1 den 3´e kadar. Toplam 3 Sayfa bulundu

Konu: BİTKİLERİN YAPISI ve FİZYOLOJİSİ

  1. #1
    Yeni Üye
    dwyane_wade - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)

    Standart BİTKİLERİN YAPISI ve FİZYOLOJİSİ



    I. BİTKİSEL DOKULAR
    Yüksek yapılı bitkilerdeki dokular; sürgen (meristem) doku ve değişmez doku olmak üzere iki grupta incelenir.

    A. SÜRGEN (MERİSTEM) DOKULAR
    Meristem dokunun kökeni embriyodur.
    Özellikleri :
    • Devamlı bölünme yeteneğine sahip hücrelerden oluşur.
    • Gelişme ve farklılaşmayı sağlarlar.
    • Bitkide enine kalınlaşma ve boyuna uzamayı sağlarlar.
    • Hücreleri; canlı, küçük, ince çeperli, bol sitoplazmalı, büyük çekirdekli ve çok küçük ko----udur.
    • Hücreler arası boşluklar yoktur. Meristem hücrelerinde mitoz bölünme hızlıdır ve aynı zamanda hormon üretirler.
    1. Birincil (Primer) Meristem
    Bitkiyi meydana getiren ve bitkinin ömrü boyunca bölünme özelliğinikaybetmeyen meristeme denir. Primer meristem, yüksek yapılı bitkilerdekök, gövde ve dallarda yoğunlaşmıştır. Kök ve gövde uçlarındaki bubölgelere büyüme noktaları denir.
    Şekil : Kök ve Gövde Ucunda Meristem

    2. İkincil (Sekonder) Meristem
    Değişmez doku hücrelerinin, hormonların da etkisiyle sonradan bölünmeözelliği kazanmasıyla meydana gelen dokudur. İkincil meristeme örnekolarak, kök ve gövdenin enine büyümesini sağlayan kambiyum ile mantarmeristemi (fellojen) verilebilir.

    Büyüme noktalarında (uç meristemler) bulunan meristemler kökte kaliptra ile gövdede ise tomurcuk pullarıyla korunmaktadır.


    B. DEĞİŞMEZ (BÖLÜNMEZ) DOKULAR
    Birincil (primer) ve ikincil (sekonder) meristem dokular, özelliklerinikaybederek veya farklılaşarak bölünmez (değişmez) dokuları meydanagetirirler.

    1. Parankima (Temel Doku)
    Bitkilerde diğer doku ve organların arasını doldurur. Dokuyu meydanagetiren hücreler canlı, ince zarlı, bol sitoplazmalıdır. Ko----arıküçük ve az sayıdadır.
    a. Özümleme Parankiması : Yeşilbitkilerin yapraklarında, genç gövde ve dallarında bulunur.Sitoplazmalarında çok sayıda kloroplast vardır ve organik besin senaaaiyaparlar.
    b. Havalandırma Parankiması : Oksijen oranınınaz olduğu ortamlarda yetişen bitkilerin kök ve gövdelerinde bulunur.Hücrelerinin arasında biriken havayı solunumlarında kullanırlar.Bataklık ve su bitkilerinde hava alma ihtiyacını karşılarlar.
    c. İletim Parankiması : Özümleme parankimasıyla iletim demetleri arasında bulunur. Bu iki doku arasında besin maddesi taşınmasında görevlidirler.
    d. Depo Parankiması : Bitkilerinkök, gövde, tohum ve meyvelerinda bulunur. Örnek : Kaktüste su, cevizdeyağ, pancarda şeker, buğdayda nişasta depo eder.

    2. Koruyucu Dokular
    Bu dokunun hücreleri aralıksız dizilmiş ve klorofilsizdir. Koruyucu dokular epidermis ve periderm olmak üzere ikiye ayrılır.
    a. Epidermis : Bitkinin genç bölgelerinin ve yapraklarının üzerini örten çoğunlukla tek tabakalı bir dokudur.
    b. Periderm : Bitki yaşlandıkça epidermis iç ve dış etkilerle parçalanır. Bunun yerini periderm denilen mantar doku alır.

