibi bir metre kalınlığında kumla kaplanmış 2.5 metre yükselmiş sel. Denizden esen tuzlu rüzgârlar bostan mahsulünü kurutmuş; Akdeniz ötesinden gelen kum fırtınası güneşi balçıkla gökyüzünü dört kat tozla sıvamış. Alevi Araplar da denilen Nusayrilerin yoğun yaşadığı yerlerden biri Hatay'a bağlı Samandağ ilçesinde bir cenaze töreni.. Nusayrilerin inanç ve gelenekleri tüm törenlerde yansıyor. Cenaze töreni de bunlardan biri. Cenaze uğurlanırken erkekler önde kadınlar arkada yürür. Uzaklık ne olursa olsun mezarlığa dek yaya gitmek esastır. Yol üstünde aralıklarla bekleyen birkaç kadın konvoydakilere kolonya serper. Definden sonra cenaze yakınları sıraya dizilirkatılanlar ise önlerinden geçerek `başsağlığı' dileğinde bulunur. Taziye genellikle eller havaya kaldırılarak bildirilir. Her yağmur sonrası gökkuşağı oluşuyor. Birinin altından geçebilsek muradımıza erer miydik? Yüzyıllardır bu bölgeyi yurt edinmiş bir cemaatin sır kapılarını aralayabilir miydik? Tüm isteğimiz Nusayrilik hakkında bilgi verecekkonuşacak görmüş geçirmiş insan bulmak. İlk temas olumlu. Dr. Ömer Uluçay (Arap Aleviliği: Nusayrilik adlı kitabı var) sayesinde Adana'da yaşayan makine mühendisi ve işadamı Hasan Atıcı serbest meslek sahibi Ali Naci Gökçe ve tüccar Tahsin Yıldırım'la görüşüyoruz. Aydınlatıcı bilgiler alıyoruz. Örf âdet düğün dini merasim gibi toplumsal etkinlikleri yakalayabilmek umuduyla Tarsus'a hareket ediyoruz. Bir pastane işleten Abidin; tanıdıkları devreye sokuyor. Görüşmeye gelenlerden biri öğretim görevlisi diğeri mermerci üçüncüsü makine mühendisi. Şeyh Nazım adında bir din adamını salık veriyorlar. Şeyh Mersin'deki bir cemaat toplantısında olduğundan iki oğlu karşılıyor bizi. Büyüğü hiç yakınlık göstermedi; ne bir insan ne mezar ne türbegâh ismi verdi. `Hakkımızda yazılanlar eksik ve yanlış; size bir şey açıklamayız. Mezar orada kendiniz gidin görün. Bizi rahat bırakın!' dedi. Küçük kardeş daha nazik: `Babam sizinle görüşmez. Ne yazılırsa yazılsın ne söylenirse söylensin; bizim inancımıza dair her şey yüzeysel kalır!' Ertesi gün Nusayri genci Cenap Koca'nın yardımıyla kuyumculuk ve yeminli tercümanlık yapanaynı zamanda Musalla Mahallesi din hocası Sait Yapıcı ile tanışıyoruz. Başlangıçta bize kuşkulu davranıyor. Sait Hoca yaklaşık 300 yıllık bir geçmişi olan "El Ammar" ailesinden. Arap Aleviliğine ilişkin sorularımızı `çok sert' buluyor: `Biz bir alt toplum alt kültür değiliz. Bir kazanın kulpu yerine konmak ayrımcılık yapmak yanlıştır. Bu toplumun bir parçasıyız' diyor tepkiyle. Anadolu Alevilerinde olduğu gibi Nusayrilerin inancında da Hz. Ali'nin çok özel bir yeri var. Kendilerini `Ali yandaşı' olarak tanımlarlar. Bu inanç hepsinde yok. Ali'ye ilişkin değerlendirmeler öyle önemli ki onun semadaki konumu hakkındaki görüş ayrılıkları mezhep içinde alt kolların ortaya çıkmasına neden olmuş. Bölgedeki türbe ve ziyaretgâhların tamamında olduğu gibi Tarsus'taki Yedi Uyurlar Ziyaretgâhı da Ali posteriyle dikkat çekiyor. Sait Hoca bize türbegâhı gezdiriyor. Beyaza boyalı kubbeli bu yapının önünde adak ve dini merasim yemekleri için yapılan masalar ateş yakılacak ocaklar kesim yeri olan bir bahçe bulunuyor. Şeyh Hatim el Tevbani isimli bir evliya ile Hoca'nın ata dedesi Şeyh Ali Ammar'ın mezarları burada. Duvarlarda Hoca'nın şeyh sülalesinin şeceresi fotoğraflarla belgelenmiş. Yaklaşık 300 kişinin niyaz edebileceği halı motifli yastık ve minderlerle kaplı mekânda ayrıca şeyh sehpası Kuran Hz. Ali'nin çerçeveli posteri Esma-ül Hesna (Allah'ın isimleri) dualarla süslenmiş bir Zülfikâr posteri bizzat Sait Bey tarafından yapılmış bir ebced takvimi buhurdanlık bağış kutusu dikkat çekiyor. Sait Hoca açıklıyor: `Her kabir her mezar türbegâh değildir. Bir zatın adına türbegâh yapılabilmesi için Allah tarafından teşrif ve tekrim (şereflendirilmesi ve saygın kılınması) edilmesi gerek. Sözgelimi toprağına ayan beyan nur yağmalı. Şeyh Hatim yağmur duasının kabul olmasıyla ünlendi. Dip dedem Şeyh Ali ise bir türlü yanmayan ateşe karşılık olarak ateşsiz yemek pişirme konusundaki kerametiyle tanındı. İnancımızdaki evliyalar muhayyerin sınıfındandır; kimisi adlarına yapılan bu türbegâhlarda yatar kimileri burada yoktur; zira onlar gelir giderler.' Sait Hoca türbegâhtaki dini merasim ve adakları yöneten kişi aynı zamanda. `Fıkhi (mezhep hukuku) ve batıni (içsel öze ilişkin) konularda kimseye cevap vermeyiz' dedikten sonra defteri kapattık ve Antakya'ya doğru yola koyulduk. Nusayrilerin yaşadığı Mersin Tarsus Adana İskenderun Antakya ve Samandağ coğrafyası bumerangı andırır. Attığınızda size geri dönebilen cinsten bir coğrafyadır burası. Günlük bir gazetenin promosyon olarak verdiği kitapta Nusayrilik `gerici tarikatlarla' eş tutulmuş öteden beri kimi din ve mezhep bağnazlarının Arap Aleviliğine yönelik karalamalarına yer verilmişti. Bu yüzden gittiğimizde tepkiler tazeydi öfke dinmemişti. Yani yöreyi sadece sel basmış değildi; Arap Alevilerinin yürekleri de tufana yakalanmıştı. Kime gittiysek