1933 yilinda Ahiler Mahallesinin ismi Kemalpasa ve Zimmaler’in ismi de Ismetpasa olarak degistirilir. Halkin Uzemler olarak bildigi mahallenin ismi tarihteki kayitlarda Zimmaler olarak gecmekte oldugu icin biz de gecmis olaylarla ilgili anlatimlarda hep bu ismi kullandik.
Zimmi

bilindigi gibi Osmanli devrinde gayrimuslim tebaaya verilen isim. O devirde bu mahallede oturdugunu kabul ettigimiz gayri muslimlerden dolayi buraya bu ismin verilmis olmasi muhtemeldir. 1930 tarihli bir haritada da bu iki mahallemizin ismi Zimmiler ve Ahiler solarak yazilmistir. Zamanla da bu kelime halk agzinda degisIklige ugrayarak Uzemler ismini almistir. Cumhuriyet sonrasi degisIkliklerde

bazi vatandaslarin kimliklerine dogum yeri olarak Zemiler yazilmasi

koyun isminin once bu sekilde degistirildigi

daha sonra Ismetpasa olarak kesinlik kazandigi anlasiliyor.
Ancak

mahalle halki bu ismi begenmeyerek

degistirmek icin epey mucadele etmis. Hatta 1979 da bir de referandum (Halk oylamasi) yapilip halki

ismin degistirilmesi yonunde oy kullandigi halde her hangi bir sonuc alinamamis.
Kayitlarda 1930 oncesi Yabanabad olarak gorunen ilcemizin ismi 1933 yilinda bu iki mahalle ile beraber degistirilerek “Kizilcahamam” haline getirilmistir.
Cumhuriyet’in ilani ve Ankara’nin baskent olmasindan sonra ilcemiz

baskente yakinligi

Ankara-Istanbul karayolu uzerinde bulunmasi

kaplica ve dogal zenginliklerine ragmen

beklenen gelismeyi uzun yillar yakalayamaz. Uzerine sanki olu topragi serpilmis gibi

kapali toplum ozelligi bu donemde de devam eder. Meskenlesme oldukca gec baslar. Oyle ki gelen memurlarin cogu bile yakindaki Zimmaler (Ismetpasa) ve Ahler (Kemalpasa) koylerinde ikamet etmek zorunda kalirlar. Belediye baskanlari zaman zaman yakin koylere giderek halki ilce merkezinde ev yaparak ikamete ikna etmeye calisirlar. Fakat ziraat ve bilhassa hayvancilik yapan koylu icin Kizilcahamam hic de ilginc gelmez
Ankara’ya yolculuk

yuruyerek (12 Saat) ve hayvan ile yapilirken ilk tasima araclari ile nakliyecilik 1930-40 larda baslar. Cumhuriyetle baslayan egitim seferberligine ve baskente yakinligina ragmen 1926 larda ilcede Maleti’ (Milli Egitim Bakanligi) ne bagli (300 ogrencisi ile) 6 okul bulunmasi

yeni egitim kurumlarinin henuz yayginlastirilamadigini gosteriyor. Okullasma genel olarak 1938-39 lardan itibaren basliyor. (Bu donemde farkli sektorlerdeki gelismeler detayli olarak ileride kendi basliklari ile anlatilacakdir.)
1915 de ilce Kizilcahamam’a tasinmasina ragmen o kadar az bina vardir ki

gelen her dereceden memur uzun sure yakindaki Ahiler ve Zimmiler’deki evlerde kiraci olarak ikamet etmek mecburiyetinde kalir. Kaymakam ise Yusuf Kocak’a ait evde kalir. Ilcede hukumet binasi yapilana kadar da kamu hizmetleri kira ile tutulan evlerde yurutulur. Ilk Hukumet binasi olarak

Arif Taskin’in ifadesine gore simdiki binanin oldugu yerdeki bina kullanilmis. Uc katli olan bu binanin alt katinda bazi esnafin dukkanlari ust katlarda ise devlet daireleri bulunuyormus.
Simdiki hukumet binasi 1945 de insa edilmis. Mehmet Cavus’un Ziraat Bankasi’nin az ilerisindeki evi ise uzun yillar Adliye binasi olarak hizmet gorur. Ziraat Bankasinin arkasindaki iki katli konak bir sure cezaevi olarak (Sehit Mehmet Erdem Caddesinin onceki ismi Sanayi Caddesi

ondan onceki de Cezaevi Caddesidir.) 1945 e kadar

simdiki P.T.T. nin yanindaki eski iki katli bina da (1943) Askerlik Subesi olarak kullanilir. Ilce boluk komutanligi ise

simdiki Is bankasinin oldugu yerdedir.107 1945 yilinda Cezaevi ilce icinde Soforler odasinin karsisindaki yerine tasinir. (Bu bina o tarihe kadar cocuk islah evi olarak kullanilmis.)
Orman memleketi olmamiza ragmen Orman isletmesi ilceye 24 Agustos 1943 de yilinda gelmis ve ilk yillar Deliyusuf Sokak’daki gocmen evlerinin yaninda bir yerde

sonra da hukumet binasinin ust katinda hizmet vermis. O yillarda henuz orman muhafaza memurlugu olmadigi icin

ormanlar bir sure

askerler tarafindan korunur. 1946 da ise Orman muhafaza memurlugu kursu acilir ve 1950 de bu kursu bitirenler

orman idaresinde gorevlendirilmislerdir.
Yaptigimiz arastirmada

ilceye ilk yerlesen dort aile tesbit ettik. Bunlardan biri Taslica’li Yusuf Kocak olup

Pazar Rusdiyesi’ni bitirdikten sonra mustantik olarak gorevli iken

ilce merkezinin tasinmasindan sonra gorevi ile beraber Kizilcahamam’a gelip simdiki Deliimam Ceddesine yerlesmistir. Bercin Catak’li Haci Hasan Aga ise

sehir stadinin yanindaki bolgeye yerlesmis. Camlidere’den goc eden Yusuf Ziya (Tereyagoglu) Efendi

Buyuk Kaplicanin yanina

Pazar’ dan goc eden Mehmet (Turedi) Efendi ise Kucuk kaplica civarina yerlesmisler.