    3. İletim Dokusu
    Bitkilerde maddelerin taşınmasını gerçekleştiren dokudur. İletim dokusu, yapısı ve görevi bakımından ksilem (odun borusu) ve floem (soymuk borusu) olmak üzere iki kısımdan meydana gelir.
    a. Odun (Ksilem) Demeti
    Dört ayrı hücre çeşidinden oluşur. Bunlar trake, trakeit, ksilemparankiması ve ksilem sklerenkimasıdır. Ksilem (odun borusu) hücreleriölüdür. Madde taşınması köklerden yapraklara doğru tek yönlüdür.

    Şekil : Odun Borularının Oluşumu ve Yapısı
    Su ve suda çözünmüş inorganik maddelerin taşınmasını gerçekleştirir.Madde taşınması hızlıdır. Trake ve trakeit hücrelerinden meydana gelir.Bitkinin odun kısmını meydana getirir.
    b. Soymuk (Floem) Demeti
    Hücreleri canlıdır. Buradaki hücrelerden kalburlu borularçekirdeksizdir. Fotosenaaa ürünlerinin yapraklardan diğer kısımlara veköklerde senaaalenen amino asit gibi organik maddelerin yapraklarataşınmasını gerçekleştirir. İki yönlü madde taşınması görülür. Maddetaşınması yavaştır.
    Kalburlu borular, arkadaş hücreleri, floem parankiması ve floemsklerenkiması hücrelerinden meydana gelir. Bitkinin kabuk bölgesindedaha çoktur.
    Şekil : Soymuk Borularının Oluşumu ve Yapısı
    4. Destek Doku
    Bitkilerin şeklinin korunmasını ve dış etkilere karşı dayanıklılıksağlar. Otsu bitkiler ile odunsu bitkilerin büyümekte olan gençkısımlarında diklik ve sertlik destek dokuyla değil turgor basıncı ilesağlanır.
    a. Pek Doku (Kollenkima) : Hücreleri canlıdır. Büyümekte olan genç bitkilerde, yapraklarda, çiçeklerde ve meyve saplarında bulunur.
    b. Sert Doku (Sklerenkima): Hücreleriölü olup çeperleri lignin ve selüloz birikmesiyle kalınlaşmıştır.Sitoplazmaları ve çekirdekleri yoktur. Sklerenkima lifleri ve taşhücreleri olmak üzere iki çeşidi vardır. Kalın çeperli sklerenkimalifleri çok sağlamdır, aynı kalınlıktaki çelik teller kadar yükkaldırabilirler. Taş hücrelerinin sklerenkima liflerinden farkıboylarının uzun olmaması ve yaklaşık olarak boylarının enlerine eşitolmasıdır. Bu hücrelere bitkinin kabuğunda, meyve ve tohumlarında çoksık rastlanır. Armut ve ayvanın meyvelerindeki sert hücreler taşhücreleridir.

    5. Salgı Dokusu
    Salgı dokusunun hücreleri; bol sitoplazmalı, iri çekirdeklidir ve devamlı canlı kalırlar.
    Salgı maddelerinin bitkilere çok önemli faydaları vardır.
    • Reçine ve tanen gibi maddeler bitkiyi parazitlerden çürümekten ve sıcaklıktan korur.
    • Isırgandaki yakıcı tüyler korunmayı sağlar.
    • Böçekçil bitkilerde salgılanan sindirim öz suyu sindirime yardımcı olur.
    II. BİTKİLERDE TAŞIMA SİSTEMİ
    Tek hücreli bitkilerde özel bir taşıma sistemi bulunmaz. Gerekli maddelerin taşınmasını hücre zarlarıyla yaparlar.
    Çok hücreli su yosunları, ciğer otları ve kara yosunlarında da herhangibir taşıma sistemi yoktur. Bütün vücut yüzeyleriyle madde değişiminisağladıklarından ve küçük vücutlu olduklarından böyle bir sistemeihtiyaç yoktur. Gerekli taşıma işlemi hücreler arasında difüzyon veaktif taşıma ile yapılabilmektedir. Bundan dolayı bunlara “damarsızbitkiler” denir.
    Yüksek yapılı bitkilerde bunu sağlayan yaprak, kök ve iletim demetleribulunur. Ayrıca bunların yanında taşıma işini doğrudan yada dolaylıolarak etkileyen yapılar da vardır.

