USLANMAM - Tekil Mesaj gösterimi

**ABYSS** · 01-09-2007, 02:02 PM

Ertana Oğulları

1327 (727) de Emir Çoban oğlu Timurtaş Mısır’a kaçarken İlhani ümerasından kayın biraderi Ertana’yı yerine vekil bırakmıştır.olduğunu yukarıda görmüştük.

Ertan’a Alaeddin

Kayseri Emiri Cafer beyin oğlu olup burada doğmuş

İlhanlılar hükümdarı Mehmet Olcaytu Hüdabende zamanında tümen komutanlığı yapmış Ebusait Bahadır Han’a uyarak teveccühünü kazanmış sayılır ümerası sırasına yükselmiş ve sonradan kız kardeşini Sivas valisi Timurtaş beye vererek onun kayınbiraderi olmuş

eniştesinin Mısıra kaçması üzerine vekili bulunduğu Sivas valiliğine Ebusait Bahadır Han tarafından tayin edilmiştir.

Uygur Türklerinden olan Ertana çok zeki

adaletli pek siyasi

güzel yönetimli bir adam olduğu için milleti ve memleketi bu karışık yıllarda çok iyi bir şekilde idare etmiş

gösterdiği adaletiyle kendini herkese sevdirmiş ve halk arasında (Köse Peygamber) adiyle ünlenmiştir.

Ertana zamanında aaagune’nin Melik Gai Behram Şah isminde bir beyin idaresi altında bulunduğu görülmektedir.

Altı ay kadar Konya tahtında oturduktan sonra feragat ederek Kırşehire giden baba İlyas’ın oğlu Muhlis Paşanın mümtaz ve güzide arkadaşlarından aaakeretül evliya sahibi Şey Muinüddin Süleyman vakfiyesindeki kayıttan anlaşıldığına göre bu zatın Mengüçlerden Melik Muzafferüddin Mehmed’in oğlu Behram Şah olması kevvetle sanılmaktadır.Öbür oğlu Siyavuş’un da Karaman oğlu Mehmet bey tarafından az bir zaman için Konya tahtına geçirildiği Uzunçarşılı oğlu bay İsmail Hakkının Anadolu beylikleri adlı eserinin Karaman oğulları bölümünde görülmektedir.

Behram Şah’ın hangi tarihte aaagune beyliğine geçmiş bulunduğu bulunamamış ise de 1304 (704) de Selçuk oğulları saltanatına İlhanlılar’ca son verildikten biraz sonra geçtiği ve Timurtaş zamanında bunu aaagune’de Emir bulunduğu anlaşılmıştır. Selçuk oğullarının bu emareti ortadan kaldırdıklarını ve Muzafferüddin Mehmetle üç oğlunun Kırşehir’e nakledilmiş bulunduklarını Menğüçler konusunda görmüştür.

Şimdi Selçuk oğullarının ortada kaldırılmış veya nüfuzlarının tamamen kırılmış olması sonucu İlhanlılar’ca Behram Şah’ın meydana çıkarılmış ve bu işin başına getirilmiş olması ve bu yoldaki gidişin Selçuk oğulları aleyhine İlhanlılar siyasetine daha uygun geldiği ihtimal içerisinde görülmekte ve akla yakın gelmektedir.Vakfıyedeki şu kayıt ve sözler

ileri sürdüğümüz bu düşünceyi daha çok aydınlatacak bir durumdadır.Vakfiyenin Ş.Karahisar mahkemesince Ankara’da yaptırılmış tercümesi şudur:

“Vakıf uhdesinde terettüp eden besmele ve hamdele salat ve selamdan sonra şu kitap

hucceti sahihai şeriye ve senedi sariha-i mer’iye olup hayrat ve hasenat sahibi saliklerinin muktedası ve muhakkikiyinin ulusu Şeyh Müinüddin bini merhum Şeyh Hasan

bini Şeyh Muinüdin Ali merhum Şeyh Serlüddin bini Şeyh Süleyman

Cenabıhak ruhlarını takdis eylesin....

Mücahidinin umdesi

kefere ve muannidlerin katli ve memleketler alarak zaferler devşiren Melik Gazi behram Şah bini Gazi fisebilillah Davut nesli

Ali Abbastan olup insanların melikidir.Cenabıhak cümlesinde razı olsun

Mengüç oğullarına öteden beri Melik ve Gazi denilegeldiği bütün tarihlerde görülmektedir. Davut nesli kaydı ise

bu düşünceyi bir kat daha kuvvetlendirmektedir. Çünkü: Davut; Emir Mengüçek Gazinin torunu ve İshak’ın oğlu olup Mengüçler devletinin Erzincan şubesinin üçüncü hükümdarı ve Ş.Karahisar’ı alan Melik Fahreddin Behram Şah’ın babasıdır.