hangisine dokunduysak `bin ah' işittik. Dert ve şikâyet dinledik. Öfkelerine tanık olduk ve hikâyelerini toplamaya devam ettik. İnanç mensuplarını ilim erbabı Nusayrileri dinledik. İşte söylenenler: `İslam toplumu uygarlığı ve tarihinin ayrılmaz bir parçasıyız. Müslüman olmak için gerekli beş şartı yerine getiriyoruz. Dahası Ehlibeyt ve On İki İmam yolundayız. Kuran Sünnet ve Hüccetü'l- Akl (yani aklın gereği) üzre amel eyleriz. Kuran'da mesnedi olan Ehlibeyt'in onaylayıp imamların ilettiği hadisleri (peygamber sözleri) doğru belleriz. Peygamber vasiyetine uyarız.' Adanalı Ali Naci Gökçe açıklıyor: `On birinci İmam Hasan el Askeri'nin müridi Muhammed bin Nusayr'a izafeten Aleviliğin bir kolu olan Nusayri denir bize. Bunda maksat Nusayri topluluğunun diğer bid'at çevreleriyle (din adına sonradan âdet çıkaranlarla) karışmasını önlemektir. Muhammed bin Nusayr peygamber değildi; yeni bir din ve mezhep kurmamıştı; kendince dine bir ekleme de yapmamıştı; Ehlibeyt'in kutsal akidesini (öğretisini) yayıp savunmakla yetinmişti. Bizde namaz niyaz oruç zekât var. Biz Alevi-Sünni diye ayrım yapmayız; sadece Ehlibeyt'i mağdur edip bu kutsal aileye 1001 ay boyunca sövüp sayanlar için Emevi takipçileri sıfatını kullanırız.' İşadamı makine mühendisi Hasan Atıcı konuyu tamamlıyor: `Bizde Allah tektir birdir; Arapça belirtirsek `Allahü ahad'dır. Yani O sayıya gelmez; sıfatlardan münezzehtir. Kuran Allah kitabıdır. Ona hiçbir batıl yaklaşamaz. Namaz niyazımız Sünnilerinkinden ayrıdır. Niyazda mekân hareket önemli değil; Allah'a yönelme ve ibadet esastır. Kıyamet gününe ruh göçüne (tenasüh reenkarnasyon yeniden bedenlenme) inanırız. Bu fikri Hint felsefesinden değil bizzat Kuran'dan alırız. Ruh göçü şöyle yansır: Haksızlık yaparsak bunun hesabını vermek için kıyamete kadar beklemeyeceğiz. Yeniden bedenlenme sayesinde hesabı verilecektir.' İskenderunlu 81 yaşındaki din adamı Mahmut Reyhani cumhuriyetle birlikte dinsel/mezhepsel baskıdan kurtulduklarını şeyh unvanlı Alevi Nusayri din hocalarının eskiden beyaz sarık ortasında kırmızı fes bulunan başlıkları ile cüppelerini attıklarını; yerine fötr taktıklarını genelde takım elbise giydiklerini söylüyor. Çokça ziyaret ettiği Arap ülkelerinde kıyafetine yönelik bu tip eleştirilere Atatürk'ü ve laikliği savunarak karşılık veriyormuş. Antakya Harbiye'deki köklü bir aileyi temsil eden Şeyh Nasreddin Eskiocak da benzer tavır sergiliyor. Hasan Atıcı Suriye'yi yöneten Nusayrilerle ilişkinin çerçevesini çiziyor: `Hafız Esadmensubu olduğu Nusayriliği Şiiliğe dayandırıyordu. Türkiye'de iyi kötü özgürlük var; demokrasi çerçevesinde inanç ve ibadetlerimizi yerine getiriyoruz. Suriye'de bu rahatlığı göremeyiz. Atatürk'ün sağladığı laiklik içinde kendi rengimizi yansıtıyoruz. Buradaki Nusayrilerdenkimsenin Suriye'yi tercih ettiğini duymadım.' Şeyh Mahmut ReyhaniBirinci Dünya Savaşı sonrasında `Fransızların sundukları özerk Nusayri bölgesi mezhep mahkemesi ve Arapça okullar türünden ayrıcalıklara itibar etmediklerini; Türkiyeli Müslümanları koruyup kolladıklarını' aktarıyor. Yaklaşık 1200 yıllık tarih boyunca altı büyük göç sayısız felaket yaşayan; bu arada Halep'teki büyük yerleşimleri sırasında Hamdani devletini kuran Yavuz Sultan Selim'in Mısır Seferi sırasında binlerce Nusayri'yi kırmasıyla Lazkiye Dağları'nın doruklarına çekilen Nusayriler bir anlamda göçebelik tehcir tecrit ve yoksulluğa mahkum edildiler. Nusayri adını 11. İmam Hasan el Askeri'nin müridi Muhammed bin Nusayr'dan aldıkları yolundaki rivayet akla yatkın. Başka bir rivayete göre ise ikinci halife döneminde bölgeye gönderilen 450 kişilik takviye kuvvet burada düşmanı yendikten sonra bölgede ikamet etmiş. Hz. Ali yandaşı olan bu kuvvete `nasara/nüsra' (yandaş zafer kazanan) adı verildiğinden yörenin sarp dağlarına yerleşen herkes aynı isimle anılmış. Kaçgöç dalgaları Nusayrileri açlığa ve yoksulluğa mecbur etmenin yanı sıra sürek/surak/suvarik (sürgün sözcüğünden bozma) sıfatıyla horlanmalarına neden oldu. Yoksul halk açlıktan ölmemek için sarp dağların verimsiz topraklarını işleyerek ağaçları kesip tarla haline getirerek ayakta durmaya çalıştı; Arapça `fellahü'l-ard' (toprağı işleyenler) ibaresinden kendilerine `fellah' adı verildi bu yüzden. Uzun süre Hıristiyan ve Müslüman ağaların yanında marabalık yaptılar. Zamanla toprak sahibi olup rençberlik bağcılık bostancılığı bir meslek haline getirince bu kezArapça `fellah' (rençber köylü çiftçi) deyimi iyice yerleşti. `Arap uşağı' yakıştırması Atatürk zamanındaki kimi siyasetçiler tarafındanüstün bir unvanmış gibi sunulmuş olmasına rağmen aslında Osmanlının son demlerinde bu toplumu aşağılamanın ifadesi olarak kullanılmıştı. Osmanlı tahrir defterlerinde ise `Garipler Cemaati' olarak kayda geçmişlerdi. Samandağlı Abdullah Vural tam 115 yaşında. `Eskiden el örmesi dizkapağına inen gömlek giyerdik' diyor. İç çamaşırı bulamadıklarını; dağda ağaç çalı çırpı toplama sırasında bu gömlek yırtılmasın diye çırılçıplak iş gördüklerini ve bedenlerindeki