    A. TAŞIMAYI ETKİLEYEN YAPILAR
    1. Yaprak
    Bir yaprağın kesitinde şu kısımlar bulunur.
    a. Epidermis : Yaprağınalt ve üst yüzeyi epidermis hücreleriyle örtülüdür. Bu hücreler,çoğunlukla tek tabakalıdır. Kloroplast ihtiva etmediklerindenfotosenaaa yapamazlar ve renksizdirler. Hücreler arasında boşlukyoktur. Yüzeyleri salgıladıkları mumsu kütikula tabakasıyla örtülüdür.
    Epidermis hücrelerinin yüzeyini kaplayan kütikula tabakası şu faydalarısağlar. Bitkinin su kaybını önler. Su içinde ve su kenarlarında yaşayanbitkilerde ince, kurak bölge bitkilerinde kalındır. Yaprağın alttabakalarına ışığın geçmesini engellemez.

    Şekil : Bir Yapraktaki Tabakalar ve Madde Alış Verişi

    b. Mezofil tabakası: Yaprakta iki epidermis arasında kalan çok hücreli tabakaya denir.
    Mezofil tabakası, Kloroplastlı parankima hücrelerinden meydana gelir. Yaprağın fotosenaaa yapan dokusudur.
    Bu tabakada palizat ve sünger parankiması olarak adlandırılan iki tipparankima hücresi bulunur. İletim demetlerinin devamı olan yaprakdamarları mezofil tabakasında bulunur.

    2. Stoma (Gözenek)
    Fotosenaaa ve solunum gazlarının alınıp verilmesiyle, su buharıatılmasında görevlidirler. Epidermis hücrelerinin farklılaşması sonucumeydana gelirler.

    Şekil : Stomaların Açık ve Kapalı Durumları
    Bu yapılar, herbiri kloroplastlı iki stoma (= kapatma) hücresindenoluşur. Stoma hücreleri fasulye tanesi şeklinde olup aralarında stomaaçıklığı bulunur.
    Stoma hücrelerinin stoma açıklığına bakançeperleri diğer çeperlerine göre daha kalındır. Mezofil tabakasınınstoma bölgesine bakan kısımlarında solunum boşluğu bulunur.
    Stomalar açılıp kapanabilme özelliğine sahiptir. Açılıp kapanma stoma hücrelerindeki turgor basıncının değişimi ile sağlanır.
    Bu olayların sırası şöyledir:
    1. Stoma hücrelerinde ışık şiddeti arttıkça fotosenaaale üretilen glikoz miktarı artar.
    2. Glikozun artmasıyla yoğunluk artacağından komşu epidermis hücrelerinden bekçi hücrelerine su geçişi olur.
    3. Su alan stoma hücrelerinde turgor basıncı artar.
    4. Turgor basıncı çeperin ince kısımlarında daha fazla etki ederek, bu kısımları dışarı doğru gerginleştirir ve stomalar açılır.
    5. Karanlıkta glikoz senaaai durur. Glikozlar nişastaya çevrileceğinden yoğunluk azalır, bekçi hücreleri su kaybederler.
    6. Su kaybeden hücrelerin turgor basıncı azalır. Osmotik basıncı artar ve stomalar kapanır.
    Bitkinin yaşadığı ortamlara göre stomalarda bazı değişiklikler görülür:
    • Nemli bölgelerde yayılış gösteren bitkilerde stomalar, epidermisyüzeyinden daha yüksekte, epidermisin çıkıntısı üzerinde yer almaktadır.
    • Kurak ortam bitkilerinde stomalar, epidermis yüzeyinden daha aşağıda bulunur ve üzerleri tüylerle kaplıdır. Kütikula kalındır.
    • Ilıman bölge bitkilerinde stomalar epidermis ile aynı seviyede bulunur.
    3. Lentisel (Kovucuk)
    Bitkide mantar doku hücrelerinden meydana gelen basit açıklıklardır.Ölü hücrelerden meydana gelirler. Stomalarda olduğu gibi açılır –kapanır özelliğe sahip değildirler. Genellikle çok yıllık bitkileringövde ve dallarında bulunur. O2 alıp, CO2 atarak gaz difüzyonunusağlarlar.