Behram Şah bu dönemlerde İlhanlılara bağlı bir emir olarak bulunuyordu. İlhanlılar tahtına konmak kaygısı ile iki istekli (Küçük Şeyh Hasan Bey

Büyük Şeyh Hasan)(kayınbirader

oğlu ve enişte) meydana atılmış bulunuyordu. aaagune emiri Behram Şah da Küçük Şeyh Hasan tarafını tuttu.Aladağda savaşan şeyhlerden Büyük Şeyh Hasan yenilerek Irak’a kaçtı.

Bir yönden Mısır Memlükleri devletine sözde bağlı bulunan Ertana öbür yandan Küçük Şeyh Hasan’ın otoritesini kıracak çareler arıyor ve her düşürmeden istifade ediyordu. Ertana’nın bu iş ve gidişinden içlenen Küçük Şeyh Hasan Bey önceden Ş.Karahisar

Erzincan ve Niksar Emirliklerini Ertana aleyhine getirdi

bu suretle Amasya’yı Ertananın nüfusundan kurtararak Niksar Emiri Doğan Şah’ı buraya Emir yaptı. Bu sırada Mısır Hükümdarı Mehmet bini Klavun ölmüş bulunduğundan Ertana etkinliklerini herkese duyurmaya ve kendi adına hutbe okutmaya başladı. Amasya’yı yeniden kayınbiraderi Tuli beyinde yardımıyla yönetimi altına almaya ulaştı. Küçük Şeyh Hasan Bey veErtana ordularıyla savaşa tutuştular

yapılan bu kanlı savaşta Ertana’nın Küçük Şeyh Hasan Bey’e göre daha az olan ordusu savaşı kazamaya ve Küçük Şeyh Hasan Bey’i kaçırmaya muvaffak oldu. Ertana Alaeddin bu üstünlükten sonra Erzincan

Ş.Karahisar

ve Niksar emaretlerini de zorla idaresine altına almış ve bu suretle hükümeti ve nüfusu Ankara’dan Bayburt’a kadar genişletmiştir.

Öbür taraftan Erzincan Emiri Tayrettin beyin kızını

kardeşi Burak beye alarak onu Erzincan Emiri yaptı.Ölünceye kadar idaresi altındaki memleketleri ve halkı çok güzel bir şekilde idare etti

1352 de öldü. Esasen bundan iki yıl kadar önce Ş.Karahisar Emiri Behram Şah çok yaşlı bir halde ölmüş

Selçuk soyundan Altınbaş’ın torunu ve Mesuttun büyük oğlu Kılınç Arslan Şah

Ertana Alaeddin tarafından Ş.Karahisar Emaretine getirilmişti. Selçuk oğullarını varisi sıfatını takınarak kendisine Rükneddin Kılınç Arslan ünvanını vermiş yavaş yavaş çevresindeki beylere ve emirlere boyun eğmez bir hal ve gidiş takınmıştır. Amasya emiri bulunan Şadgeldi Paşa tarafından Amasya’dan sürülüp çıkarıldı. Daha sonraları Kılınç Arslan önceden Kadı Burhan’ı sonraları da Ertana oğlu Ali beyi kandırarak Erzincan üzerine sefer açtırdı. Yapılan bu şiddetli ve çetin savaşta Kılınç Arslan

Kadı Burhan

ve Horoz Ali beyler yenilerek geri çekilmek zorunda kaldılar.

Kadı Burhanettin Ahmet

Bu sırada Ertana devletinin başvekili bulunan Kadı Burhaneddin’in maksadı Ertana Devletinin başına geçmekti. Fakat birden bire çevresindeki halk düşüncesini kendi etrafına çekemeyeceğini anladığından bu işin daha kolaylıkla elde edilmesi için Selçuk oğullarını bu durum için kendine bir araç yapmak istemiş bu durum ortadan kalkınca Kılınç Arslan’ın kendisi hakkında iyi düşünceler beslemediğini anladığında yeğeni Şeyh Müeyyet’le birlikte hazırladığı bir suikast ile Kılınç Arslanı bizzat kendi eliyle ortadan kaldırdı. Bununla da kalmayarak Kılınç Arslanın amcası aaahüsrev’i ve daha birçok adamını da öldürttü. Bir iki ay sonrada yedi yaşında babası Horoz Ali bey’in yerine geçen oğlu Mehmet beyin işini bitirdi.1380(782) de Ertana Oğulları devletinin başına geçti.