yara berelerle dolaştıklarını anlatarak o zamanki yoksulluğun boyutunu gösteriyor. Osmanlı zamanında Nusayrilerin mal mülk sahibi olmasıKuran satın alıp okuması bağnazlar tarafından adeta yasaklanmıştı. Çarşıya bile inemezlermiş. Aleviler Kuran elde edebilmek için Hıristiyan din adamlarını devreye sokarlarmış. Nusayri din adamlarının sarıkları önce arkadan ateşle tutuşturulur; sonra ateşi söndürme bahanesiyle ayaklar altına alınıp çiğnenirmiş. Nusayri selamını almamak için yüzlerini çevirenler; omuz atıp geçenler varmış. Arap Alevilerinde din işlerini yürüten şeyhlerin otoritesi tartışılmaz. Dini vecibeleri yerine getirip merasimleri yönetiyor cemaat toplantılarında Kuran okuyup öğüt ve nasihat veriyorlar. Deva şifa ve çözüm arayan ziyaretçileri için dua ediyorlar. Kapıları herkese açık. Samandağ'daki Şeyh Ali Yazıcı ile Harbiye'deki Nasreddin Eskiocak'ın ziyaretçileri hiç eksik olmuyor. Halkın durumunu göz önüne alan Şeyh Ali bazı eski âdetler ile zekât (hımıs: beşte bir) adı altında din adamlarına sunulan bağışları kaldırmış. Yardımcı şeyhlere ise Nakib deniyor. Bunlarşeyhlerin talebesi konumunda olup iyice eğitim gördükten sonra şeyhliklerine karar veriliyor. İmamlar (hocalar) Sultan Abdülhamid'in Alevileri Sünnileştirme köylerine cami yaptırma siyaseti çerçevesinde ihdas edilen bir sınıf. Bunlara fahri imam denilebilir. Samandağ'daki cenazede karşılaştığımız Tahsin Yılmaz bunlardan biriydi. Bir ocak niteliğindeki şeyh ailesinde makam babadan oğula geçiyor. Yalnızca Hz. Ali'nin soyundan geldiklerine inanılan ve şeyh ailesi olarak bilinen ailelerin çocukları şeyh olabiliyor. Ancak genel kurala rağmen şeyh oğlu isterse din işleriyle uğraşmayabiliyor. Burada yetkinlik dini eğitim disiplin ahlâk ve dürüstlük yani liyakat esas. Bu da pek çok aşamadan geçmeyi gerektiriyor. Şöyle ki; ergenlik çağına giren erkekler dini eğitim için aday gösterilir. Adayın dürüstlüğüne temiz insan oluşuna kefil gerekir. Kefillik öncelikle aile çevresinde aranır. Yedi gün bir ay gibi bir süreden sonra eğitimin abecesini öğrenen talebe (aday) yeniden cemaat huzuruna getirilir konu komşudan kefil olmaları istenir. Birkaç ay sonra tekrar toplum huzuruna çıkarılıp sınanır mihenk taşına vurulur ve ona kefil olmaları talep edilir. Her sınanma aşamasında kurban kesilip toplu yemek verilir. (Bu gelenek eskiden sadece Nusayrilerin yaşadığı mahallelerde gerçekleştirilirdi. Gizliliğe dayalı bir inancın bu işleminin şimdi farklı mezheplere mensup insanların yaşadığı ortamlarda uygulaması söz konusu değil.) Ailesi fakirse çocuğu eğiten şeyh masrafları karşılar. Şeyhlik eğitiminin ne kadar süreceğine şeyh karar verir. İlk aşamanın adı `meşveret cemiyeti' ikincisinin `melik cemiyeti'dir. Yeni hayata davet merasimi merhalesi masraflı bir törendir. Samandağ Hz. Hızır Makamı içindeki yüksek beyaz kayanın çevresi mermerle kaplı. Ziyarete gelenler makamın eşik kapısının iki yanını öperek içeri giriyor beyaz kayanın kaidesine yüz sürüyorlar. Birkaç kez tavaf edipdualar okuyarak dilek tutuyorlar. Arap Aleviliğinde cemaate kabul edilmek de karmaşık bir yol izler. Davranış ve ritüeller simgeseldir. Nakib ve Necib unvanlı iki kişinin sağı ve solunda 12'şerden toplam 24 kişi yer alır. İmam huzuruna çıkan nefis terbiyesi için o anda belli pratikleri yerine getiren aday tam ortada yer alır. Hırka giydirilmek ve sembolik içecek veya içki (kutsal içki genellikle taze sıkılmış üzüm suyudur) sunulmak suretiyle kendisine `şahitlerin önünde cemaate ilişkin sırları saklayacağına kurallara ahlâk ve öğretiye uyacağına' dair defalarca yemin ettirilir. Dışarıdan birinin Nusayriliği kabul edilmez. Nusayrilerde hac (zorunlu değil ekonomik gücü olanlar gider) zekât şehadet hak bilinir. Bunlar şekilde değil özde insanı olgunlaştırmalı. Yalan haram haksızlık zulüm kötülük olmamalı. Nusayrilerin rağbet ettiği Batıni namaz şekle yere zamana bağlı değil. Her mekân ve zamanda uygun hal üzereyken Allah'a yönelmekO'nu yüceltmek temel kural sayılır. Nusayriler `Ehlibeyt 1001 ay boyu camilerde lanetlendiği için oralara gitmiyoruz. Cami ve mezheplere siyaset karıştı' diyorlar. Bayramlar törenler de oldukça bol Nusayrilerde. İrili ufaklı 85 kadar bayram özel dini münasebet anma günü hayrat şölen yapılıyor. Kurban Bayramı Nuh Gemisi Salip (Haç) Saint Barbara Hac Unsura Hz. İsa'nın miladı Nevruz gibi bir kısım bayramlar; diğer inançlara karşı hoşgörüyü somutlaştırma ve aynı geleneklere sahip başka inançtan olanlarla yaşamı paylaşma babından kutlanıyor. Mesela Salip Bayramı tarım/hasat şöleni gibidir. On iki bayram esastır; bunun sekizi kameri takvime göre yani değişmeyen (ebced hesabınca sabit kalan) günlerde dördü ise miladi takvime göredir. En önemlisi Gadir Bayramı'dır; zilhicce (hacca gitmenin içinde yapıldığı Arabi 12. ay) ayının 18. gününe denk düşer. Peygamber Muhammed'in Gadir Humm Vadisi'nde Veda Haccı sırasında Hz. Ali'yi halife ve vasi tayin ettiği Ehlibeyt'i yücelttiği gün kabul edilir. Kutlamadan sekiz gün sonra ikisi arasında `Aşiyet-i Cuma' (Cuma akşamı) denilen bir münasebet daha kutlanır ki 36 yılda bir Gadir Bayramı'yla aynı güne rastlar. Bayram'da çarşı pazardaevde hayat durur; kadın-erkek hiçbir iş yapmazlar. Dikiş dikilmez ev süpürülmez. Küsler barışır akşamleyin Hızır İlyas Makamı'na akın edilir. Hızır İlyas inancı ise burada Anadolu'nun hiçbir yerinde görülemeyecek ölçüde köklü ve yaygın. Her Nusayri yerleşim merkezindeki asıl ziyaretgâh mutlaka Hızır Makamı'dır. Ölümsüzlüklerine ve aramızda yaşadıklarına inanılan iki nebinin (Hızır ve İlyas) buluşması hikâye edilip ikisinin senaaai `Hıdırellez' merasimlerine dönüştürülmüş. 