Fondötenler
Fondötenler her deri rengindeki insanda renk farklılıklarını gizlemek ve renk düzensizliklerini örtmek için kullanılmaktadır.
Beyaz ırk için olan fondötenler en az 7-8 tonda olmalıdır.
Kısacası fondöten pigmentli bir nemlendiricidir.
Yüz fondötenleri tüm yüze uygulanır ve uzun süre kullanılır. Bu nedenle derinin tedavisinde önemli rol oynar ancak aynı zamanda en problemli olan yüz kozmetiğidir.
Yüz fondöteni modern bir üründür; 1936 yılında Max Factor tarafından özellikle film endüstrisinde kullanılmak üzere geliştirilmiş ve patenti alınmıştır. Kısa bir süre sonra mükemmel örtücülüğü kadifemsi görünümü ve yüze istenen rengi verebilmesi nedeniyle popüler olmuştur.
Formülasyon
4 ana fondöten formülü bulunmaktadır: 1)yağ bazlı 2)su bazlı 3)yağsız ve 4)susuz veya susuz anhidroz formları.
Yağ bazlı ürünler kuru deriler için üretilmektedir; su bazlı olanları ise her deri tipine uygun olabilir. Yağsız formüller yağlı derilerde kullanılırken susuz (anhidroz) formları çok uzun süre kalıcı olduğundan kamuflaj ve görsel sanatlarda kullanılmaktadır.
Yağ bazlı formüller mineral yağlar veya lanolin alkol gibi yağlarda süspanse edilmiş pigmentler içeren yağdaki su emülsiyonlarıdır. Bitkisel yağlar (hindistan cevizi susam aspur (=yalancı safran) (safflower)) ve sentetik esterler (izopropil miristat oktil palmitat izopropil palmitat) de katılabilir. Uygulamadan sonra fondötendeki su buharlaşarak yağdaki pigmentin yüzde kalmasını sağlar.
Bu durum özellikle kuru derisi olanlarda istenen nemli deri hissine neden olmaktadır. Tümüyle formülün yağlı fazında hazırlandıklarından yağ bazlılarda fondöten derinin yağı ile karıştıkça renk değiştirmez.
Su bazlı fondötenler pigmentin emülsifiye edildiği az miktarda yağ içeren sudaki yağ emülsiyonudur. Primer emülsifiye edici ajan genellikle trietanolamin gibi bir sabun veya bir noniyonik surfaktandır. Daha az miktarda olan sekonder emülsifiye edici ajan ise genellikle gliseril stearat veya propilen glisil stearattır. Bu popüler fondötenler çok az kuru veya normal deri için uygundur. Pigment yağda bulunduğundan bu türlerde de renk değişikliği gözlenmez. İçerdiği yağ miktarı az olduğu için kullanma süresi daha kısadır. Bu ürünler genellikle şişe içinde satılmaktadır.
Yağsız fondötenlerde hayvani bitkisel veya mineral yağlar bulunmaz. Silikonlar dimetikon veya siklometikon gibi diğer yağlı maddeleri içerir. Deride kuru bir hisse neden olduklarından yağlı ciltlerde kullanılmaktadır. Silikon nonkomedojenik nonaknejenik ve hipoallerjiktir. Bu nedenle de çok popüler olmuştur. Bu ürünler de genellikle sıvı olup şişede satılmaktadır.
Yağ kontrollü fondötenler yağsız fondötenlerle karıştırılmamalıdır. Tüm fondötenlerde deri yağını emen kurutucular bulunur. Yağ kontrollülerde ek olarak talk kaolin nişasta veya diğer polimerler gibi yüksek miktardaki deri yağını emebilecek ek kurutucular bulunur. Bu kurutucular genellikle dimetikon bazlıdır; ancak bazı formüllere mineral yağlar eklenebilir. Bu nedenle yağ kontrollü fondötenler yağsız demek değildir.
Susuz veya susuz (anhidroz) fondötenler suya dayanıklıdır. Bitkisel yağ mineral yağ lanolin alkol ve sentetik esterler yağ fazını oluştururlar. Bunlar krem haline getirebilmek için mumlarla karıştırılabilir.