Fakat öbür taraftan Amasya Emiri Hacı Şadgeldi Paşanın bunları sindiremeyeceğini biliyor ve en kuvvetli düşman olarak görüyordu. Aynı zamanda onun müttefikleri olan Erzincan emiri Tayreten

Ş.Karahisar emiri Bayazıt beylerin

Şadgeldi paşaya yardıma koşacaklarından da çekiniyordu. Fakat 1381 (783) de Artıkabat’ta (Tokat) Şadgeldi Paşa ile savaşa tutuşarak onu pusuya düşürüp öldürttü. Kadı Burhan Şadgeldi Paşayı ortadan kaldırdıktan sonra zaman zaman Erzincan ve Ş.Karahisar üzerine saldırmaktan geri durmadı ve tam 18 yıl bu birleşik beylerle çarpışmak zorunda kaldı.

Kadı Burhan’la yaptıkları her savaştan birleşik olarak yürüyen Erzincan ve Ş.Karahisar beyleri Niksar Emiri Tacettin oğlunu da aralarına alarak 1396 (799) da yaptıkları son bir çarpışmada Kadı Burhan’ı fena halde bozguna uğrattılar. Bu yenilgiden sonra bir daha bu beylerle çarpışmamış ve dost geçinmekten başka çare bulamamıştır. Yaradılışı icabı olarak kimseyle bir türlü didişmeden geri duramayan Kadı Burhan Akkoyunlu aşireti Reisi Osman bey tarafından esir alındı ve Tokat emiri Şeyh Necib’in isteği üzerine öldürüldü.

Kadı Burhaneddin Ahmet ; alim

idareci ve çok enerjik biri olmasına karşın çok kıyıcı bir adamdı. Yaşadığı müddetçe otoritesini aynı devirde yaşayan beylere ve devletlere karşı onurla korumuş

Aksak Timur gibi bir kahramana meydan okumuş

Mısır Memlüklerinin ve yıldırım Bayazıt’ın birer birer ordularını dahi yenmişti. O derecede ki Kadı Burhan’ın ölümü Aksak Timur’u bile sevindirmekten uzak kalmamıştır.