6 Mayıs-18 Aralık arasındaki 186 günlük döneme aynı isim takılmış. Küçüklüğünden beri Samandağ Hızır makamının hizmetini gören 1927 doğumlu Şeyh Sait Dönmez açıklıyor: `Burası makam değil teşrife'dir. Hızır ölmemiş ki kabrinde yatmış olsun. O her gün bir yerde gezer; daha çok deniz kenarlarında bulunur. Kuran'daki Mecmau'l-Bahreyn ibaresinin sözlük anlamı iki denizin buluştuğu yer demektir. Gerçekte derya gibi iki nebinin Hz. Musa ile Hz. Hızır'ın buluşması kastedilir.' Antakya Harbiye'deki Hızır Makamı da aynı inancın devamı. Ermiş/evliya türbeleri ise ikinci derecede önemli ziyaret yerleri sayılır. Samandağ Aknehir Tepesi'ndeki Şeyh Muhammed el Arabi Türbegâhı bunlardan biri. Bu zatın manastırda yaşayan 40 kadar keşişi keskin zekâsıyla Müslüman yaptığı söylenir. Harbiye'de türbesi bulunan Şeyh Yusuf el Hekim bomboş kilere rağmen keramet gösterip 40 misafir kervancıyı doyurmuş; develerin taşıyabileceği kadar ihsan ve ikramda bulunmuş. Şeyh ailesinden İskenderunlu Davud Tümkaya `ålimleri bilmiyoruz; türbe ve kubbeler çok gerekli değil. Aslolan ermiş ve âlimlerimizin eserlerini bilip tanımaktır' diyor. Gelenekler hızla çözülse de bugün daha çok düğünlerde yansımaya devam ediyor. Eski renkliliği bulmak kolay değil ama Nusayri toplumunun düğünleri gene de başlı başına bir hazine. Eskiden kız verilmesi uygun görülse dahi dünürün üç veya yedi kez kız babasının kapısını çalması gerekirdi. Kız istemek için vekil tayin edilir; söz kesilir mekli (kızın kardeşine verilen harçlık)mehir (başlık yerine geçer genellikle altın) verilirdi. Artık mekli yok ama mehir varlığını sürdürüyor. Bu para tümüyle gelinin çeyizine sarf edilir. Önce küçük sonra büyük nişan yapılır. Bir tepsi içinde kapı kapı dolaştırılıp sunulan havlu veya yemeni düğün davetiyesi yerine geçerdi. Şimdi şeker ve kolonya eşliğinde davetiye dağıtılıyor. Perşembe akşamı `kız kınası'; cuma gecesi `oğlan kınası' (artık aynı gün yapılıyor) ve cumartesi ise `damat tıraş günü' olmak üzere üç gün sürer düğünler. Damat kına yakılması için hemen elini açmaz; `düğün olmuyor' sözü üzerine kendisine bir şey armağan (ev tarla bahçevs.) edildiğine dair açıklama yapılır. Böylece damat elini kınalar. Masraflı ve yemekli yapılan (yerel dilde kırgım) düğünde; meydancıyemek sonuna doğru herkesi `şebeş'e (takı işlemi) davet eder. Damat tıraşında mahalle berberi işi uzattıkça uzatır; bir esans döker mevvalcezayiri türünden gazel çeker; bir kıl keser şiir okur; yeniden esans alır damadın başına döker; bir jilet vuruşundan sonra fıkra anlatır. Her fasılda berbere bahşiş verilir. Düğün yemeğinin ardından `hamama götürme müzayedesi' başlar. Ortalık bir hayır yarışına dönüşür; biri50 kişilik bir davetli grubunu `hamamda kebap yemeye' çağırır; diğeridavetlilere tatlı yedirmeyi üstlenir. Pazar günü tören hazırlığı başlar. Konvoy halinde gelin evinden alınır; buhur dua ve zılgıtlar eşliğinde büyük bir tur atılarak damat evine getirilir. Gelin damat evi bitişik komşu bile olsalar düğün alayı özellikle büyük bir tur atar ki güya gelin yolu kolay belleyip baba evine gidivermesin. Hem gelin hem damat övülür; kem gözlere nazar edilir. Antakya Samandağ yöresinde cezayiri (uzun hava) okunur; debke (halay) arci (yöresel halay) çekilir; Adana civarındaki oyunun ismi ise `raksa'. Bu kadar değil; düğünle ilgili gelenekler gerdekten sonrasına da uzanıyor. Ancak pek çoğu günümüzde daha çok köylerde yaşıyor. Bazı âdetler de yok olmuş. Örneğin şimdilerde kına var masraflı açık artırmalı yemek faslı yok. Mahallelerde konvoylu çeyiz dolaştırma geleneği ise köylerde hâlâ görülebilir. Nusayriler örf âdet kimlik ve kökenlerini araştırma döneminin henüz başında. 