    4. Hidatod (Su Savakları)
    Yaprak uçlarında ve kenarlarında bulunur. Terlemenin mümkün olmadığı,havanın neme doyduğu zamanlarda alınan fazla suyun sıvı olarak atıldığıaçıklardır. Bu su atma olayına damlama (gutasyon) denir.

    B. TAŞIMA SİSTEMİNİN YAPISI
    Bitkilerde su, mineral maddeler ve organik maddelerin taşınmasını sağlayan iletim sistemi bulunur. İletim sistemi, ksilem (= odun) ve floem (= soymuk) demetlerinden meydana gelir.
    Şekil : Değişik Bitkilerde İletim Demetlerinin Durumu
    İletimdemetleri arasında kambiyum tabakası bulunursa, bu tip iletimdemetlerine açık iletim demeti, bulunmazsa kapalı iletim demeti denir.Kambiyum tabakası çift çenekli bitkilerin tek yıllık olanlarında basityapılıdır.

    Bitkilerdeki iletim demetlerinde, floem ve ksilem boruları daima yan yana bulunur.

    C. SU VE MİNERALLERİN TAŞINMASI
    Bitkiler su ve suda erimiş madensel tuzları kökteki epidermis hücrelerinin dışarıya doğru uzaması sonucu meydana gelen emici tüyler vasıtasıyla topraktan temin ederler. Suyun ve mineral maddelerin geçişi osmoz ve difüzyona göre gerçekleşir.
    Kökler vasıtasıyla alınan su, ksilem borularına kadar osmoz ve difüzyonla taşınır. Ksilem elemanlarında ise kılcallık, kök basıncı, terleme ve kohezyon kuvvetlerinin etkisiyle fotosenaaain ve terlemenin meydana geldiği yapraklara kadar taşınır.

    Şekil: Köklerden Suyun Emilmesi
    ve Taşınması

    1. Kılcallık Olayı
    Odun borularının kılcal yapıda (mikroskobik borular) olması suyun yükselmesini kolaylaştırır.

    2. Kök Basıncı
    Suyun taşınmasında ilk etkili olan basınçtır. Kök hücrelerindeki su,çevresindeki toprak suyuna oranla daha çok yoğunluğa sahip olduğu için,osmotik basınç farkı kök basıncının meydana gelmesine neden olur.

    3. Kohezyon Kuvveti
    Bitkilerin stomaları aracılığıyla su kaybetmesine terleme (transpirasyon)denir. Terleme sonucu kaybedilen su yapraklarda osmotik basıncınartmasını sağlar. Kökler az yoğun ortamda bulunduklarından, köktenyapraklara doğru büyük bir emme kuvveti doğar.
    Su, odun borularındaköklerden ağacın tepesine kadar devamlı bir su sütunu meydana getirir.Su molekülleri, hidrojen bağları ile birbirini çekerek birarada bulunmaözelliğindedir. Buna kohezyon kuvveti denir. Suyun yükselmesinde enetkili faktördür.

    4. Terleme (Transprasyon)
    Suyun stomalardan buhar olarak atılmasına terleme denir. Bu olayla bitkiler şu faydaları sağlarlar.
    • Fazla ısı vücuttan uzaklaştırılır.
    • aaaabolizma sonucu oluşmuş fazla su atılır.
    • Topraktan minerallerin emilimi devam ettirilir.
    Terleme hızını iki grup faktör etkiler.
    a. Çevresel Faktörler : Işık, nem, sıcaklık, rüzgâr, topraktaki su miktarı.
    b. Bitkisel Faktörler : Stomalarınyapısı, büyüklüğü ve dağılışı, yaprak alanı ve yapısı, kütikulatabakasının kalınlığı, yapraktaki tüy miktarı, yaprak hücrelerininosmotik basıncı, stoma hücrelerinin turgor basıncı, vs.

