Bugünlerde çocukların dayak ve kötü muamele görerek istismarı
konusunda pek çok şey duymaktayız. Oysa çocukların canını yakan ve yara bere
izleri bırakan şiddet hareketleri salt dayakla sınırlı değildir. Anne babanın
kullandığı bazı sözler de çocuklara zarar verebilir.
Anne Babanın Tavrı
Çocukların anne babadan duydukları herşeye inanmaya eğilimleri olduğu
görülmektedir. Durmadan eleştirilir, can yakıcı şakalar ve acı sözlerle
karşılaşır ve anne babanın kızarak, örneğin, “Aptal, salak”, “Hiç bir şeyi doğru
dürüst beceremiyorsun”, “Devamlı ayağımın altındasın” veya “Olmaz olsaydın”
gibisinden söylediği sözleri duyarak büyürlerse kendilerinin değersiz kişiler
olduğuna karar verirler.
Uzmanlar çocukların kendileri hakkındaki düşüncelerinin başkalarının onlar
hakkında söyledikleri sözlerden etkilendiğini söylemektedir. Çocuklar
başkalarından kendileri hakkında iyi sözler duyarlarsa kendilerine değer vererek
büyürler. Ama başkalarından devamlı olarak kötü sözler duyarlarsa hiçbir şeye
yaramadıklarını hissederek büyürler.
Karşılaşılacak Sorunlar.
Çocuklarda içten gelen bu değersizlik hissinin ileride sorunlara
neden olabileceğini birçoğumuz düşünmeyiz. Kendilerini değersiz bulan çocukların
okuldaki hal ve gidişlerinin kötü olduğu, yaramazlık, etrafa zarar vermek,
şiddete başvurmak ve diğer çocuklara kötü muamele etmek gibi davranışlara
eğilimli oldukları görülmektedir. Bu çocuklardan bazılarında kendine güven
duygusu yoktur, kimisi ise içine kapanık veya tedirgindir. Yasalara karşı
gelmek, alkol, uyuşturucu ve keyif verici maddeleri kullanmak veya bir işte
tutunmakta zorluk çekmek gibi sorunlar da bu tür çocuklarda daha çok rastlanan
davranışlardır.
Çocukla Konuşurken.
Anne baba çocuklarının kendileri hakkında iyi fikirlere sahip
olmalarını istiyorsa onlarla konuşurken övücü ve yüreklendirici sözler
kullanmalıdırlar.
Öneriler
Çocuklar iyi bir davranışta bulundukları zaman “Yardımın çok iyi
oldu” yahut “Aferin. Bu davranışın nedeniyle seninle gurur duyuyorum” gibisinden
onları yüreklendirici sözler söyleyin. Küçük bir çocuğun ayakkabısının bağını
bağlaması bile gerçek bir başarı sayılabilir. Ya bazı günler çocuğun yaptığı hiç
bir şey doğru gitmiyorsa ne yapmalıdır ? O günlerde de örneğin “Bu renk sana çok
yakıştı” yahut “Saçın bugün çok güzel” gibi başka güzel sözler söylemeyi
deneyin.
Düş kırıklığına uğradığınız veya kızdığınız zamanlar bağırmamaya ve acı sözler
söylememeye gayret edin. Bu her zaman kolay olmayabilir. Çocuklar sizi
kızdırdığı zaman önce sakinleşmeye çalışın. Örneğin, derin birkaç nefes alın ve
çocuğa söylemek istediğiniz sözleri dikkatlice düşünün veya çocuğa herhangi bir
şey söylemeden önce bir başka odaya geçerek sinirlerinizi yatıştırmaya çalışın.
Çocuk yanlış bir şey yaptığı zaman salt eleştirmeyin. Yaptığı şeyin neden yanlış
olduğunu anlatın ve bir dahaki sefere nasıl hareket etmesi gerektiğini
açıklayın. Ona yanlışlarından öğrenecegi birşeyler bulunduğunu hatırlatın.
Çocuklara düzenli olarak sevildiklerini, önemli ve aranılır varlıklar
olduklarını söyleyin.
Paylaşın.
Çocuklarınız düş kırıklığına uğradıklarında üzüntülerini paylaşın.
İyi günlerde de onlarla konuşun. Duygularını güvendikleri kimselerle paylaşmaya
teşvik edin ve siz de duygularınızı onlarla paylaşmayı unutmayın.