1938'de Hatay'ın Türkiye'ye katılması sürecinde Güneş Dil aaai savunucuları `yöre halkının Eti Türklerinden olduğunu' döne döne tekrarlayıp durmuştu. Nusayrilerin inançlarını da dikkate alan kimi siyasetçiler `Hz. Ali'nin orduları Arap değilTürklerdendi. Horasan erenleri de Ali askerleri arasında bu bölgeye gelip yerleştiler' yolunda yazılar yazmışlardı. Günümüz Nusayrilerinin bir kısmı bu propagandaya inanmış görünüyor. Ama çoğunlukkökenlerinin Yemen'den kalkıp Irak Suriye Halep üzerinden Lazkiye yöresine göçen yaklaşık 700 ila 300 yıllık süreçte Suveydiye (Samandağ) Antakya İskenderun Adana Tarsus Mersin'e yerleşen büyük aile efradına dayandığına inanıyor. Şunu diyorlar: `Ezilmişliğin verdiği hırsla herkes eğitime sarıldı. Diyeti ise Arapçadan asıl kültürümüzden vazgeçmek oldu. Türkçe giderek Arapçanın yerini alıyor; iki kuşak sonra evimizde Arapça konuşulmaz olacak. Ama Araplık siyasi ve milli bir dava değil bizim için. Etnik köken ve Arap kültürü ile eşanlamlı o kadar. Bu kimliğimizle varız Türkiye Cumhuriyeti'nin bir rengiyiz. Bu yeterlidir. Yoksa bizi Eti Türk'ü sayıp asimile etmenin âlemi yok. Dışlanmadan horlanmadan iftiraya uğramadan bu toplumun bir parçası olmak esastır.' Antakya'daki Çağdaş Sanat Atölyesi (ÇESA) hem Arap folklorunu derliyor hem de `Grup Nidal' adıyla bir orkestra kurarak halk türkülerini yaşatıyor. Mütevazı tiyatro topluluğunun Arapça dillendirdiği amatör oyunlar halk arasında rağbet görüyor. Samandağ Belediye Başkanı Ganım Canpolat eğilimi özetliyor: `Kültürümüz ileriye dönüktür; her türlü değişime açığız.' Nusayrilerin sayısı konusunda kesin bir veri bulunmuyor. Bir milyona yakın oldukları sanılıyor. Adana'da AkkapıYamaçlı Güneşli Seyhan Haydaroğlu Cumhuriyet HavuzlubahçeHavutlu Mirzaçelebi Sucuzade Mıdık mahalleleri ile Yüreğir ve Karataş; Mersin'de Cumhuriyet Turgutreis Alsancak Hamidiye mahalleleri; Tarsus'ta Eski Ömerli Eski Hatay Musalla ve Yeşil mahalleleri; İskenderun Arsuz Karaağaç ve Nardüzü beldeleri; Antakya'nın başta Harbiye olmak üzere büyük bir bölümü SamandağAknehir yöresinin tamamında Aleviler oturuyor. Nüfus oranı Samandağ'da yüzde 90 Antakya'da yüzde 60-70; İskenderun'da yüzde 40; Adana'da yüzde 25 Tarsus'ta yüzde 80 Mersin'de yüzde 20-25Lazkiye ve Halep'de (Suriye) yüzde 15. Tarih boyunca horlanan ancak cumhuriyetin `vatandaşlık laiklik din ve vicdan hürriyeti' ile inanç ve ibadetlerini daha rahat yürüten Nusayriler geleceklerini yeniden kurdular. Emek harcayarak mal mülk sahibi oldular; eğitime ağırlık verip kendilerince sınıf atladılar. Tarsuslu Nusayriler genelde kabzımallık kebapçılık mobilyacılık ve kuyumculuk yaparken; Adanalı kardeşleri bürokrasi ve iş hayatının belli kademelerinde ilerledi. Antakya Harbiye'de hizmet sektöründe çalışanlar ve atölye sahipleri bulunuyor. Samandağlılar ise modern tarımın yanı sıra çoğunlukla yurtdışında nasiplerini aramakla meşguller.

Çogunlugu Suriye'de yasayan asiri bir Siî-Batinî firkasi. Bunlara günümüzde Numeyrîler ismi de verilmektedir. Nusayrî isminin ise geçmiste kalan bir isim oldugunu ve firka kurucusuna nisbeten bu ismin verildigini ileri sürerler. Firkanin ismini kurucusu olan Muhammed b. Nusayr en-Nemiri'ye (270/883) nisbeten aldigi bilinmektedir. Zaten itikadi firkalarin hemen hemen bir çogunun kurucularina nisbeten tanindiklari ve buna uygun isim aldiklari bilinen ve sik rastlanan bir durumdur.

Batinî karakterli firkalarda ortak olarak görülen husus bunlarin genel olarak çift hayatlari olmasidir. Yani birisi kendi içlerinde ve çevrelerinde yasadiklari ve yasattiklari hayat seyri digeri de toplum içinde yasamalari itibariyle toplumsal hayatlaridir. Iste Nusayrilik de genel anlamda bu özellikleri tasimakla birlikte batinî firkalar arasinda önemli eserlerinden bir kismi elde edilebilmis ve dolayisiyla görüslerine vakif olunabilmis firkalardan birisi olma özelligini tasimaktadir.Nusayriligin kurucusu Ibn Nusayr Siî-Imamiyyenin onuncu imami Ali en-Nakî'nin hayatinda onun tarafindan gönderilmis bir peygamber oldugunu iddia ediyor; onun hakkinda asiri görüsler ileri sürerek tenasuhtan söz ediyordu. Onun ilahligini söylüyor ve haramlari helal kiliyordu. Bir rivayete göre de Ibn Nusayr Imamiyye'nin onbirinci imami Hasan el-Askeri'nin (260-873) "bab"i oldugunu ileri sürmüs ve onun vefatiyla da oglu Muhammed b. el-Hasan'in mehdiligini kabul etmistir (E.Ruhi FiglaliÇagimizda Itikadi Islam Mezhebleri s. 143 en-Nevbahtî Firakus-Sî'a nsr. M.Sadik Necef 1936 s. 193).Genellikle Suriye bölgesinde yayilmis bulunan Nusayriler Karmatilerin 291 (903) yilinda Suriye'yi ele geçirmesi üzerine bir kismi Suriye'de kalirken bir diger kismi ise Antakya civarina çekildiler. Özellikle Nusayrilik Hamdanilerin Suriye'ye egemen olmasiyla bu dönemde büyük bir güç kazandilar. Zira Hamdani emirleri bu mezhebe girmis ve yayginlasmasi için ugrasmislardir. Selçuklular döneminde Malazgirt savasini (463/1071) takiben de Nusayriler Antakya'yi ele geçirmislerdi. Franklarin 492 (1098) yilinda bölgeyi isgal etmeleri üzerine bir süre onlarin hakimiyetleri altinda kaldilar. Haçli seferleri esnasinda Haçli ordularina yardim etmis ve müslümanlarin aleyhinde Hristiyanlara destek olmuslardi. Bundan dolayi Selahaddin Eyyubî tarafindan cezalandirilmislardir. Ayni sekilde Memluklular aleyhinde Mogollara yardim ettikleri için Memluklu Sultani Baybars'tan da baski gönnüslerdi. Nusayriler bölgede sirasiyla hüküm süren Selahaddin Eyyubi Haçlilar Ismaililer ve Mogollar'dan sonra Yavuz Sultan Selim'in 922 (1516) yilindaki Mercidabik Zaferi ile Suriye'yi ele geçirmesi ile daha sonraki devirlerde de ayni bölgede varliklarini sürdürürler. Nusayrilerin hemen hemen her devirde ve özellikle Osmanli Döneminde