    D. ORGANİK MADDELERİN TAŞINMASI
    Organik maddeler soymuk borularının canlı hücrelerinde difüzyonla ve gerektiğinde aktif taşıma ile taşınır.
    Soymuk borularında taşınmayı açıklamaya çalışan en iyi teori bitkinin farklı kısımlarındaki sıvı basıncının farklı olmasıesasına dayanmaktadır. Bu teoriye göre; yaprakta, fotosenaaa sonucumeydana gelen glikoz ve diğer organik maddeler soymuk hücrelerinegeçer. Bu durumda hücrenin yoğunluğu artacağından, hücrenin içine sumolekülleri de girer. Böylece soymuk hücrelerindeki su basıncı daartmış olur. Bitkinin diğer kısımlarındaki soymuk borularında glikozdışarıya çıkarken, suyu da beraberinde çıkarır ve sıvı basıncı düşmüşolur. Yapraktaki soymuk hücrelerinde sıvı basıncı yüksek olduğundan,sıvı basıncının yüksek olduğu yerden az olduğu bölgeye doğru organikmadde akışı olur. Köklerde bulunan amino asitler, fosforlu ve azotluorganik bileşikler yapraklara aynı yolla taşınır.

    III. BİTKİLERDEKİ DİĞER OLAYLAR
    Bitkilerde solunum, boşaltım, sindirim, endokrin, sinir gibi sistemlerbulunmadığından, bunların görevini gerçekleştiren bazı küçük yapılarvardır.

    A. BİTKİLERDE GAZ DEĞİŞİMİ
    1. Stoma (Gözenek)
    Gündüzleri CO2 alıp O2 vermeyi, geceleri ise O2 alıp CO2 vermeyigerçekleştirirler. Ayrıca ortam sıcaklığına göre farklı oranlardaterleme de yapabilirler.

    2. Lentisel (Kovucuk)
    Çoğunlukla O2 alıp CO2 verirler. Çünkü odunsu gövdeler solunum yaptığı halde fotosenaaa yapmaz.

    3. Kökler
    Toprak partikülleri arasındaki oksijen, az da olsa kök hücreleritarafından difüzyonla alınabilir ve aynı şekilde karbon dioksit toprağaverilebilir.

    B. BİTKİLERDE SİNDİRİM
    Bitkilerde genellikle özelleşmiş bir sindirim sistemi bulunmaz.Saprofit mantarlar kloroplastları olmadığı için besinlerinisenaaaleyemezler. Bunun için hücre dışı sindirimigerçekleştirebilirler. Ekmek küfleri bunlara örnektir. Bazı tam parazitbitkiler ise sindirilmiş besinleri konak bitkinin dokularından emerler.
    Azotça fakir, kumlu ve bataklık yerlerde yaşayan bazı yeşil bitkilerise protein kaynağı olarak böcekleri yakalayıp sindirebilecek yapılarasahiptirler.
    Dionea klorofilli olduğu ve kendi besinini yapabildiği halde, açılıpkapanan özel yapraklarıyla böcekleri de yakalayabilir. Salgıladığısindirim enzimleri yardımıyla böceğin proteinli yapılarını aminoasitlere kadar parçalar. Amino asitler yaprak hücreleri tarafındanemilerek bitkiye alınır.

    C. BİTKİLERDE DESTEK YAPILAR
    Basit yapılı bitkilerde ve yüksek yapılı bitkilerin genç dokularında desteklik vazifesini yapan, diklik ve sertliği sağlayan turgor basıncıdır.
    Yüksek yapılı bitkilerde diklik ve sertliği pek doku ve sert doku sağlar.
    • Pek doku; gelişmekte olan otsu ve odunsu bitkilerin gövde, kök ve yapraklarında diklik ve sertliği sağlar. Hücreleri canlıdır.
    • Sert doku; gelişmesini tamamlamış bitki kısımlarında bulunur. Ölü hücrelerden oluşur.
    D. BİTKİLERDE BOŞALTIM
    Kara bitkilerinde üç farklı organ sayesinde boşaltım gerçekleştirilebilir.

    1. Yapraklarda boşaltım: Bitkiler yapraklarıyla üç farklı şekilde boşaltım yapabilmektedir.
    • Stomalar vasıtasıyla solunum ve fotosenaaa gazlarının (O2 ve CO2)fazlası ve su buhar halinde terleme yoluyla bitkiden uzaklaştırılabilir.
    • Yapraklarda biriktirilen fazla tuzlar yaprak dökümüyle bitkiden uzaklaştırılmış olur.
    • Yine yapraklarda bulunan hidatodlardan (su savağı) su sıvı halde gutasyon (damlama) denilen olayla atılabilir.
    2. Gövdede boşaltım: Gövdede lentiseller vasıtasıyla fazla CO2 dışarıya atılabilir.
    3. Köklerde boşaltım: Bazı bitkiler CO2 ve bazı organik maddeleri kökleriyle toprağa boşaltırlar.