01-09-2007, 02:02 PM	#9 (permalink)
ABYSS Administrator	Ertana Oğulları 1327 (727) de Emir Çoban oğlu Timurtaş Mısır’a kaçarken İlhani ümerasından kayın biraderi Ertana’yı yerine vekil bırakmıştır.olduğunu yukarıda görmüştük. Ertan’a Alaeddin Kayseri Emiri Cafer beyin oğlu olup burada doğmuş İlhanlılar hükümdarı Mehmet Olcaytu Hüdabende zamanında tümen komutanlığı yapmış Ebusait Bahadır Han’a uyarak teveccühünü kazanmış sayılır ümerası sırasına yükselmiş ve sonradan kız kardeşini Sivas valisi Timurtaş beye vererek onun kayınbiraderi olmuş eniştesinin Mısıra kaçması üzerine vekili bulunduğu Sivas valiliğine Ebusait Bahadır Han tarafından tayin edilmiştir. Uygur Türklerinden olan Ertana çok zeki adaletli pek siyasi güzel yönetimli bir adam olduğu için milleti ve memleketi bu karışık yıllarda çok iyi bir şekilde idare etmiş gösterdiği adaletiyle kendini herkese sevdirmiş ve halk arasında (Köse Peygamber) adiyle ünlenmiştir. Ertana zamanında aaagune’nin Melik Gai Behram Şah isminde bir beyin idaresi altında bulunduğu görülmektedir. Altı ay kadar Konya tahtında oturduktan sonra feragat ederek Kırşehire giden baba İlyas’ın oğlu Muhlis Paşanın mümtaz ve güzide arkadaşlarından aaakeretül evliya sahibi Şey Muinüddin Süleyman vakfiyesindeki kayıttan anlaşıldığına göre bu zatın Mengüçlerden Melik Muzafferüddin Mehmed’in oğlu Behram Şah olması kevvetle sanılmaktadır.Öbür oğlu Siyavuş’un da Karaman oğlu Mehmet bey tarafından az bir zaman için Konya tahtına geçirildiği Uzunçarşılı oğlu bay İsmail Hakkının Anadolu beylikleri adlı eserinin Karaman oğulları bölümünde görülmektedir. Behram Şah’ın hangi tarihte aaagune beyliğine geçmiş bulunduğu bulunamamış ise de 1304 (704) de Selçuk oğulları saltanatına İlhanlılar’ca son verildikten biraz sonra geçtiği ve Timurtaş zamanında bunu aaagune’de Emir bulunduğu anlaşılmıştır. Selçuk oğullarının bu emareti ortadan kaldırdıklarını ve Muzafferüddin Mehmetle üç oğlunun Kırşehir’e nakledilmiş bulunduklarını Menğüçler konusunda görmüştür. Şimdi Selçuk oğullarının ortada kaldırılmış veya nüfuzlarının tamamen kırılmış olması sonucu İlhanlılar’ca Behram Şah’ın meydana çıkarılmış ve bu işin başına getirilmiş olması ve bu yoldaki gidişin Selçuk oğulları aleyhine İlhanlılar siyasetine daha uygun geldiği ihtimal içerisinde görülmekte ve akla yakın gelmektedir.Vakfıyedeki şu kayıt ve sözler ileri sürdüğümüz bu düşünceyi daha çok aydınlatacak bir durumdadır.Vakfiyenin Ş.Karahisar mahkemesince Ankara’da yaptırılmış tercümesi şudur: “Vakıf uhdesinde terettüp eden besmele ve hamdele salat ve selamdan sonra şu kitap hucceti sahihai şeriye ve senedi sariha-i mer’iye olup hayrat ve hasenat sahibi saliklerinin muktedası ve muhakkikiyinin ulusu Şeyh Müinüddin bini merhum Şeyh Hasan bini Şeyh Muinüdin Ali merhum Şeyh Serlüddin bini Şeyh Süleyman Cenabıhak ruhlarını takdis eylesin.... Mücahidinin umdesi kefere ve muannidlerin katli ve memleketler alarak zaferler devşiren Melik Gazi behram Şah bini Gazi fisebilillah Davut nesli Ali Abbastan olup insanların melikidir.Cenabıhak cümlesinde razı olsun Mengüç oğullarına öteden beri Melik ve Gazi denilegeldiği bütün tarihlerde görülmektedir. Davut nesli kaydı ise bu düşünceyi bir kat daha kuvvetlendirmektedir. Çünkü: Davut; Emir Mengüçek Gazinin torunu ve İshak’ın oğlu olup Mengüçler devletinin Erzincan şubesinin üçüncü hükümdarı ve Ş.Karahisar’ı alan Melik Fahreddin Behram Şah’ın babasıdır. Behram Şah bu dönemlerde İlhanlılara bağlı bir emir olarak bulunuyordu. İlhanlılar tahtına konmak kaygısı ile iki istekli (Küçük Şeyh Hasan BeyBüyük Şeyh Hasan)(kayınbirader oğlu ve enişte) meydana atılmış bulunuyordu. aaagune emiri Behram Şah da Küçük Şeyh Hasan tarafını tuttu.Aladağda savaşan şeyhlerden Büyük Şeyh Hasan yenilerek Irak’a kaçtı. Bir yönden Mısır Memlükleri devletine sözde bağlı bulunan Ertana öbür yandan Küçük Şeyh Hasan’ın otoritesini kıracak çareler arıyor ve her düşürmeden istifade ediyordu. Ertana’nın bu iş ve gidişinden içlenen Küçük Şeyh Hasan Bey önceden Ş.Karahisar Erzincan