varliklarini sürdürmelerindeki en önemli faktör Osmanli Devletinin hükmü altindaki bölgelerde her inanç ve irktan olan kavimlere gösterdigi müsamaha anlayisi ve tavri gösterilmektedir. Zira Osmanli Devleti bu tavrini devletin baglayici ve birlestirici bir felsefesi olarak telakki etmekte idi. Zaman zaman Osmanlilara karsi isyan etmelerine ragmen II. Abdülhamid onlari resmen bir mezheb olarak kabul etmisti.Bugün Suriye'de çesitli bölgelerde Hatay Tarsus Adana Firat boylari ve Lübnan'da yaygin olarak yerlesmis bulunan Nusayrilerin sayisi bir kisim arastirmacilara göre yaklasik 325-400 bin kisi civarindadir (L.Massignon "Nusayriler" Maddesi I.A.) Bir kisim arastirmacilara göre ise yalniz Hatay Bölgesi'nde yaklasik yüz kirk dokuz bin Nusayri bulunmaktadir (Ahmet Turan Les Nusayris de Turquie dans la Religion d'Hatay Doctorat de III e cylcle Paris 1973 s. 21).Diger bir çok itikadî firkada oldugu gibi Nusayrilik de kendi arasinda çesitli firkalara ayrilmistir. Bunlar genel olarak dört kola ayrilmislardir ki bunlar; Haydariyye Simaliyye (veya Semsiyye) Kilaziyye (veya Kameriyye) ve Gaybiyye'dir. Ancak bunlar esas itibariyle Simafiyye ve Kibliyye olmak üzere iki ana kol halinde yayginlik kazanmislardir.Nusayrilerin itikadi görüslerine gelince:Bunlarin görüsleri kismen Islâm'dan kaynaklanmis olsa da agirlikli olarak batini tevillere dayanmakta ve hatta zaman zaman hristiyan kültürünün etkisi görülmektedir. Hüseyin b. Hamdân el-Hasibî'nin (346 veya 358/957 veya 968) Kitâbül-Mecmû'u ile önce nusayri iken daha sonra hristiyan olan Adanali Süleyman Efendi'nin Kitâbul-Bakürati's-Süleymaniyye fi Kesfi Esrâri'd-Diyânâti'n-Nusayriyye isimli eserleri Nusayriligin itikadi ile ilgili önemli bilgiler ihtiva ederler.Bir çok itikadi firkada gördügümüz gibi firkalarin görüslerini temel bazi hususlar teskil etmekte ve diger görüsler bu görüsün etrafinda odaklanmaktadir. Nusayrilerin görüslerinin temelini de Hz. Alinin ilahlastirilmasi teskil etmektedir. Bundan dolayi Nusayriler Sia firkalari arasinda gulat kismindan telakki edilmektedir. Bu firkanin bütün kollarina göre Hz. Ali mabudtur tanridir. Yüce Allah için sayilan sifat ve özellikler Hz. Ali için sayilmaktadir. O nurun nurudur ilahi zati itibariyle gizlidir. O manadir. Görünüste imam olmasina ragmen batini cihetiyle O Allah'tir. Buna göre onlarin sehadet kelimesi "Ben Ali'den baska ilah bulunmadigina sehadet ederim "seklindedir.Bu anlayisa göre AliTanridir. Kendi ruhundan Muhammed'i O da Selman-i Farisî'yi yaratmistir. Ali "mana" Muhammed "isim" Selman ise "bab"dir. Bu üçlü A(ayn) M (Mim) ve S (Sin) sembolleriyle ifade edilir. Bu üçlü sembolize sistemi Süleyman Hasbi tarafindan Hristiyanliktaki "Baba-Ogul-Ruhul-Kudüs" sistemiyle açiklanir. Ayrica Selman'dan sonra bes tane de eytam vardir ki bunlar; Mikdad b. el-Esved (Tabiat olaylari ve zelzeleyi yürütür) Ebû Zerril-Gifâril-Gifâri (Yildizlarin hareketini idare eder) Abdullah b. Revâha (Canlilarin hayatlariyla ugrasir) Osman b. Maz'un (Rizik ve hastaliklarla ugrasir) ve Kanber b. Kadân ed-Devrî (Ruhlari cesetlere gönderir). Bu bes eytam ayni zamanda bes büyük yildizdir.Tenasüh ve ruh göçüne inanirlar. Onlara göre insanlar ilk kez semâvî varliklar olarak yaratilmislar; fakat düsüslerinin bir sonucu olarak bu günkü sekillerini kabullenmek zorunda kalmislardir. Sürekli tenasüh ve ruh göçü insanlarin tekrar semavi varliklara dönmesiyle son bulacaktir. Yine Hz. Ali (r.a)'in yildizlarin prensi oldugunu ve günes veya ay ile cisimlenmis bulunduguna inanirlar.Kendileri Ali'nin uluhiyyetine inanmak ve onun yüceliginin nimetine ermek serefine ulasan kisilerdir. Aliye inanan Nusayrilerin ruhla hareket yoluyla yildizlar haline dönüserek nurlar alemine yükselir. Nusayri olmayanlarin ruhlari ise hayvan cesetlerine girer. Onlara göre kadinlarin ruhlari yoktur. Seytanlar insanlarin günahlarindan kadinlar da seytanlarin günahlarindan yaratilmislardir. Bu bakimdan kadinlara onlarin mezheblerinin sirlari açiklanmaz. Bu taassuplarindan ötürü Fâtima'nin ismini kullanmayip metinlerinde bu kelimenin müzekkeri olan Fâtir'i kullanmayi tercih ederler. Ayrica onlara göre diger halifelerle birlikte bir kisim sahabe ile Muaviye Yezid ve Haccac da seytanin sembolleridir ve lanetlidirler.Tanri olarak kabul ettikleri Ali'nin bulundugu yer konusunda iki gruba ayrilirlar. Haydariler'e göre Ali göktedir. Günes Muhammed'i ay da Selman'i temsil eder. Ali güneste oturmaktadir. Bu yüzden bunlara "Semsiler" de denilmektedir. Ikinci kol olan Kilaziler'e göre ise Ali'nin yeri ay'dir. Bu yüzden bunlara da "Kameriler" ismi verilmektedir.Onlara göre sarap uluhiyyetin sembolüdür. Bundan dolayi sarabi ve sarabin asli olan üzüm asmalarini asiri bir sekilde yüceltirler.Islamin bes sarti ise söyle bir tevil esasina göre anlasilir:1. Sehadet: Nusayrilige giriste yukarida sözü edilen sehadet kelimesi tekrar edilir. Sonra da "Nusayri dininden Cundebî görüsünden Cunbulanî tarikatindan Hasibî akidesinden Cillî inancindan Meymunî