    E. BİTKİLERDE HORMONAL DÜZENLEME VE DUYARLILIK
    Bitkilerde sinir sistemi ve vücudu sürekli dolaşan daimi bir sıvı (kan)yoktur. Organlar ve dokular arasındaki düzenleme işi ve duyarlılığınsağlanması sadece hormonlarla yapılır.

    Bitkisel Hormonlar


    Görevi

    Oksinler : Hücre bölünmesi ve farklılaşması, yaprak dökümü, çiçek açma, meyve verimi
    Oksin hormonları normal miktarlarda üretildiği zaman kök tomurcuk vegövdede büyümeyi artırdığı gibi çok fazla üretildiği zaman gelişmeyidurdurucu olabilir.

    Giberellinler: Gövde uzaması, meyve vermesi, tohumun çimlenmesi.

    Sitokininler: Tomurcuk gelişmesi, tohum çimlenmesi, yaprakların geç yaşlanması.

    Absisik Asit: Tomurcuk ve tohum uykusunun sağlanması (dormansi).
    Etilen: Bir hidrokarbon olup, sadece üretildiği yerlerde etkilidir. Yaprak dökümü, meyve olgunlaşmasını sağlar.


    Bu hormonlardan bazılarının diğer bir görevi de bitkisel hareketlereneden olmalarıdır. Bitkilerde, duyarlılığı sağlayan başlıca bitkiselhareketler üç grupta toplanır.

    1. Tropizma (Yönelim) Hareketi
    Uyartının yönüne bağlı olarak meydana gelen yönelme hareketidir.Özellikle uç meristem bölgesindeki oksin hormonunun eşit olmayandağılımından kaynaklanır.
    Yönelim hareketi uyarana doğru ise (+) tropizma, uyaranın aksi yönünde ise, (–) tropizma adını alır.



    2. Nasti (Irganım) Hareketleri
    Uyaranın yönüne bağlıolmaksızın yapılan irkilme hareketidir. Olay, turgor basıncındaki anideğişmelerden kaynaklanır. Uyartının yönüne bağlı olmadığından (+) ve(–) nastiden söz edilemez.



    3. Taksi (Yer Değiştirme) Hareketleri
    Uyaranın yönüne bağlı olarak, özellikle tek hücreli bitkilerin yer değiştirme hareketidir.
    Uyaranın yönü önemli olduğu için (+) ve (–) taksi hareketinden söz edilir.


  2. #2
    Onursal
    hyaline - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)

    Standart

    teşekürler

  3. #3
    Yeni Üye
    xjixchildx - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)

    Standart

    mükkemmel olmuş saol

Benzer Konular

  1. Bİtkİlerİn Faydalari Hakkinda Bİlİnmeyenler
    By SuyunGizemi in forum Bilgi Deposu
    Cevaplar: 0
    Bölüm Listesi: 11-07-2007, 09:14 PM
  2. Bİtkİlerİn GÜcÜnÜ Hİssedİn
    By BoDyGuArD in forum Bayanlara Özel
    Cevaplar: 0
    Bölüm Listesi: 01-26-2007, 02:15 PM
  3. Kan Fİzyolojİsİ
    By xCaLiBrEx in forum Biyoloji Bilimi
    Cevaplar: 0
    Bölüm Listesi: 12-15-2006, 01:31 AM
  4. HÜcre Fİzyolojİsİ
    By xCaLiBrEx in forum Biyoloji Bilimi
    Cevaplar: 0
    Bölüm Listesi: 11-30-2006, 01:56 AM

Beğenilen Sayfayı İşaretleyin

Beğenilen Sayfayı İşaretleyin

Yetkileriniz

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • Eklenti Ekleyemezsiniz
  • You may not edit your posts
  •  
[Gizlilik Politikası]-[UslanmaM Kuralları]-[UslanmaM İletişim/Contact]