ve Niksar Emirliklerini Ertana aleyhine getirdi bu suretle Amasya’yı Ertananın nüfusundan kurtararak Niksar Emiri Doğan Şah’ı buraya Emir yaptı. Bu sırada Mısır Hükümdarı Mehmet bini Klavun ölmüş bulunduğundan Ertana etkinliklerini herkese duyurmaya ve kendi adına hutbe okutmaya başladı. Amasya’yı yeniden kayınbiraderi Tuli beyinde yardımıyla yönetimi altına almaya ulaştı. Küçük Şeyh Hasan Bey veErtana ordularıyla savaşa tutuştular yapılan bu kanlı savaşta Ertana’nın Küçük Şeyh Hasan Bey’e göre daha az olan ordusu savaşı kazamaya ve Küçük Şeyh Hasan Bey’i kaçırmaya muvaffak oldu. Ertana Alaeddin bu üstünlükten sonra Erzincan Ş.Karahisar ve Niksar emaretlerini de zorla idaresine altına almış ve bu suretle hükümeti ve nüfusu Ankara’dan Bayburt’a kadar genişletmiştir. Öbür taraftan Erzincan Emiri Tayrettin beyin kızını kardeşi Burak beye alarak onu Erzincan Emiri yaptı.Ölünceye kadar idaresi altındaki memleketleri ve halkı çok güzel bir şekilde idare etti 1352 de öldü. Esasen bundan iki yıl kadar önce Ş.Karahisar Emiri Behram Şah çok yaşlı bir halde ölmüş Selçuk soyundan Altınbaş’ın torunu ve Mesuttun büyük oğlu Kılınç Arslan Şah Ertana Alaeddin tarafından Ş.Karahisar Emaretine getirilmişti. Selçuk oğullarını varisi sıfatını takınarak kendisine Rükneddin Kılınç Arslan ünvanını vermiş yavaş yavaş çevresindeki beylere ve emirlere boyun eğmez bir hal ve gidiş takınmıştır. Amasya emiri bulunan Şadgeldi Paşa tarafından Amasya’dan sürülüp çıkarıldı. Daha sonraları Kılınç Arslan önceden Kadı Burhan’ı sonraları da Ertana oğlu Ali beyi kandırarak Erzincan üzerine sefer açtırdı. Yapılan bu şiddetli ve çetin savaşta Kılınç Arslan Kadı Burhan ve Horoz Ali beyler yenilerek geri çekilmek zorunda kaldılar. Kadı Burhanettin Ahmet Bu sırada Ertana devletinin başvekili bulunan Kadı Burhaneddin’in maksadı Ertana Devletinin başına geçmekti. Fakat birden bire çevresindeki halk düşüncesini kendi etrafına çekemeyeceğini anladığından bu işin daha kolaylıkla elde edilmesi için Selçuk oğullarını bu durum için kendine bir araç yapmak istemiş bu durum ortadan kalkınca Kılınç Arslan’ın kendisi hakkında iyi düşünceler beslemediğini anladığında yeğeni Şeyh Müeyyet’le birlikte hazırladığı bir suikast ile Kılınç Arslanı bizzat kendi eliyle ortadan kaldırdı. Bununla da kalmayarak Kılınç Arslanın amcası aaahüsrev’i ve daha birçok adamını da öldürttü. Bir iki ay sonrada yedi yaşında babası Horoz Ali bey’in yerine geçen oğlu Mehmet beyin işini bitirdi.1380(782) de Ertana Oğulları devletinin başına geçti. Fakat öbür taraftan Amasya Emiri Hacı Şadgeldi Paşanın bunları sindiremeyeceğini biliyor ve en kuvvetli düşman olarak görüyordu. Aynı zamanda onun müttefikleri olan Erzincan emiri Tayreten Ş.Karahisar emiri Bayazıt beylerin Şadgeldi paşaya yardıma koşacaklarından da çekiniyordu. Fakat 1381 (783) de Artıkabat’ta (Tokat) Şadgeldi Paşa ile savaşa tutuşarak onu pusuya düşürüp öldürttü. Kadı Burhan Şadgeldi Paşayı ortadan kaldırdıktan sonra zaman zaman Erzincan ve Ş.Karahisar üzerine saldırmaktan geri durmadı ve tam 18 yıl bu birleşik beylerle çarpışmak zorunda kaldı. Kadı Burhan’la yaptıkları her savaştan birleşik olarak yürüyen Erzincan ve Ş.Karahisar beyleri Niksar Emiri Tacettin oğlunu da aralarına alarak 1396 (799) da yaptıkları son bir çarpışmada Kadı Burhan’ı fena halde bozguna uğrattılar. Bu yenilgiden sonra bir daha bu beylerle çarpışmamış ve dost geçinmekten başka çare bulamamıştır. Yaradılışı icabı olarak kimseyle bir türlü didişmeden geri duramayan Kadı Burhan Akkoyunlu aşireti Reisi Osman bey tarafından esir alındı ve Tokat emiri Şeyh Necib’in isteği üzerine öldürüldü. Kadı Burhaneddin Ahmet ; alim idareci ve çok enerjik biri olmasına karşın çok kıyıcı bir adamdı. Yaşadığı müddetçe otoritesini aynı devirde yaşayan beylere ve devletlere karşı onurla korumuş Aksak Timur gibi bir kahramana meydan okumuş Mısır Memlüklerinin ve yıldırım Bayazıt’ın birer birer ordularını dahi yenmişti. O derecede ki Kadı Burhan’ın ölümü Aksak Timur’u bile sevindirmekten uzak kalmamıştır.