fikhindan olduguma sehadet ederim" seklindeki söz söylenir.2. Namaz: Namaz sesle yapilan bir ibadet olup sadece duadir. Namazin basinda "Ali Muhammed ve Selman'i yüceltiriz" demek namazi eda etmek olarak anlasilir. Namaz Ali'ye açilan bir kalbin niyazi olarak anlasildigindan ferdi yapilir ancak bayram ve mukaddes günlerde cemaat hafinde de yapilabilmektedir. Namazdan önce abdest alinmaz. Namazin sartlari bestir:a) Bes seçkini bilmek Bunlar; Muhammed Fâtir Hasan Hüseyin ve Muhsin'dir.b) Gülmeden ve konusmadan dua etmekc) Namazi Abbasi rengi oldugu için siyah takkesiz kilmakd) Ibadeti baskalari görmeden gizli yapmakel Namazi "Ey YüceBüyük ve Arilarin Efendisi Ali bize merhamet et" diyerek bitirmek.Namazin sayisi yine bestir ve bes masuma tahsis edilmistir. Namazda Mekke'ye dönmek sart degildir. Ögleye kadar günesin dogus yönüne ögleden sonra ise batiya dogru yönelinir.3. Oruç: Oruç Resulullah'in babasi Abdullah b. Abdulmuttalib'in sessizligini temsil eder. Buna göre Ramazan AbdullahKur'an Hz. Muhammed'dir. Ramazan günleri ise Nusayrilerin kutsal kisilerini temsil eder.4. Zekat: Zekatin manasi dini ögrenmek ve aktarmaktir. Her aile malî sartlarina göre seyhe para vermek zorundadir. Bu zekat yerine geçer.5. Ziyaretler: Ziyaret yerleri çok önemlidir. Buralar beyaza boyanir ve ayni zamanda ibadet yerleridir. Ziyaret yerleri ya su kenarlarinda ya da agaçlik yerlerdedir. Bu anlayislari eski Fenikelilerden kalan bir inançtir.Nusayrilerdeseyhler tabir edilen din islerini organize eden dört ayri sinif vardir ki bunlar onlara göre büyük önem arzetmektedir.Bunlari da sirasiyla söyle siralayabiliriz;A- Büyük Seyh: Ali'nin yeryüzündeki gölgesi durumunda olupgenis ve büyük bir otoritesi vardir. Insanüstü gücü bulunduguna inanilir bu yüzden büyük itibar görür. Vazifesi seyh ve imam adaylarini seçmektir. Her bölgede ancak bir büyük seyh bulunur.B- Seyh: Cemaatin manevi önderleri durumunda bulunan seyhlerin sayilari çoktur ve atalarinin melekler olduguna inanilir. Melekler onlara hulul etmistir. Ahiret aleminde sefaat hakkina sahiptirler. Merasim ve ziyaretleri idare edip hastalara dua ederler onlardan izinsiz doktora bile gidilmez. En güzel ve zengin kizlarla evlenirler ve evleri herkese açiktir. Seyh olabilmek için seyh ailesinden gelmek sart oldugu gibi genis bir kültüre de sahip olmak zorunludur.C- Nüvvab: Bir nevi seyh yardimcisi durumundadirlar. Seyh olabilmeleri büyük seyhin kararina baglidir. Bunun için genis bir tecrübeden geçmesi gereklidir seyh olabilecegi kanaati olusugunda bir baska bölgeye seyh olarak atanir.D- Imam: Daha alt tabakadan görevlilerdir.Nusayrilige giris bir kaç merhaleden olusmaktadir. Kadinlar bu mezhebe giremezler. Erkekler ise mezhebe girmekle yükümlüdürler. Giris için esas sart ana-babanin Nusayri olmasidir. Erkeksagligi yerinde 8-10 yasindan büyük ve ölümle karsi karsiya kalsa bile sir saklayabilecek kabiliyet ve olgunlukta olmak da Nusayrilige giris için gerekli sartlardandir.Nusayrilige giris genel olarak üç merhaleden olusmaktadir.Sirasiyla bu merhaleleri görmeye çalisalim;Birinci merhale: Mezhebe girecek yasa gelen çocugu babasi güvendigi bir nusayriye götürür ve ona tavassut etmesini ister. O sahis onun manevi babasi haline gelerek onu iyice tanir. Çocugun durumu hakkinda sahitler ve seyhin huzurunda teminat alinir çocuk eger sir verirse öldürülür. Daha sonra o kisi çocugun egitimini saglar. Müslümanlarin gözünde iyi bir müslüman intibasi birakmak için namaz kilip oruç tutmasina özen göstermesi istenir. Zira bu safhada o çocuk bir nevi ilk imtihandan geçmektedir.Bu ön hazirlik safhasindan sonra çocuk "Mesveret Cemiyeti" adi verilen bir toplantiya alinir ki bu toplanti seyhin veya ileri gelen bir nusayrinin evinde yapilir. Çocuk içeri alinir ve nefsini alçaltma itaatkâr olmanin bir nisanesi olarak seyhin ve orada bulunanlarin ayakkabilarini basina koyar. Uluhiyyet sembolü olan bir kadeh sarabi içtikten sonra o "Abdu'n-Nur" (Nurun kulu) adini alir. Bu arada a(ayin)m(mim) s(sin) harfleri manalari anlatilmadan bir mühür seklinde tekrar ettirilir tekrar el ve ayaklar öpülür. Sonunda da bu merasimin ay gün ve senesi kaydedilir.Ikinci merhale: Ilk merhaleden kirk gün sonra yapilan bu toplantinin adi "Melik Cemiyeti"dir. Çok zengin ve görkemli bir toplantidir. Nakib çocuga tekrar bir kadeh içki sunar ve a(ayin) m(mim) s(sin) harflerinin sirrini ögreterek bunlari her gün 500 defa tekrar etmesini emreder. Bu arada "Kitâbül-Mecmu" dan da bazi bölümler kendisine ögretilir.