Taç Eterin Bulunuşu



İlk defa 1967'de tesadüfi olarak Charles Pedersen tarafından sentezlenen taç eterlerin isminin nerden geldiğini bilmek için yapıyı bilmek yeterli. Bu tesadüfi sentez Pedersen babaya taç eter dünyası yanında bir adet de nobel ödülü getirmiştir(1987). Bir '1,2-dihidroksi benzen' türevinden yola çıkarak (1,2-dihidroksi benzenin hidroksi gruplarından birinin tetrahidropiran halkası ile maskelenmiş hali) lineer bir diol sentezlemeyi düşünen Pedersen'in hesaba katmadığı başlangıç maddesinin safsızlık olarak '1,2-dihidroksi benzen' içerdiğiydi ve sonuç olarak ilk taç eter olan 'dibenzo[18]crown-6' sentezlenmiş oldu.


Charles Pedersen tac eterleri buldugunda asil amaci bu degildi tabi ki... Teflonun bulunusu, polimerlerde volcanization tepkimesinin bulunusu ne kadar sans eseri ise tac eterlerin bulunusu da o kadar sans eseri olmustur. Safsizlik olarak bulunan 1,2-dihidroksibenzenin reaksiyona katkisi uzerine olusmusutur tac eterler. Ama sadece 1 % verimle. Organikle ugrasanlar bilir, kimse bir reaksiyonun yan urunu olan ve %1 verimle elde edilen bir bilesik icin kafa yormaz. Ben olsam sirf bundan dolayi bile Charles Pedersen'a Nobel verirdim Ne diyelim helal olsun Charles Pedersen'a. Acaba deneyleri yaparken kurulacak olan ve ozellikle gelecekte buyuk yankilar uyandiracak olan Supramolekuler Kimyanin temellerini attigini biliyor muydu?

Elbette ki Charles Bedersan, taç eterleri sans eseri buldugunda, büyük bir bilim alaninin temellerini attigini bilmiyordu. Ama günümüzde, şans eseri bulunmuş o kadar bulus olunca, insan %1`lik bir yan ürün bile elde etse nedir acaba bu, belki de ilginc birseydir diye bakabiliyor. Kendi grubumdan biliyorum. %1 olmasa bile, %10`dan daha kücük bir verimle elde ettigi bir yan ürünü, gelistirip, % 80 verimle, esas ürün hale dönüstürüp karakterize edip yepyeni, beklenmedik bir tepkimeye imza atabiliyor insanlar. Bu cok taze bir örnek. Eger ki yeni bir tepkime deniyorsaniz, genel de, her türlü ürün, % 1 bile olsa degerli kiymetli olabiliyor. Yan ürünlerin anlasilmasi, tepkimenin mekanizmasi icin oldukca faydali bilgilerdir.