Fondötene opaklık kazandıracak şekilde pigment miktarı artırılabilir. Renk veren ajanlar titanyum dioksit ile demir oksit bazlıdır bazen bunlara ek olarak ultramarine blue da eklenebilir. Titanyum dioksit hem gizleyici hem de örtücü olarak iş görür. Bu ürünler yüzlerinde izleri olan kişilerde bu izleri örtmek için rahatlıkla kullanılabilir.
Yüzey özellikleri
Fondötenler farklı rötuş özellikleri ile yani finiş üretilmektedir: mat yarı mat nemli yarı mat ve parlak.
Finiş bir kozmetiğin yüzey özelliğidir. Mat finiş fondötenler yansıma yapmaz ve genellikle yağsızdır. Bu tür ürünler fondöten uygulandıktan bir süre sonra ciltleri parlamaya başlayan yağlı derili kişiler için uygundur. Yarı mat finişde çok az parlama olur ve genellikle yağsız veya su bazlıdır. Hafif yağlı ve normal deriler için uygundur. Nemli yarı mat fondöten genellikle orta derecede yağ içeriği olan su bazlıdır. Normal ve kuru deriler için uygundur. Parlak fondötenler yağ bazlıdır ve kuru deriler için uygundur. Bu tür fondötenlerin nemlendirici özelliği de bulunmaktadır.
Uygulama
Tercih edilen fondöten mümkün olduğu kadar deri rengine yakın olmalıdır. Ancak bunu saptamak zor olabilir. Örneğin burun ve yanak derisi alın ve çeneye göre daha kırmızımsıdır.
Fondöten alt çene kemiği köşesi derisine uydurulur çünkü yüz rengi ile çene altı derinin rengi uydurulmalıdır.
Fondötenin rengi güneş ışığında seçilmelidir; mağazalarda kullanılan yoğun floresan ışığı renk algılamasını bozabilir.
Genel olarak fondöten parmak uçları ile uygulanmalıdır. Birazcık fondöten alına burna çeneye ve yanaklara konulmalı ve dudaklarda dahil tüm yüz derisine yayılana kadar dairesel hareketlerle homojen olarak dağıtılmalıdır. Son olarak bir sünger veya pudra ponponu yukarıdan aşağıya doğru hareketlerle gezdirilerek olabilecek herhangi bir çizgi kaybedilmeli ve yüz kıllarının yatırılması sağlanmalıdır.
Fondöten saç çizgisine tragusa (kulak önüne) ve çene altına yayılırken dikkat edilmelidir. Aynı dikkat göz çevresine de verilmelidir. İstenirse tüm üst göz kapağına da fondöten uygulanabilir.
Daha sonra fondötenin yerleşmesine veya kurumasına zaman tanınmalı ve fondöten hafif dokunmayla çıkabilir olmamalıdır. Ek kapama isteniyorsa ikinci bir tabaka daha uygulanabilir.
Yan reaksiyonlar
Fondötenler ender olarak allerjik veya irritan kontakt dermatite neden olmaktadır. Genellikle bu tür reaksiyonlara fondötenin içinde bulunan koku veya koruyucu maddeler neden olmaktadır.
İrritan kontakt dermatite daha sık rastlanmasının nedeni genellikle bu tür ürünlerin günde 8 saatten daha fazla süre kullanılıyor olmasıdır.
Fondötenler açık veya kapalı olarak leke (aaaaa) şeklinde test edilebilir.
Bazı fondötenlerin üzerinde "hassas derilere uygun" ibaresi bulunmaktadır. bununla ne kastedildiği tam olarak bilinmemektedir. Bu ürünlerin incelenmesi sonucu bu ürünlerde herhangi bir allerji nedeni olabilecek ürün grubunun veya kimyasalın bulunmaması gibi bir durum olmadığı görülmüştür. Ancak bu ürünlerde allantoin gibi deriyi rahatlatan ek maddeler bulunabilmektedir