Üçüncü merhale: Bu ikinciden daha görkemlidir. Nusayrilige giren çocuk eger ileri gelen bir aileden veya seyh ailesinden birisi ise ikinciden yedi ay eger halkdan birisi ise dokuz ay sonra icra edilir. Genis bir salonda yapilan bu merasim bir hayli kurallara baglidir. Salonda ortada büyük seyhi temsilen bir imam oturur saginda nakib solunda ise necîb vardir. Bu sekil ayni zamanda a(ayin) m(mim) s(sin) harflerini yani Ali Muhammed ve Selman üçlüsünü temsil etmektedir. Nakibin saginda da havarileri temsilen on iki kisi bulunur. Necibin solunda ise yirmi dört kisi yer almaktadir. Bu kisiler Kitabul-Mecmu'un bes defa tekrar edildigine sahitlik ederler. Merasimin basinda imam tekrar sir saklayacagina dair söz ister havariler de onun sözüne sahitlik ederler. Bu sirada on iki havari önlerindeki on iki bardaktan birer yudum içki alirlar aday da alir ve böylece uluhiyyete erilmis olur.Nusayrilere göre kutsal kabul edilen bayram ve merasimler sunlardir:1. Fitr (Ramazan) 2. Adhâ (Kurban) 3. Gadîr (18 Zilhicce; Hz. Peygamberin Hz. Ali'yi imam tayin ettigine inanilan gün) 4. Mubahale (21 Zilhicce Necranli Hristiyanlarla Hz. Muhammed arasindaki lânetlesme olayi) 5. Firas (29 Zilhicce; Hz. Peygamberin Medine'ye hicret ettigi gece Hz. Ali'nin O'nun yatagina yatmasi) 6. Asüre (10 Muharrem; Nusayrilere göre Hz. Hüseyin Kerbela'da ölmemisHz. Isa gibi göge çekilmistir). 7. 9 Rebiulevvel (Hz. Ömer'in sehid edildigi gün) 8. 15 Saban (Selman'in ölümü) 9. Nevruz ve Mihrican bayramlari 10. 24/25 Aralik gecesi Hz. Isa'nin dogumu ve "son yemek" ayini.Onlar bayramlarda özellikle uluhiyyetin saglanmasi için sarap içer ve buhur yakarlar. Onlara göre bu hareket bir uluhiyyet göstergesidir. Zira sarap kutsaldir.Nusayriler burada görüldügü üzere kendilerince kutsal kabul ettikleri bir takim bayram ve merasimlere çok baglidirlar ve bunlari dikkatlice icra ederler. Zira bir çok batil firkada görüldügü gibi onlar kendi otorite ve agirliklarini ancak bu sekildeki resmi ve görkemli merasimlerle ve mensuplari huzurundaki söz vermelerle saglamaktadirlar. Yani bunun ancak ve ancak kollektif suurla saglanabilecegi kanaatindedirler. Kollektif suur bir bakima oldukça önemli ve zaman zaman da kullanilmasi lüzumludur. Ancak bunun bir taassup ve hedef seklinde kullanilmasi yanlis kanaat ve izlenimlere götürmektedir. Islâmda da bir takim merasim ve kollektif suura götüren vesileler vardir fakat bunlarin hiç birisinde esas itibariyle bir asirilik gözlenmedigi gibi daima itidal tavsiye ve tasvib edilmistir. Ayrica akil ve mantik ölçüleri hiç bir sekil ve surette ihmal edilmemistir. Önemli olan da budur ve bu tür merasimlere taassup ve ifrat-tefritin karismamasidir. Ve bu tür merasimlerin hiç bir sekilde hedef ve amaç olarak görülmemesidir.


Nusayrilerin buraya kadar anlatilan inanis davranis hal ve hareketleri dikkatlice izlenip gözönüne alindiginda bu mezhebin söz konusu bölgelerde zaman süreci içinde hüküm süren eski dinler ve inanislardan özellikle totemcilikten Sabiîlik'ten Mecusîlikten Musevilik ve Hristiyanliktan ve ilkel inanislardan oldukça büyük oranda etkilendigini görmek ve müsahede etmek mümkündür. Bu inanis biçimi ve aaaahürleri ayni zamanda bâtinilik perdesi ile de örtülerek bir gizlilik içinde takdim edilmistir. Zira sözü edilen tutarsiz görüs ve inanç biçimleri ancak bu sekilde idame ettirilebilmistir. Dikkat edilirse mezhebe ilk girenden ilk alinan söz sir saklama hususudur.Su ana kadar inançlarini özetlemeye çalistigimiz Nusayriler aslinda inançlarini son derece gizli tutarlar. Öyle ki büyük bir çogunlugu inançlarin tamami ve sirlari hakkinda bilgi sahibi olamazlar. Bu ancak seçkin bir zümreye aittir. Ögretiler uzun bir üyelige kabul süreci içinde ögretilir. Bu ancak uygun görülen 19 yasina basmis erkekler için baslar. Sirlarini baskalarina açma korkusuyla kadinlara ögretmedikleri gibi kadinlar ayinlere de katilamazlar. Üyelige kabul töreni masonlarin üyelige kabul törenlerine sasirtici bir biçimde benzemektedir.Nusayrilere Fransiz isgalcileri Eylül 1920'de Alevî ismini verdiler. Böylece Hz. Ali (r.a)'nin ismini kullanarak Islami yikmak daha kolay olacakti. Dolayisiyla o günden bu güne Alevî ismiyle çagrilmayi tercih ettiler. Iran'daki Bahâiler ve Pakistan'daki Kadiyâniler gibi Nusayriler de emperyalistlerin çikarlari dogrultusunda kendilerine düsen rolü layikiyle oynamislar ve bu gün Suriye'de bu rollerini oynamaya devam etmektedirler.Bu gün Suriye bu insanlar tarafindan idare edilmekte olup tarih boyunca Müslümanlari devamli katletmislerdir. Sadece 1982 yilinda Hama sehrinde gerçeklestirdikleri katliamda otuz bin sivil insan sehit olmustur.Sonuç olarak; gerçekte bir mezhep gibi görünmesine ragmen Nusayrilik ne Hristiyanlikla ne Yahudilikle ne de Islam ile ilgisi olmayan; gerek inanç gerekse ibadet yöntemleriyle ayri bir din olarak ortaya çikmaktadir. Bunlarin kâfir müsrik mülhid olduklarinda bütün Ehl-i sünnet ve Sia ulemasi ittifak etmistir. Hatta Ibn Teymiyye bunlarin kestiklerinin yenilemeyecegini kadinlarinin nikâh edilemeyecegini söyledikten sonra; mürted olduklarindan Cizye ödemekle hayat hakkina sahip olamayacaklarini bildirmektedir.Nusayrilik bu tepkiyi görmesine ragmen bir ara Lübnan'daki Imamiye mezhebi mensuplari tarafindan Siî bir mezhep olarak kabul edildi. Nusayrîler Suriye halkinin dörtte biri olmalarina ragmen 1971'den beri ülke yönetimine hakim olmuslardir. Böylelikle yirmi yildir bütün ülke diktatör hafiz Esad tarafindan baski altinda tutulmaktadir.